Εθνική Αρχή Διαφάνειας: Η Ιδιωτική Υγεία ως «Ξέφραγκο Αμπέλι» – Αποκαλύπτονται Σοβαρές Παραβάσεις

Η Εθνική Αρχή Διαφάνειας (ΕΑΔ) περιγράφει τον χώρο της ιδιωτικής Υγείας ως «ξέφραγκο αμπέλι», όπου σε πολλές περιπτώσεις κομπογιαννίτες και ψευτογιατροί δρουν ανεξέλεγκτα. Αυτό προκύπτει από ένα πόρισμα «καταπέλτης» που αναδεικνύει σοβαρές παθογένειες.

Ο πρόσφατος, αιφνίδιος θάνατος του Γιώργου Μαζωνάκη είχε φέρει στο προσκήνιο τις σημαντικές «τρύπες» του συστήματος ελέγχου στις ιδιωτικές μονάδες Υγείας, αισθητικής, ευεξίας και εναλλακτικών θεραπειών. Τα ευρήματα της ΕΑΔ, που βασίζονται σε αυτοψίες επιθεωρητών και δόθηκαν στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, επιβεβαιώνουν σε μεγάλο βαθμό τον σχετικό προβληματισμό των τελευταίων ημερών, φωτίζοντας διαχρονικές δυσλειτουργίες που είχαν παραμείνει «κάτω από το χαλί».

Από την ίδρυση της ΕΑΔ το 2019, η οποία διαδέχθηκε πέντε ελεγκτικές αρχές (συμπεριλαμβανομένου του Σώματος Επιθεωρητών Υπηρεσιών Υγείας και Πρόνοιας), έχουν εκδοθεί πάνω από 2.500 πορίσματα από ειδικούς ελέγχους για την προστασία της δημόσιας υγείας. Επιπλέον, περισσότερα από 1.500 πορίσματα αφορούν το τακτικό ελεγκτικό έργο σε θέματα Υγείας.

Παράλληλα, η Αρχή έχει διενεργήσει Ένορκες Διοικητικές Εξετάσεις και πάνω από 40 προκαταρκτικές εξετάσεις κατόπιν εισαγγελικών παραγγελιών. Συνολικά, έχουν ολοκληρωθεί περίπου 1.400 διερευνήσεις που προήλθαν από καταγγελίες, αναφορές, πληροφορίες, αλλά και από αιτήματα υπουργών και διοικήσεων οργανισμών σχετικά με τη λειτουργία των εποπτευόμενων φορέων.

287 Υποθέσεις σε Ιδιωτικές Μονάδες Υγείας

Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει το γεγονός ότι οι τακτικοί έλεγχοι της ανεξάρτητης αρχής οδήγησαν στην έκδοση πορισμάτων για 287 περιπτώσεις ιδιωτικών μονάδων υγείας.

Στην κατηγορία αυτή εντάσσονται ιδιωτικά ιατρεία, διαγνωστικά εργαστήρια, κλινικές, δομές ψυχικής υγείας, μονάδες ιατρικώς υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, τράπεζες ομφαλοπλακουντιακού αίματος, μονάδες χρόνιας αιμοκάθαρσης, φαρμακεία, κέντρα αισθητικής, καθώς και περιπτώσεις φυσικών προσώπων που καταγγέλθηκαν για διενέργεια ιατρικών πράξεων χωρίς να είναι γιατροί.

Το εύρος των ελέγχων καλύπτει τη νομιμότητα λειτουργίας, τον εξοπλισμό, την ιατρική και νοσηλευτική αντιμετώπιση, την τήρηση των κανόνων δεοντολογίας, τη στελέχωση, τη συνταγογράφηση και τη διακίνηση φαρμάκων.

Επιπλέον, οι έλεγχοι περιλαμβάνουν τη συμπληρωματική και εναλλακτική ιατρική, τα κέντρα φυσιοπαθητικής, τα κέντρα αισθητικής, τις ψυχιατρικές κλινικές, τις ιαματικές πηγές και άλλες δομές που σχετίζονται άμεσα ή έμμεσα με την παροχή υπηρεσιών υγείας.

Από Μεταμοσχεύσεις Μαλλιών μέχρι Πράξεις από Μη Επαγγελματίες

Τα ευρήματα στα πορίσματα της ΕΑΔ είναι ιδιαίτερα ενδιαφέροντα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, διαπιστώθηκε διενέργεια ιατρικών πράξεων από μη ιατρούς, για ενέργειες όπως εμφύτευση μαλλιών, βελονισμό και ομοιοπαθητική. Άλλες περιπτώσεις αφορούσαν μονάδες που λειτουργούσαν χωρίς την παρουσία και επίβλεψη του επιστημονικά υπεύθυνου.

Ενδεικτική είναι η περίπτωση όπου μια ιατρική πράξη πραγματοποιούνταν από εργαζόμενο ιατρείου, ενώ ο γιατρός παρείχε οδηγίες μέσω βιντεοκλήσης.

Άλλες παραβάσεις αφορούσαν την παροχή ιατρικών υπηρεσιών από γιατρούς ειδικότητας που δεν προβλεπόταν στην άδεια λειτουργίας, τη λειτουργία ιατρείου εντός πολυϊατρείου χωρίς σχετική πρόβλεψη στην άδεια, και την παροχή υπηρεσιών από εργαζόμενους χωρίς τα απαιτούμενα επαγγελματικά δικαιώματα.

Καταγράφηκαν επίσης περιπτώσεις ανεπαρκούς στελέχωσης ιδιωτικών κλινικών, διαφήμισης τμημάτων που δεν προβλέπονταν στην άδεια λειτουργίας, και παροχής νοσηλευτικών υπηρεσιών από άτομα χωρίς τις απαραίτητες προϋποθέσεις.

Σε άλλη περίπτωση, εντοπίστηκε παιδίατρος να διενεργεί εμβολιασμό στο ιατρείο του με ληγμένο εμβόλιο.

Σε έλεγχο ιδιωτικού πολυϊατρείου στην Αττική, μετά από καταγγελία για διενέργεια εμφύτευσης μαλλιών από μη εξειδικευμένο προσωπικό, η ΕΑΔ διαπίστωσε ότι το δερματολογικό ιατρείο λειτουργούσε χωρίς την παρουσία δερματολόγου.

Παράλληλα, διαπιστώθηκε ότι μεταμοσχεύσεις μαλλιών πραγματοποιούνταν από γιατρό ειδικότητας Αναισθησιολογίας και από νοσηλευτικό προσωπικό.

Η έκθεση διαβιβάστηκε στον Ιατρικό Σύλλογο Αθηνών (ΙΣΑ) και στον Εισαγγελέα Εφετών. Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΑΔ, ο ΙΣΑ επέβαλε στον δερματολογικό ιατρείο πρόστιμο 14.600 ευρώ και ανακάλεσε για έναν μήνα την άδεια λειτουργίας του, ενώ σχηματίστηκε και πειθαρχικός φάκελος. Η υπόθεση διαβιβάστηκε επίσης στην Εισαγγελία Πρωτοδικών Αθηνών για προκαταρκτική εξέταση.

Επιπλέον ευρήματα των επιθεωρητών-ελεγκτών περιλαμβάνουν:

• Τη διενέργεια επεμβάσεων από ιατρό σε ιδιωτικές κλινικές για αφαίρεση ιστού προς αποστολή σε Τράπεζα Ιστών στο εξωτερικό για παρασκευή καινοτόμου φαρμάκου, χωρίς την τήρηση των σχετικών διατάξεων.
• Τη λειτουργία ιδιωτικών Τραπεζών Ομφαλοπλακουντιακού Αίματος χωρίς άδεια λειτουργίας και τη μεταφορά των δεξαμενών με τους κρυοσυντηρημένους ιστούς μιας Μονάδας εντός των εγκαταστάσεων ιδιωτικού σχολείου.
• Τη λειτουργία Μονάδας Χρόνιας Αιμοκάθαρσης χωρίς την παρουσία του Προϊσταμένου Νοσηλευτή και την απασχόληση σε θέση βοηθών νοσηλευτών ατόμων χωρίς άδεια άσκησης επαγγέλματος.

Ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι έλεγχοι σε δραστηριότητες που κινούνται στα όρια ή εκτός του σαφώς θεσμοθετημένου πεδίου παροχής υπηρεσιών υγείας.

Η ΕΑΔ πραγματοποίησε ελέγχους σε δύο κέντρα εναλλακτικής θεραπευτικής, στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη, όπου δραστηριοποιούνταν πρόσωπο χωρίς πτυχίο Ιατρικής.

Σύμφωνα με τα ευρήματα της Αρχής, διαπιστώθηκαν θεραπευτικοί ισχυρισμοί για σειρά ασθενειών χωρίς τεκμηρίωση, χρήση μηχανημάτων, προώθηση σκευασμάτων χωρίς την απαιτούμενη άδεια και πώληση συμπληρωμάτων από χώρους όπου αυτό δεν επιτρεπόταν.

Η ΕΑΔ επισημαίνει ιδιαίτερα ότι δεν υφίσταται ειδικό ρυθμιστικό πλαίσιο λειτουργίας για τα κέντρα εναλλακτικής ιατρικής στην Ελλάδα, με αποτέλεσμα δραστηριότητες αυτού του τύπου να λειτουργούν χωρίς επαγγελματική πιστοποίηση και άδεια λειτουργίας, όπως αναφέρεται στην έκθεση.

Η υπόθεση διαβιβάστηκε στον Εθνικό Οργανισμό Φαρμάκων (ΕΟΦ), στο Υπουργείο Υγείας, στο Κεντρικό Συμβούλιο Υγείας (ΚΕΣΥ), στο Υπουργείο Οικονομικών και στην Εισαγγελία. Ο ΕΟΦ επέβαλε, σύμφωνα με την ανεξάρτητη αρχή, πρόστιμα σε έξι εταιρείες συμπληρωμάτων διατροφής, ενώ παράλληλα διενεργείται προκαταρκτική εξέταση.

Από τα «Κέντρα Ευεξίας» στα Παράνομα Ιατρεία

Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι μια υπόθεση στη Θεσσαλονίκη, όπου μικτό κλιμάκιο της ΕΑΔ και της Οικονομικής Αστυνομίας πραγματοποίησε έλεγχο σε χώρο που, σύμφωνα με την καταγγελία, λειτουργούσε ως παράνομο ιατρείο αισθητικής.

Σύμφωνα με την έκθεση, η κατοικία είχε μετατραπεί σε χώρο παροχής αισθητικών και δερματολογικών υπηρεσιών, με την πελατεία να προσελκύεται μέσω προφίλ σε μέσο κοινωνικής δικτύωσης.

Στον χώρο βρέθηκαν, μεταξύ άλλων, σκευάσματα Botox και Dysport, τα οποία περιέχουν ως δραστικό συστατικό τοξική ουσία που χρησιμοποιείται παρατύπως για την εξάλειψη των ρυτίδων του προσώπου, πλαστές συσκευασίες Dysport και φιαλίδια ενέσιμου σκευάσματος αυξητικής ορμόνης, τα οποία κυκλοφορούσαν παράνομα στην Ελλάδα.

Η ΕΑΔ διαπίστωσε αντιποίηση ιατρικού επαγγέλματος, παράνομη διακίνηση φαρμάκων, χορήγηση φαρμάκων εκτός εγκεκριμένων ενδείξεων και διακίνηση πλαστών φαρμάκων. Η έκθεση διαβιβάστηκε στον ΕΟΦ, στο ΣΔΟΕ, στις εισαγγελικές αρχές και στον Ιατρικό Σύλλογο Θεσσαλονίκης.

Τα στοιχεία της ΕΑΔ αποκτούν ιδιαίτερη σημασία μετά την υπόθεση Μαζωνάκη, θέτοντας το ερώτημα αν οι έλεγχοι είναι τυπικοί ή ουσιαστικοί.

Η ίδια η Αρχή τονίζει ότι ένα πόρισμα δεν είναι προϊόν αυτοματοποιημένης ή τυπικής διαδικασίας. Προκύπτει μετά τη συλλογή και αξιολόγηση στοιχείων, τη διασταύρωση δεδομένων, την εξέταση πραγματικών περιστατικών και την τεκμηρίωση των διαπιστώσεων.

Κάθε υπόθεση εξετάζεται αυτοτελώς, ενώ πριν από την οριστικοποίηση των ευρημάτων, αναζητούνται και οι απόψεις των ελεγχόμενων προσώπων.

Αυτό σημαίνει ότι η ύπαρξη ελεγκτικού μηχανισμού δεν συνεπάγεται αυτόματα ότι κάθε ιδιωτική δομή υγείας έχει ελεγχθεί, ούτε ότι κάθε παράβαση μπορεί να εντοπιστεί προληπτικά. Οι έλεγχοι ενεργοποιούνται βάσει συγκεκριμένων αρμοδιοτήτων, καταγγελιών, πληροφοριών, αιτημάτων ή προγραμματισμού και καταλήγουν σε συγκεκριμένες διοικητικές ή άλλες ενέργειες.

Το αποτέλεσμα των ελέγχων, πάντως, δεν περιορίζεται σε συστάσεις.

Σύμφωνα με την ΕΑΔ, 26 εκθέσεις ελέγχου διαβιβάστηκαν σε εισαγγελικές αρχές για ποινική αξιολόγηση, ενώ εκθέσεις διαβιβάστηκαν και στους Ιατρικούς Συλλόγους για την αναζήτηση πειθαρχικών ευθυνών: 13 στον Ιατρικό Σύλλογο Αθηνών και από μία στους Ιατρικούς Συλλόγους Πειραιά, Θεσσαλονίκης και Μαγνησίας.

Σε αρκετές περιπτώσεις, οι έλεγχοι οδήγησαν επίσης σε διοικητικές κυρώσεις, πρόστιμα, ανάκληση αδειών ή ακόμη και προτάσεις για αλλαγή του θεσμικού πλαισίου.