Ενάλια Αρχαιολογική Έρευνα στην Ασίνη: Νέα Ευρήματα για την Αρχαία Λιμενική Εγκατάσταση
Την περίοδο -29 Σεπτεμβρίου έως 1 Οκτωβρίου 2025- διεξήχθη ενάλια αρχαιολογική έρευνα πλησίον του αρχαιολογικού χώρου της Ασίνης, ανατολικά του Τολού Αργολίδας. Χάρη στην ευνοϊκή τοποθεσία της, που προσφέρει ένα φυσικό λιμάνι αλλά και ένα ύψωμα που συνέβαλε στην αμυντική της ικανότητα, η θέση αυτή κατοικήθηκε ήδη από τους προϊστορικούς, με μία συνέχεια έως τους
Μεταξύ 29 Σεπτεμβρίου και 1 Οκτωβρίου 2025, πραγματοποιήθηκε μια σημαντική ενάλια αρχαιολογική έρευνα στη θαλάσσια περιοχή κοντά στον αρχαιολογικό χώρο της Ασίνης, ανατολικά του Τολού στην Αργολίδα. Η Ασίνη, με τη στρατηγική της θέση που προσέφερε τόσο φυσικό λιμάνι όσο και αμυντικό ύψωμα, κατοικήθηκε από προϊστορικούς χρόνους έως και την ιστορική περίοδο, παρουσιάζοντας συνεχή κατοίκηση.
Η φετινή ανασκαφική έρευνα αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου πενταετούς ερευνητικού προγράμματος που ξεκίνησε το 2022, ακολουθώντας την πιλοτική έρευνα του 2021. Η συνεργασία αυτή περιλαμβάνει την Εφορεία Εναλίων Αρχαιοτήτων, το Σουηδικό Ινστιτούτο Αθηνών και το Πανεπιστήμιο της Στοκχόλμης, με τη συμμετοχή του Πανεπιστημίου του Γκέτεμποργκ και της εταιρείας Nordic Maritime Group.
Οι προηγούμενες έρευνες (2021-2025) αποκάλυψαν την έκταση και τη φύση μιας μεγάλης τεχνητής λιμενικής εγκατάστασης, η οποία βρίσκεται ανατολικά της θέσης Καστράκι. Η κύρια δομή της εγκατάστασης είναι ένα μεγάλο τεχνητό πλάτωμα που εκτείνεται σε αβαθή ύδατα.
Ο στόχος της φετινής ερευνητικής περιόδου ήταν η χρονολόγηση και η περαιτέρω διερεύνηση των κατασκευών στην κορυφή του υποθαλάσσιου πλατώματος, ώστε να προσδιοριστεί ο ακριβής ρόλος τους. Αρχικά, το υποθαλάσσιο πλάτωμα εκλαμβάνεται ως ένας απλός λιθοσωρός. Ωστόσο, η λεπτομερής ανάλυση του τρισδιάστατου μοντέλου των ετών 2021 και 2022 (Εικ. 3) και η ενάλια έρευνα αποκάλυψαν λιθόκτιστες κατασκευές με χαρακτηριστικό σχήμα ή από συγκεκριμένου μεγέθους λίθους (Εικ. 4).
Για τη χρονολόγηση, αφαιρέθηκαν λίθοι από τρεις κατασκευές, με την ελπίδα εύρεσης χρονολογήσιμων αντικειμένων. Τα ευρήματα ήταν περιορισμένα, καθώς βρέθηκαν μόνο δύο όστρακα κεραμικής. Η έρευνα του 2025 κατέδειξε ότι οι σχετικά τετραγωνικές κατασκευές στην κορυφή του πλατώματος πιθανότατα αντικατοπτρίζουν διαφορετικές χρονολογικές φάσεις. Θεωρείται ότι αποτελούν τα κατάλοιπα θεμελίων προβλητών, κατασκευασμένων αρχικά με ξύλινα κασόνια γεμισμένα με λίθους. Με την αποσύνθεση του ξύλου, μόνο οι λίθοι παρέμειναν. Αυτές οι πιθανές κατασκευές προβλητών είναι μεταγενέστερες του ίδιου του πλατώματος.
Όπως είχε διαπιστωθεί και σε προηγούμενες έρευνες, το πλάτωμα, με την επέκτασή του προς τα δυτικά, θεωρείται ότι ανήκει στη Ρωμαϊκή περίοδο, βάσει θραυσμάτων αμφορέα που βρέθηκαν. Η εμφάνιση του πλατώματος, με το οριοθετημένο άκρο του, μοιάζει με προκυμαία που αρχικά εκτεινόταν πάνω από την επιφάνεια του νερού. Η άνοδος της στάθμης της θάλασσας οδήγησε στην κατάβυσή του. Η κατασκευή προβλητών, με ξυλότυπους θεμελίωσης πάνω στο βυθισμένο πλάτωμα, επέτρεψε τη συνέχιση της χρήσης του χώρου για φόρτωση, εκφόρτωση και επιβίβαση.
Περαιτέρω μελέτες του τρισδιάστατου μοντέλου, σε συνδυασμό με τη χρονολόγηση των υλικών από προηγούμενες έρευνες, θα συμβάλουν στην κατανόηση αυτής της υποθαλάσσιας κατασκευής και της χρήσης της στον λιμένα της Ασίνης.
Την ελληνική πλευρά της έρευνας διηύθυνε η Δρ. Παναγιώτα Γαλιατσάτου, Καταδυόμενη Αρχαιολόγος της Εφορείας Εναλίων Αρχαιοτήτων. Από σουηδικής πλευράς, οι επικεφαλής ήταν η Καθηγήτρια Ann-Louise Schallin (Επιστημονική Διευθύντρια, Πανεπιστήμιο Στοκχόλμης) και ο Δρ. Niklas Eriksson (Διευθυντής Πεδίου, Πανεπιστήμιο Στοκχόλμης).
Στην έρευνα συμμετείχαν επίσης η κ. Παρασκευή Μίχα (Καταδυόμενη Αρχαιολόγος, Εφορεία Εναλίων Αρχαιοτήτων), ο κ. Σπυρίδων Μουρέας (καταδυόμενος εργατοτεχνίτης), ο BA Jens Lindström (Nordic Maritime Group) και ο MA Staffan Von Arbin (Πανεπιστήμιο του Γκέτεμποργκ).
Τα αποτελέσματα της έρευνας θα δημοσιευθούν στο επιστημονικό περιοδικό Opuscula (των Σουηδικών Ινστιτούτων Αθηνών και Ρώμης), καθώς και σε άλλα επιστημονικά περιοδικά.
