Δύο Νέοι Ενάλιοι Αρχαιολογικοί Χώροι Ανοίγουν τις Πύλες τους στο Βόρειο Αιγαίο, Προσφέροντας Μοναδικές Υποβρύχιες Εμπειρίες

Το Υπουργείο Πολιτισμού προχωρά στη σύσταση και οριοθέτηση δύο νέων, επισκέψιμων ενάλιων αρχαιολογικών χώρων (ΕΕΑΧ) στο νησιωτικό σύμπλεγμα των Φούρνων Κορσεών, στο Βόρειο Αιγαίο. Οι νέοι χώροι, που θα ονομαστούν «Άκρα Φυγού (Άσπρος Κάβος)» στους Φούρνους και «Βαθύλακας» στη Θύμαινα, θα προσφέρουν στους επισκέπτες τη δυνατότητα να εξερευνήσουν την πλούσια υποβρύχια πολιτιστική κληρονομιά της περιοχής, τηρώντας παράλληλα αυστηρούς κανόνες προστασίας και ασφάλειας.

Η Υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, τόνισε τη σημασία αυτής της πρωτοβουλίας: «Η προστασία και η ανάδειξη της ενάλιας πολιτιστικής μας κληρονομιάς αποτελεί ύψιστη προτεραιότητα για το Υπουργείο Πολιτισμού. Η δημιουργία αυτών των δύο επισκέψιμων ενάλιων αρχαιολογικών χώρων στους Φούρνους Κορσεών είναι ένα σημαντικό βήμα για την οργανωμένη πρόσβαση του κοινού στην υποβρύχια πολιτιστική κληρονομιά του Βορείου Αιγαίου. Η ενέργεια αυτή συνάδει με το όραμά μας για βιώσιμη αξιοποίηση του θαλάσσιου πολιτιστικού μας αποθέματος, συνδυάζοντας την επιστημονική έρευνα, την προστασία των αρχαιοτήτων και την ποιοτική ανάπτυξη του καταδυτικού τουρισμού.»

Οι Φούρνοι έχουν αναδειχθεί σε ένα από τα σημαντικότερα ενάλια αρχαιολογικά πεδία της Μεσογείου, με συστηματικές έρευνες να αποκαλύπτουν δεκάδες ναυάγια που χρονολογούνται από τον 6ο αιώνα π.Χ. έως και τους νεότερους χρόνους. Η περιοχή της Άκρας Φυγού παρουσιάζει ένα εξαιρετικά πλούσιο αρχαιολογικό σύνολο, με ναυάγια που μαρτυρούν εκτεταμένα εμπορικά δίκτυα, ενώ ο Βαθύλακας συμπληρώνει την εικόνα, αναδεικνύοντας τη συνεχή ναυτιλιακή δραστηριότητα από την ελληνιστική έως τη ρωμαϊκή περίοδο.

Η ίδρυση των νέων χώρων, με καθορισμένες καταδυτικές διαδρομές και σαφείς όρους λειτουργίας, θα επιτρέψει την ασφαλή και οργανωμένη πρόσβαση δυτών σε ένα μοναδικό υποθαλάσσιο τοπίο, διασφαλίζοντας παράλληλα την προστασία των αρχαιολογικών ευρημάτων. Με αυτόν τον τρόπο, η πολιτιστική κληρονομιά μετατρέπεται σε μοχλό βιώσιμης τοπικής ανάπτυξης, ενισχύοντας παράλληλα την εικόνα της Ελλάδας ως κορυφαίου προορισμού για τον πολιτιστικό καταδυτικό τουρισμό.

Η συστηματική ενάλια έρευνα στην περιοχή των Φούρνων ξεκίνησε το 2014, με στόχο τον εντοπισμό, την καταγραφή και την τεκμηρίωση αρχαίων, μεσαιωνικών και νεότερων ναυαγίων. Έως το 2025, έχουν τεκμηριωθεί συνολικά 62 ναυάγια, επιβεβαιώνοντας τη διαχρονική ναυσιπλοϊκή σημασία της περιοχής.

Ενάλιος Επισκέψιμος Αρχαιολογικός Χώρος «Άκρα Φυγού (Άσπρος Κάβος)»
Ο χώρος αυτός περιλαμβάνει επτά θέσεις ναυαγίων και οριοθετείται με τέσσερις καταδυτικές διαδρομές, με προτεινόμενα μέγιστα βάθη κατάδυσης:

• Διαδρομή 1: -23μ.
• Διαδρομή 2: -35μ.
• Διαδρομή 3: -41μ.
• Διαδρομή 4: -27μ.

Στην περιοχή αυτή εντοπίζονται αρχαία ναυάγια διαφόρων περιόδων, καθώς και μεμονωμένα ευρήματα, όπως αρχαίες άγκυρες και θραύσματα αμφορέων. Τα σημαντικότερα ναυάγια που εντάσσονται στον ΕΕΑΧ είναι:

1. Ναυάγιο Νο. 2 (5ος – 6ος αι. μ.Χ.): Βάθη -8 – -22μ.
2. Ναυάγιο Νο. 3 (5ος – 6ος αι. μ.Χ.): Βάθη -23 – -26μ. (μοναδικό φορτίο με καροτόσχημους αμφορείς από τη Σινώπη).
3. Ναυάγιο Νο. 4 (8ος – 10ος αι. μ.Χ.): Βάθη -6 έως -16 μέτρα (το ναυάγιο έχει συληθεί).
4. Ναυάγιο Νο. 15 (5ος – 6ος αι. μ.Χ.): Βάθη -43 έως -49 μέτρα (επιλέχθηκε για ανασκαφική διερεύνηση, με φορτίο αμφορέων από τη Μαύρη Θάλασσα).
5. Ναυάγιο Νο. 19 (5ος – 6ος αι. μ.Χ.): Βάθη -6 έως -10 μέτρα (φορτίο αμφορέων και κανατών πρωτοβυζαντινής περιόδου).
6. Ναυάγιο Νο. 55 (2ος – 1ος αι. π.Χ.): Υποψία ότι μέρος του ναυαγίου έχει καλυφθεί από κατολισθήσεις, με Κνιδιακούς αμφορείς.
7. Ναυάγιο Νο. 13 (πρώτο μισό 6ου αι. π.Χ.): Βάθη -34 έως -40 μέτρα (αρχαιότερο ναυάγιο στην περιοχή, με Σαμιακούς αμφορείς).

Ενάλιος Επισκέψιμος Αρχαιολογικός Χώρος «Βαθύλακας»
Ο δεύτερος χώρος, στην περιοχή του όρμου Βαθύλακα στη Θύμαινα, περιλαμβάνει τρία αρχαία ναυάγια και αναδεικνύει τη σημασία της περιοχής για τη ναυσιπλοΐα από την ελληνιστική έως τη ρωμαϊκή περίοδο. Προβλέπεται η δημιουργία τεσσάρων καταδυτικών διαδρομών με μέγιστα βάθη από -32μ. έως -70μ. Τα ναυάγια που περιλαμβάνονται είναι:

1. Ναυάγιο Νο. 45: Βάθη -54 – -67μ. (1ο μισό 4ου αιώνα μ.Χ.), αποτελεί ένα από τα τελευταία παρθένα ναυάγια στο Αιγαίο, με φορτίο αμφορέων από τη Βόρεια Αφρική και τη Νοτιοδυτική Ευρώπη.
2. Ναυάγιο Νο. 28 (2ος αι. π.Χ.): Βάθη -8 – -30μ., με φορτίο αμφορέων από την Κω και την Έφεσο.
3. Ναυάγιο Νο. 48 (1ος – 3ος αι. π.Χ.): Βάθη -15 – -30μ., με πιθανό φορτίο από την Κρήτη και διάσπαρτο κεραμικό υλικό.