Το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο: Η Νέα Σημαντική Ενίσχυση για Πολίτες και Επιχειρήσεις μετά το Ταμείο Ανάκαμψης

Μετά το τέλος του Ταμείου Ανάκαμψης, η Ελλάδα προετοιμάζεται να αξιοποιήσει ένα νέο, ισχυρό χρηματοδοτικό εργαλείο: το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο (ΚΚΤ). Με προϋπολογισμό 5,3 δισεκατομμυρίων ευρώ για την περίοδο 2026-2032, το Ταμείο στοχεύει να προσφέρει ουσιαστική στήριξη σε 1,5 εκατομμύριο νοικοκυριά και 70.000 επιχειρήσεις, βοηθώντας τους να αντιμετωπίσουν το αυξανόμενο κόστος της ενεργειακής μετάβασης. Η πρωτοβουλία αυτή έρχεται σε μία περίοδο έντονης διεθνούς ενεργειακής κρίσης, μόλις έξι μήνες πριν κλείσει οριστικά ο κύκλος του Ταμείου Ανάκαμψης στη χώρα μας.

Το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών έχει ήδη καταθέσει στη Βουλή νομοσχέδιο που προβλέπει τη σύσταση μιας Συντονιστικής Αρχής και μιας Ειδικής Επιτροπής για το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο. Η Επιτροπή, με Διοικητή τριετούς θητείας και λειτουργία έως το 2032, θα αναλάβει τη διαχείριση των πόρων του νέου Ταμείου.

Παράλληλα, η ελληνική κυβέρνηση έχει υποβάλει στην Ευρωπαϊκή Ένωση μια ολοκληρωμένη πρόταση με 25 δράσεις, οι οποίες αναμένεται να ξεκινήσουν να υλοποιούνται από το 2026 μέσω του ΚΚΤ.

Γιατί τώρα και γιατί επείγει η ενεργοποίηση του ΚΚΤ;

Η χρονική σύμπτωση δεν είναι τυχαία. Το 2027, το Σύστημα Εμπορίας Ρύπων (ETS2/ΣΕΔΕ2) θα επεκταθεί, οδηγώντας σε περαιτέρω επιβάρυνση του κόστους πετρελαίου και φυσικού αερίου. Η Ελλάδα, αντιμετωπίζοντας ήδη υψηλά ποσοστά ενεργειακής φτώχειας – ιδιαίτερα στην ύπαιθρο και στα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα – σε συνδυασμό με ένα παλαιό κτιριακό απόθεμα και μεγάλη εξάρτηση από ορυκτά καύσιμα για θέρμανση και μεταφορές, χρειάζεται άμεσα μέτρα στήριξης. Το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο σχεδιάστηκε ακριβώς για να απορροφήσει αυτή την επερχόμενη επιβάρυνση, προστατεύοντας τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά.

Τι θα χρηματοδοτήσει το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο;

Περισσότερα από 20 από τα 25 νέα μέτρα αναμένεται να τεθούν σε εφαρμογή από το φθινόπωρο του 2026. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:

• Νέο πρόγραμμα «Εξοικονομώ» για νοικοκυριά: Με κόστος 1,2 δισ. ευρώ, θα επιδοτήσει παρεμβάσεις ενεργειακής αναβάθμισης σε 62.000 κατοικίες, καλύπτοντας και τον ΦΠΑ. Παρεμβάσεις αξίας έως 24.800 ευρώ θα έχουν έκπτωση έως 80%, μειώνοντας το κόστος για τον ιδιοκτήτη σε μόλις 5.000 ευρώ.
• Αντικατάσταση συστημάτων θέρμανσης: 930 εκατομμύρια ευρώ θα διατεθούν για την αγορά και εγκατάσταση αντλιών θερμότητας και ηλιακών θερμοσιφώνων, με ιδία συμμετοχή μόλις 2.000 ευρώ.
• «Κοινωνικό Leasing» ηλεκτρικών αυτοκινήτων: 174 εκατομμύρια ευρώ θα επιδοτήσουν 12.500 νοικοκυριά με 13.000 ευρώ για τετραετή μίσθωση ηλεκτρικού ΙΧ, με μηνιαίο μίσθωμα έως 145 ευρώ.
• Ειδικές επιδοτήσεις για άτομα με αναπηρία: 51 εκατομμύρια ευρώ θα καλύψουν έως και 100% το κόστος για ηλεκτρικά αμαξίδια, mobility scooters και handbikes, ωφελώντας 13.200 άτομα.
• Ανέγερση διαμερισμάτων «zero-energy»: 435 εκατομμύρια ευρώ θα χρηματοδοτήσουν την κατασκευή 2.350 διαμερισμάτων ενεργειακής κλάσης Α+ (μέσου εμβαδού 84 τ.μ.) σε τέσσερα πρώην στρατόπεδα (Χαϊδάρι, Αχαρνές, Ζιάκα στη Θεσσαλονίκη, Μανουσογιαννάκη στην Πάτρα). Αυτά τα διαμερίσματα θα διατεθούν με χαμηλό μίσθωμα σε 7.000 πολίτες μέσω της νέας Εθνικής Αρχής Στέγασης.

Επιπλέον, από το 2027 και κάθε Οκτώβριο, 340 εκατομμύρια ευρώ θα ενισχύουν ετησίως το επίδομα θέρμανσης για 780.000 δικαιούχους, κατά έως 100 ευρώ, για την αντιστάθμιση της επιβάρυνσης του ETS2. Τέλος, 40 εκατομμύρια ευρώ θα καλύψουν το κόστος για 200.000 δωρεάν Πιστοποιητικά Ενεργειακής Απόδοσης (ΠΕΑ), ένα μέτρο κρίσιμης σημασίας για τους ιδιοκτήτες, καθώς χωρίς αυτό τα ακίνητα δεν θα μπορούν να ενοικιαστούν ή να πωληθούν υπό τους νέους ευρωπαϊκούς κανονισμούς.

Τι κερδίζουν οι επιχειρήσεις;

Συνολικά, 10.000 πολύ μικρές επιχειρήσεις θα μοιραστούν 394 εκατομμύρια ευρώ για προγράμματα «Εξοικονομώ επιχειρήσεων». Επιπλέον, 289 εκατομμύρια ευρώ θα δοθούν για την προμήθεια ηλεκτρικών επαγγελματικών οχημάτων, με επιδότηση 40% για ΙΧ και vans, ή 30% για φορτηγά. Για παράδειγμα, μια εταιρεία που αγοράζει ένα ΙΧ 30.000 ευρώ και ένα van 50.000 ευρώ, θα λάβει επιστροφή 32.000 ευρώ. Ιδιοκτήτες ταξί αναμένεται να λάβουν επιδότηση έως 20.000 ευρώ για αγορά ηλεκτρικού οχήματος, ή έως 29.000 ευρώ για προσβάσιμα οχήματα για ΑμεΑ.

Πρόσβαση χωρίς αποκλεισμούς

Για να διασφαλιστεί ότι οι ενισχύσεις θα φτάσουν σε όσους τις χρειάζονται, θεσμοθετείται ένα Μητρώο Ενεργειακής Στήριξης με «Κάρτα Ευάλωτου» και υπηρεσίες one-stop shop σε κάθε Περιφέρεια. Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΟΚΕ), στη Γνώμη της επί του νομοσχεδίου, τονίζει την ανάγκη για ουσιαστική και όχι μόνο τυπική πρόσβαση στις ενισχύσεις, ζητώντας ειδική μέριμνα για ηλικιωμένους και πολίτες απομακρυσμένων περιοχών.