Deutsche Bank: Η Κίνα ως η μεγάλη «νικήτρια» στην ενεργειακή μετάβαση της νέας εποχής

Με τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή να επαναφέρει την αβεβαιότητα στις αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου, η παγκόσμια ενεργειακή ισορροπία μετατοπίζεται με τρόπους που ευνοούν στρατηγικά την Κίνα. Η έντονη μεταβλητότητα στις τιμές, οι απειλές για κρίσιμες οδούς μεταφοράς και η ανάγκη για ενεργειακή ασφάλεια επιταχύνουν μια μετάβαση που το Πεκίνο έχει ήδη ξεκινήσει εδώ και χρόνια. Η σύγκρουση και οι διακυμάνσεις γύρω από κρίσιμα περάσματα όπως τα Στενά του Ορμούζ αναδεικνύουν τη δομική ευαλωτότητα του διεθνούς ενεργειακού συστήματος. Ακόμη και προσωρινές εκεχειρίες δεν αρκούν για να καθησυχάσουν τις αγορές, καθώς η αβεβαιότητα παραμένει.

Σε αυτό το περιβάλλον, η εξάρτηση πολλών ασιατικών οικονομιών από το πετρέλαιο της Μέσης Ανατολής μετατρέπεται σε στρατηγικό μειονέκτημα. Χώρες όπως η Ιαπωνία, η Νότια Κορέα και η Ινδία αναζητούν πλέον τρόπους να διαφοροποιήσουν το ενεργειακό τους μείγμα, επιταχύνοντας επενδύσεις σε εναλλακτικές πηγές.

Η Κίνα εισέρχεται σε αυτή τη νέα φάση με ένα σημαντικό προβάδισμα: έχει ήδη επενδύσει συστηματικά στην ενεργειακή μετάβαση. Παρά το γεγονός ότι παραμένει ο μεγαλύτερος καταναλωτής άνθρακα παγκοσμίως, έχει αναπτύξει ταυτόχρονα ένα τεράστιο οικοσύστημα καθαρής ενέργειας. Σήμερα στην Κίνα:

• Οι χαμηλών εκπομπών πηγές καλύπτουν σχεδόν το 40% της ηλεκτροπαραγωγής της χώρας, από περίπου 25% πριν από μία δεκαετία.
• Οι ανανεώσιμες πηγές αντιστοιχούν σχεδόν στο 50% της εγκατεστημένης ισχύος.
• Το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο έχουν περιορισμένο ρόλο στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.

Αυτή η στροφή προς τον εξηλεκτρισμό και τις ανανεώσιμες πηγές λειτουργεί ως «ασπίδα» απέναντι στα ενεργειακά σοκ. Παράλληλα, τα στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου που έχει δημιουργήσει η χώρα, προσφέρουν βραχυπρόθεσμη προστασία από τις διακυμάνσεις των τιμών.

Πάντως, η εικόνα δεν είναι μονοδιάστατη. Η εξάρτηση της Κίνας από εισαγωγές πετρελαίου -και ειδικά από χώρες όπως το Ιράν- παραμένει ένα δυνητικό ρίσκο που μπορεί να δοκιμάσει την ανθεκτικότητα της στρατηγικής της.

Η «πράσινη βιομηχανία» ως γεωοικονομικό όπλο

Το μεγαλύτερο ίσως πλεονέκτημα της Κίνας δεν βρίσκεται μόνο στη μείωση της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα, αλλά στη θέση της ως κορυφαίου παραγωγού τεχνολογιών καθαρής ενέργειας. Καθώς οι υπόλοιπες χώρες επιδιώκουν να απεξαρτηθούν από τη Μέση Ανατολή, η ζήτηση για φωτοβολταϊκά πάνελ, μπαταρίες, εξοπλισμό ηλεκτροδότησης και αποθήκευσης ενέργειας αναμένεται να εκτοξευθεί και μεγάλο μέρος αυτής της ζήτησης θα καλυφθεί από κινεζικές εταιρείες.

Η μετάβαση αυτή όμως ενέχει και προκλήσεις. Η υπερπροσφορά στον κλάδο της καθαρής τεχνολογίας έχει ήδη πιέσει τις τιμές και τα περιθώρια κέρδους. Σε αυτό το περιβάλλον, αναμένεται μια φάση «εξυγίανσης», όπου θα επιβιώσουν κυρίως:

• εταιρείες με ισχυρούς ισολογισμούς
• επιχειρήσεις με δυνατότητα απορρόφησης κόστους
• όμιλοι με επαρκή ρευστότητα για συγχωνεύσεις και εξαγορές

Παράλληλα, η κινεζική κυβέρνηση επιχειρεί να εξισορροπήσει την αγορά μέσω πολιτικών περιορισμού της υπερπαραγωγής, ακόμη και με παρεμβάσεις όπως η μείωση φορολογικών κινήτρων στις εξαγωγές.

Μια νέα ενεργειακή πραγματικότητα

Η σημερινή κρίση φαίνεται να επιταχύνει μια ήδη διαμορφούμενη ιστορική μετάβαση: τη σταδιακή απομάκρυνση από το πετρέλαιο ως βασικό πυλώνα της παγκόσμιας οικονομίας. Σε αυτό το νέο τοπίο:

• η ενεργειακή ασφάλεια ταυτίζεται όλο και περισσότερο με την τεχνολογική αυτάρκεια,
• η γεωπολιτική ισχύς μεταφράζεται σε βιομηχανική καινοτομία,
• η ανθεκτικότητα δεν προκύπτει από την πρόσβαση σε πόρους, αλλά από την ικανότητα αντικατάστασής τους.

Η Κίνα, έχοντας επενδύσει έγκαιρα σε αυτή τη μετάβαση, εμφανίζεται καλύτερα προετοιμασμένη να διαχειριστεί τις αναταράξεις και, ενδεχομένως, να επωφεληθεί από αυτές.