Εθνικό Κτηματολόγιο: Το Ελεγκτικό Συνέδριο δημοσιεύει έκθεση ελέγχου για τις καθυστερήσεις και την αποτελεσματικότητα

Το Ελεγκτικό Συνέδριο έδωσε σήμερα στη δημοσιότητα την Έκθεση Ελέγχου 5/2025, η οποία εξετάζει την πορεία του Εθνικού Κτηματολογίου. Η έκθεση, με τίτλο «Γιατί καθυστερεί η κτηματογράφηση ολόκληρης της χώρας; Έχει αποδώσει η λειτουργία του Κτηματολογίου, όπου η κτηματογράφηση έχει ολοκληρωθεί;», αναλύει τους παράγοντες που επηρεάζουν την ταχύτητα υλοποίησης του έργου και την αποτελεσματικότητα του συστήματος.

Σύμφωνα με τα ευρήματα, ενώ ορισμένα μέτρα που εφαρμόστηκαν για την επιτάχυνση της λειτουργίας του Κτηματολογίου συμβάλλουν στην ταχύτερη ολοκλήρωση, ενδέχεται να δημιουργήσουν μακροχρόνια αβεβαιότητα σχετικά με το ιδιοκτησιακό καθεστώς των ακινήτων. Το Ελεγκτικό Συνέδριο επισημαίνει ότι, τρεις δεκαετίες μετά την αρχική νομοθετική πρόβλεψη, η κτηματογράφηση οδεύει προς την ολοκλήρωσή της, γεγονός που απαιτεί ένα «αντικειμενικά υπέρμετρα εκτεταμένο» χρονικό διάστημα, ακόμη και για ένα τόσο σύνθετο εγχείρημα. Ωστόσο, σημειώνεται «αξιοσημείωτη πρόοδος κατά την τελευταία δεκαετία».

Η έκθεση εστιάζει σε βασικά συμπεράσματα:

• Σημαντικός αριθμός ακινήτων έχουν καταχωρισθεί ως αγνώστου ιδιοκτήτη. Οι αιτίες για τις καθυστερήσεις στην ολοκλήρωση της κτηματογράφησης περιλαμβάνουν εγγενείς δυσλειτουργίες, όπως η ελλιπής καταγραφή δημόσιας περιουσίας και η μη σύνταξη δασικών χαρτών, συχνές αλλαγές στη νομοθεσία, καθώς και λειτουργικά προβλήματα, όπως καθυστερήσεις στη συλλογή δηλώσεων, δυσκολίες στη συγκρότηση επιτροπών ενστάσεων και υποστελέχωση των υπηρεσιών ποιοτικού ελέγχου.
• Σε πολλές περιοχές, η κτηματογράφηση περατώθηκε πρόωρα, χωρίς να έχουν εξεταστεί πλήρως οι αιτήσεις διόρθωσης και οι ενστάσεις από τις αρμόδιες Επιτροπές ή τον ανάδοχο. Δεν έχει αξιοποιηθεί η δυνατότητα ολοκλήρωσης της κτηματογράφησης χωρίς προηγούμενη ανάρτηση. Ετέθησαν αυστηρές διαδικαστικές προϋποθέσεις για την εξέταση αιτήσεων διόρθωσης που αφορούν περιπτώσεις εκτοπισμού και γεωμετρικών μεταβολών. Αυτά τα μέτρα, ενώ επιταχύνουν την έναρξη λειτουργίας του Κτηματολογίου, μπορούν να οδηγήσουν σε παρατεταμένη αβεβαιότητα και επιβάρυνση του δικαστικού συστήματος, εάν δεν επιταχυνθεί η διεκπεραίωση των εκκρεμών αιτήσεων.
• Υφίσταται μεγάλος αριθμός εκκρεμών εγγραπτέων πράξεων και αντιρρήσεων σε ορισμένα κτηματολογικά γραφεία και υποκαταστήματα, λόγω υποστελέχωσης. Η ψηφιοποίηση του αρχείου των υποθηκοφυλακείων προχωρά ικανοποιητικά, ενώ η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης έχει επιταχύνει τον νομικό έλεγχο, απαιτώντας όμως κατάλληλες δικλείδες ασφαλείας. Παρότι οι διαδικασίες έχουν σε μεγάλο βαθμό ψηφιοποιηθεί, παρατηρούνται ορισμένες δυσλειτουργίες.
• Το νομοθετικό πλαίσιο για τη λειτουργία του Κτηματολογίου χρήζει επανεξέτασης. Υπάρχει νομοθετική ασάφεια σχετικά με το αν η οριστικοποίηση ανακριβών πρώτων εγγραφών οδηγεί σε πρωτότυπη κτήση κυριότητας. Επίσης, χρειάζεται επανεξέταση το καθεστώς αποζημιωτικής ευθύνης του Ελληνικού Κτηματολογίου για εσφαλμένες εγγραφές.

Η ανακοίνωση του Ελεγκτικού Συνεδρίου αναφέρει χαρακτηριστικά: «Το Ελεγκτικό Συνέδριο δημοσιεύει σήμερα την Έκθεση Ελέγχου 5/2025: Εθνικό Κτηματολόγιο: “Γιατί καθυστερεί η κτηματογράφηση ολόκληρης της Χώρας; Έχει αποδώσει η λειτουργία του Κτηματολογίου, όπου η κτηματογράφηση έχει ολοκληρωθεί;”. Στην έκθεση αυτή, το Ελεγκτικό Συνέδριο διερεύνησε τους παράγοντες που προκαλούν καθυστερήσεις και δυσλειτουργίες στην κτηματογράφηση, αξιολόγησε το σύστημα των πρώτων εγγραφών και εξέτασε την επάρκεια των μηχανισμών ενημέρωσης των κτηματολογικών εγγραφών.»