Το Τελευταίο Αντίο στον Στέφανο Ληναίο: Η Σύζυγός του Έλλη Φωτίου, Συγγενείς και Φίλοι στο Αποτεφρωτήριο Ριτσώνας

Σε κλίμα βαθιάς συγκίνησης και σε στενό οικογενειακό κύκλο πραγματοποιήθηκε σήμερα ο τελευταίος αποχαιρετισμός στον αγαπημένο ηθοποιό Στέφανο Ληναίο, στην αίθουσα τελετών του Αποτεφρωτηρίου Ριτσώνας, όπως ήταν και η ύστατη επιθυμία του.

Ο Στέφανος Ληναίος, ο οποίος έφυγε από τη ζωή στις 18 Απριλίου 2026 σε ηλικία 98 ετών, η είδηση του θανάτου του έγινε γνωστή σήμερα μέσω μιας συγκινητικής ανάρτησης στο Facebook από την κόρη του, Μαργαρίτα Μυτιληναίου:

“Καλό σου ταξίδι, πατέρα. Έφυγες πλήρης και πλήρης ημερών, χαμογελαστός και γεμάτος αγάπη. Μεγάλο πράγμα. Όλη σου τη ζωή πάλεψες για αυτό που θεωρούσες έντιμο, δίκαιο και Δημοκρατικό. Αγώνες, αγωνίες, εξορίες, οικονομικές καταστροφές, πολιτικές απογοητεύσεις – όλα τα αντιμετώπισες. Όλα τα ξεπέρασες. Ο δρόμος που περπάτησες είχε πολλή μοναξιά αλλά και μεγάλες νίκες. Θέατρο, ραδιόφωνο, κείμενα σε εφημερίδες, βιβλία, συνδικαλισμός. Σε όλα άφησες το ισχυρό σου αποτύπωμα. Για καλό κατευόδιο σου χαρίζω τον ήλιο της ‘Ανοιξης, την ευωδιά του λουλουδιού της νεραντζιάς, τη γεύση του παγωτού καϊμάκι και τη θέα του Μεσσηνιακού κόλπου που τόσο αγαπούσες. Α, και έναν ελληνικό καφέ σαν αυτόν που έπινες κάθε απόγευμα με την μαμά. Αυτά, πατέρα. Καλό δρόμο…”

Η σύζυγός του, Έλλη Φωτίου, μαζί με συγγενείς και φίλους, είπαν το τελευταίο αντίο υπό τους ήχους αγαπημένων τραγουδιών του Μάνου Χατζιδάκι από την ταινία «Το Κλωτσοσκούφι», που ακούστηκαν στο πιάνο του Αποτεφρωτηρίου. Επίσης, αποδόθηκαν τα τραγούδια «Μιας πεντάρας νιάτα» του Γιώργου Ζαμπέτα, «Άρνηση» του Μίκη Θεοδωράκη, «Το Ακορντεόν» και «Ο δρόμος είχε τη δική του ιστορία» του Μάνου Λοΐζου.

Αν κάτι χαρακτήριζε τον Στέφανο Ληναίο, ήταν το ήθος του, η σεμνότητά του, η σοβαρότητα με την οποία αντιμετώπιζε το θέατρο και, βεβαίως, η υποκριτική του δεινότητα. Στον κινηματογράφο και πολύ περισσότερο στο παγκόσμιο θέατρο, το οποίο υπηρέτησε πιστά, ταπεινά και με πάθος για περισσότερα από 60 δημιουργικά χρόνια. Τόσα χρόνια όσα συνέδεσε τη ζωή του με τον μεγάλο έρωτα της ζωής του, την εξαίρετη ηθοποιό Έλλη Φωτίου, με την οποία πορεύτηκαν μαζί στο θέατρο, σε κοινωνικούς αγώνες και στην υπηρεσία του πολιτισμού και των γραμμάτων, μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας και της εφήμερης προβολής, με ξεχωριστή σεμνότητα και απλότητα.

Από τις αρχές της δεκαετίας του ’50, ο Στέφανος Ληναίος συνεργάστηκε με πάνω από 20 θιάσους, παίζοντας σε περίπου 100 θεατρικά έργα. Πολλά από αυτά σκηνοθέτησε ο ίδιος, μέχρι να αποκτήσει, μαζί με την Έλλη, το «τρίτο παιδί του» – πέρα από τη Μαργαρίτα, που διετέλεσε για χρόνια διευθύντρια του Β’ Προγράμματος της ΕΡΤ, και τον Αλέξη – το Θέατρο Άλφα, όπου στέγασε τον θίασό του «Σύγχρονο Ελληνικό Θέατρο», αλλά και τα όνειρά του για την τέχνη. Επιπλέον, συμμετείχε σε πολλές ταινίες, έκανε ραδιοφωνικές παραγωγές, εμφανίστηκε σε τηλεοπτικές εκπομπές, έγραψε τρία βιβλία και συχνά αρθρογραφούσε σε μεγάλες αθηναϊκές εφημερίδες για θέματα πολιτισμού.

Από τη Μεσσήνη στην Αθήνα και στο Θέατρο

Ο Στέφανος Ληναίος (πραγματικό όνομα Διονύσης Μυτιληναίος) γεννήθηκε στις 6 Αυγούστου του 1928 στη Μεσσήνη Μεσσηνίας. Το 1947 ανέβηκε στην Αθήνα για να φοιτήσει στην Πάντειο, την οποία εγκατέλειψε για να βρεθεί αμέσως μετά στη Σχολή Θεάτρου Αθηνών. Η πρώτη του κίνηση στην Αθήνα ήταν να γραφτεί στον Μορφωτικό Σύλλογο «Αθήναιον», όπου δίδασκαν σημαντικοί καθηγητές και πνευματικοί άνθρωποι, όπως οι Παπανούτσος, Κακριδής, Δημαράς, Πολίτης, μεταξύ άλλων. Αποφοίτησε το 1951 από τη θεατρική σχολή και ξεκίνησε τις εμφανίσεις του σε αθηναϊκούς θιάσους.

Τα Πρώτα του Βήματα στο Σινεμά

Το 1954 ανέλαβε τον πρώτο του σημαντικό ρόλο στο έργο «Μάκβεθ», με τον θίασο του Δημήτρη Μυράτ. Τον επόμενο χρόνο, έπαιξε στον «Οθέλλο», ξανά με τον σημαντικό δάσκαλο του θεάτρου. Χωρίς να εγκαταλείψει ποτέ το θεατρικό σανίδι, το 1955 έκανε την πρώτη του εμφάνιση στην ηθογραφία «Το Οργανάκι του Αττίκ», σε σκηνοθεσία Φρίξου Ηλιάδη, πλάι στη Σμαρούλα Γιούλη, τον Αλέκο Αλεξανδράκη και τον Στέλιο Βόκοβιτς. Δύο χρόνια αργότερα, συμπρωταγωνίστησε στο «Μπάρμπα Γιάννη τον Κανατά», επίσης σε σκηνοθεσία του Ηλιάδη.

Δίπλα στη Βασιλειάδου, στον Αυλωνίτη και στην Αλίκη

Έγινε ευρύτερα γνωστός, αν και στο θέατρο ήδη κέρδιζε την εκτίμηση ενός απαιτητικού κοινού, συμπρωταγωνιστώντας στην κλασική κωμωδία «Ο Θησαυρός του Μακαρίτη». Εκεί, κράτησε τον ρόλο ενός λαϊκού νέου που ερωτεύεται την τραγουδίστρια Άντζελα Ζήλια, πλάι στους ανεπανάληπτους Βασιλειάδου – Αυλωνίτη. Την ίδια χρονιά, το 1959, ευτύχησε να παίξει έναν χαρακτηριστικό ρόλο, αυτή τη φορά ως «τσόγλαν μπόι» – ήταν απόλυτα πειστικός – μιας καλής οικογένειας, στην κομεντί «Το Κλωτσοσκούφι», με την Αλίκη Βουγιουκλάκη και τον Αλέκο Αλεξανδράκη.

Οι Συνταγματάρχες

Λίγο πριν από το πραξικόπημα του 1967 και την επιβολή της χούντας, όταν αποφάσισε να φύγει από την Ελλάδα μην αντέχοντας τους συνταγματάρχες, οι οποίοι τον καθαίρεσαν από γενικό γραμματέα του ΣΕΗ λόγω πολιτικών φρονημάτων, πρόλαβε να πρωταγωνιστήσει στην καλοβαλμένη κομεντί «Μιας Πεντάρας Νιάτα» μαζί με τη σύζυγό του Έλλη Φωτίου. Η ταινία αυτή, μια μεγάλη επιτυχία, στηρίχθηκε στους σπιρτόζικους διαλόγους των Πρετεντέρη – Γιαλαμά και τις ερμηνείες των ηθοποιών.

Σπουδές στο Λονδίνο και η «Κόμισσα»

Ως αυτοεξόριστος στο Λονδίνο, ο Ληναίος σπούδασε στην περίφημη δραματική σχολή RADA, εμπλουτίζοντας τις υποκριτικές του γνώσεις. Το 1969 πρωταγωνίστησε στην ξεκαρδιστική κωμωδία «Η Κόμισσα της Φάμπρικας», σε σενάριο Ασημάκη Γιαλαμά. Υποδύθηκε έναν συντηρητικό αστυφύλακα με καλή καρδιά, δίπλα στην επαναστάτρια μητέρα Μαρίκα Κρεβατά, τους ξάδελφους του, τον κομμουνιστή Νίκο Τσούκα και τον κλεφτάκο Νίκο Ρίζο. Ερωτεύτηκε την κόρη ενός στρατηγού, την Άννα Φόνσου, η οποία νόμιζε κλέφτρα, αναπτύσσοντας μαζί της εξαιρετική χημεία. Αυτή ήταν, δυστυχώς, και η τελευταία ταινία του Ληναίου της εποχής του παλιού εμπορικού σινεμά. Έκτοτε, πέρα από ορισμένες σποραδικές εμφανίσεις του στον κινηματογράφο και την τηλεόραση, αφοσιώθηκε στη μεγάλη του αγάπη, το θέατρο.

Θέατρο Άλφα

Μαζί με την Έλλη Φωτίου, ίδρυσε τον θίασο «Σύγχρονο Ελληνικό Θέατρο», που στέγασε στο θέατρο Άλφα. Ειδικά μετά την πτώση της χούντας, αφιέρωσε όλες του τις δυνάμεις στο καλό θέατρο και τον πολιτισμό. Ενδεικτικά, μερικές από τις 40 επιτυχίες που ανέβασε στο θέατρο Άλφα ήταν τα έργα «Δεν Πληρώνω – Δεν Πληρώνω» (ένα έργο του Ντάριο Φο που γέμισε για χρόνια το ιστορικό θέατρο στην Πατησίων), «Καληνύχτα Μαργαρίτα», «Οι Ρόζεμπεργκ δεν πρέπει να πεθάνουν» και «Ένας εχθρός του λαού».

Κοινωνικά και Πολιτικά Ενεργός

Αριστερός από τα νιάτα του, μέλος της νεολαίας Λαμπράκη, ο Ληναίος, μαζί με τη Φωτίου, εντάχθηκε στην αντιδικτατορική κίνηση στην Ευρώπη. Ταξίδεψαν σε διάφορα πανεπιστήμια, οργανώνοντας λογοτεχνικές εκδηλώσεις αφιερωμένες στην ανατροπή της χούντας. Με την αποκατάσταση της δημοκρατίας, εντάχθηκε στο ΠΑΣΟΚ του Ανδρέα Παπανδρέου, στον οποίο είχε βαθιά εκτίμηση. Ως γραμματέας Πολιτισμού στο κίνημα, ανέλαβε πρωτοβουλίες για τη ραδιοτηλεόραση, και ειδικά για την Εκπαιδευτική Τηλεόραση. Συμμετείχε στην Πανελλήνια Ένωση Ελεύθερου Θεάτρου (ΠΕΕΘ) και τιμήθηκε με το βραβείο «Αιμίλιος Βεάκης» για την προσφορά του στο θέατρο, ενώ υπήρξε και επίσημο μέλος του Σωματείου Βρετανών Ηθοποιών.

Βουλευτής

Εκλέχτηκε βουλευτής με το ΠΑΣΟΚ το 1989, ενώ είχε διατελέσει και δημοτικός σύμβουλος Αθηναίων από το 1986 έως το 1990. Διετέλεσε επίσης ο πρώτος πρόεδρος του Δημοτικού Ραδιοφωνικού Σταθμού «Κύκλος» και διευθυντής προγράμματός του έως το 2001, χρονιά που έκλεισε ο ραδιοσταθμός.

Παραδίδοντας στη Νεότερη Γενιά

Από το 2015, χρονιά που αποσύρθηκε από την ενεργό δράση, ο Στέφανος Ληναίος ανέλαβε άτυπος «συντηρητής» του θεάτρου Άλφα, το οποίο παραχώρησε στη νεότερη γενιά, για την οποία πάντα είχε έναν καλό λόγο και την εγκάρδια εμπιστοσύνη του. Αραιώθηκαν οι, έτσι κι αλλιώς λιγοστές, δημόσιες εμφανίσεις του και αρκέστηκε στα γραπτά του και τις μνήμες, για εποχές δύσκολες αλλά και ωραίες, όταν ο λαός τραγουδούσε ακόμη ποιητάδες.

«Άνθρωπος με ακλόνητες αξίες, ο Στέφανος Ληναίος υπήρξε και ευαίσθητος πολίτης, με διαρκή αγωνία για τα προβλήματα και το μέλλον του τόπου, η οποία μετουσιώθηκε και σε απόλυτα ανιδιοτελή εμπλοκή στον συνδικαλισμό και τη δημόσια ζωή. Ο Στέφανος Ληναίος υποκρινόταν μόνο στη σκηνή και την οθόνη, στην καλλιτεχνική και τη δημόσια παρουσία του ήταν ένας κρυστάλλινος άνθρωπος και ένας παθιασμένος καλλιτέχνης», δήλωσε μεταξύ άλλων η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη.

ΠΑΣΟΚ: Απέδειξε ότι η τέχνη, όπως και οι ιδέες, μπορούν να αλλάξουν τον κόσμο

Με βαθιά θλίψη αποχαιρετά το ΠΑΣΟΚ-Κίνημα Αλλαγής τον σπουδαίο ηθοποιό, Στέφανο Ληναίο, και εκφράζει τα συλλυπητήρια στους οικείους του. «Σε όλη του την πορεία συνέδεσε την τέχνη με την κοινωνία, προσπαθώντας να εκπληρώσει την πραγματική αποστολή του θεάτρου. Το ταλέντο του και οι ερμηνείες του θα μείνουν πάντα στη μνήμη μας ως απόδειξη ότι η τέχνη, όπως και οι ιδέες, μπορούν να αλλάξουν τον κόσμο», σημειώνει μεταξύ άλλων, το ΠΑΣΟΚ.

Το ΚΚΕ Αποχαιρετά τον Στέφανο Ληναίο

Το ΚΚΕ αποχαιρετά με θλίψη τον Στέφανο Ληναίο, «έναν σπουδαίο και πολυπράγμονα καλλιτέχνη, που υπηρέτησε με συνέπεια και ευθύνη την τέχνη του θεάτρου σε μια πολύχρονη, πλούσια και δημιουργική διαδρομή, αναδεικνύοντας σταθερά τον κοινωνικό και μορφωτικό ρόλο της τέχνης». Αναφέρει ότι «σε όλη την πορεία του υπηρέτησε το θέατρο, τη συγγραφή, τη σκηνοθεσία και τη συνολικότερη πολιτιστική δημιουργία, αντιμετωπίζοντας την τέχνη ως βαθιά κοινωνική λειτουργία και ως μέσο πνευματικής καλλιέργειας και διαπαιδαγώγησης του λαού και ιδιαίτερα της νέας γενιάς». Επισημαίνει ότι «με τη στάση και το έργο του ανέδειξε την ανάγκη ο πολιτισμός να παραμένει ζωντανό μορφωτικό δικαίωμα για τον λαό». Σημειώνει ότι «με συνέπεια στάθηκε στο πλευρό των ανθρώπων του πολιτισμού και των συλλογικών τους αγώνων, συμμετείχε ενεργά στις διεκδικήσεις του καλλιτεχνικού κόσμου και με τη στάση του, ιδιαίτερα σε δύσκολες περιόδους για τον τόπο, επιβεβαίωσε ότι ο καλλιτέχνης δεν μπορεί να είναι ουδέτερος απέναντι στα μεγάλα ζητήματα της κοινωνίας». «Η αντιδικτατορική του στάση και η διαρκής παρουσία στην κοινωνική και πολιτική ζωή αποτελούν χαρακτηριστικά στοιχεία αυτής της πορείας», προσθέτει. Το ΚΚΕ τονίζει ότι η προσφορά του Στέφανου Ληναίου αφήνει σημαντική παρακαταθήκη «για την τέχνη που υπηρετεί τον άνθρωπο, τη συλλογικότητα και την πνευματική ανάταση του λαού». Εκφράζει δε τα συλλυπητήριά του στην οικογένειά του, στους συναδέλφους του και στους ανθρώπους του πολιτισμού που συμπορεύτηκαν μαζί του.