Ενιαίο Μέτωπο στην Ιρανική Ηγεσία: Η Πραγματικότητα πίσω από τις Δηλώσεις του Τραμπ για Διχασμό και η Δύναμη των Φρουρών της Επανάστασης

Παρά τις διαβεβαιώσεις του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ περί «διχασμού» στους κόλπους της, η ιρανική ηγεσία διατηρεί ένα ενιαίο μέτωπο. Αναλυτές επισημαίνουν ότι, παρόλο που υφίστανται διαφωνίες και η απουσία ορισμένων υψηλόβαθμων στελεχών μπορεί να δημιουργεί προκλήσεις, η συνολική εικόνα παραμένει σταθερή.

Ο Τραμπ, ανακοινώνοντας την Τρίτη την παράταση της κατάπαυσης του πυρός με το Ιράν, επικαλέστηκε τον «σοβαρό διχασμό στους κόλπους της ιρανικής κυβέρνησης» ως δικαιολογία για την απόφασή του.

Από την έναρξη της αμερικανοϊσραηλινής επίθεσης στο Ιράν, στις 28 Φεβρουαρίου, η ιρανική ηγεσία έχει υποστεί σημαντικές απώλειες. Ο ανώτατος ηγέτης Αλί Χαμενεΐ και ο αρχηγός των Φρουρών της Επανάστασης Μοχαμάντ Πακπούρ φέρονται να σκοτώθηκαν τις πρώτες ώρες του πολέμου. Λίγες ημέρες αργότερα, τον Μάρτιο, αναφέρθηκε ο θάνατος του Αλί Λαριτζανί, επικεφαλής του Συμβουλίου Ασφαλείας.

Ο Μοτζταμπά Χαμενεΐ, που διαδέχτηκε τον πατέρα του, δεν έχει εμφανιστεί δημόσια από την έναρξη του πολέμου. Ο νέος αρχηγός των Φρουρών, Αχμάντ Βαχιντί, καθώς και ο επικεφαλής της ασφάλειας Μοχαμάντ Μπαγέρ Ζολγάντρ, περιορίζονται σε γραπτές ανακοινώσεις.

Άλλα υψηλόβαθμα στελέχη, όπως ο πρόεδρος του κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ, ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί και ο πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν, υποστηρίζουν μια πολιτική διπλωματικών επαφών με τις ΗΠΑ, χωρίς όμως να προβαίνουν σε παραχωρήσεις.

Συνοχή απέναντι στις προκλήσεις

«Φαντάζομαι ότι υπάρχουν κάποιες διαφωνίες μεταξύ των διαφόρων κέντρων εξουσίας και των πολιτικών ρευμάτων», δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο ο Φαρζάν Σαμπέτ, ερευνητής στο Graduate Institute της Γενεύης. «Ωστόσο, αυτές οι διαφωνίες και οι εσωτερικές αντιπαραθέσεις δεν σημαίνουν απαραίτητα ότι η ιρανική κυβέρνηση βρίσκεται σε σοβαρή διένεξη ή είναι διχασμένη», πρόσθεσε, τονίζοντας ότι τα μέλη της «φαίνεται να διατηρούν τη συνοχή τους και την ικανότητά τους να λαμβάνουν και να εφαρμόζουν αποτελεσματικά αποφάσεις».

Η Σανάμ Βακίλ, διευθύντρια του προγράμματος Μέσης Ανατολής και Βόρειας Αφρικής στο βρετανικό think tank Chatham House, σημείωσε: «Δεν υπάρχει καμία απόδειξη για βαθιά ρήξη στην ηγεσία του Ιράν αυτή τη στιγμή, επομένως θα πρέπει να αντιμετωπίζουμε με επιφύλαξη τη δήλωση» του Τραμπ.

«Είναι λογικό να μην εμφανίζονται δημοσίως ο Βαχιντί και ο Μοτζταμπά Χαμενεΐ, δεδομένου ότι η Τεχεράνη φοβάται πιθανή δολοφονία τους από το Ισραήλ», υπογράμμισε. «Αυτό το (ιρανικό πολιτικό) σύστημα χαρακτηρίζεται από διαφορές μεταξύ των φραξιών, οι οποίες όμως γενικά δεν εκδηλώνονται δημόσια».

Ένας από τους πιο προβεβλημένους ηγέτες των τελευταίων εβδομάδων είναι ο Γαλιμπάφ, πρώην διοικητής των Φρουρών της Επανάστασης και αρχηγός της αστυνομίας. Οδήγησε την ιρανική αντιπροσωπεία στις απευθείας διαπραγματεύσεις με τον αντιπρόεδρο των ΗΠΑ Τζ. Ντ. Βανς στο Ισλαμαμπάντ στις 11 Απριλίου, ένα γεγονός πρωτοφανές από την Ισλαμική Επανάσταση του 1979, παρόλο που οι συνομιλίες δεν κατέληξαν σε συμφωνία.

Η μυστικότητα ως κανόνας

Ο Γαλιμπάφ, ο οποίος επίσης σπανίως εμφανίζεται δημόσια, έδωσε συνέντευξη στην κρατική τηλεόραση την περασμένη εβδομάδα, υπερασπιζόμενος την επιλογή της διπλωματίας, πιθανόν ως απάντηση στην κριτική από υποστηρικτές μιας «σκληρής γραμμής».

Το πολιτικό τοπίο στο Ιράν δεν υπήρξε ποτέ μονολιθικό μετά την Επανάσταση. Παρόλο που δημιουργήθηκε ένα θεοκρατικό καθεστώς με επικεφαλής έναν ισόβιο ανώτατο ηγέτη, υπάρχει επίσης ένας πρόεδρος και ένα κοινοβούλιο που εκλέγονται με καθολική ψηφοφορία.

«Δεν υπάρχει καμία απόδειξη ότι η ιρανική κυβέρνηση είναι «σοβαρά διχασμένη»», δήλωσε ο Τομάς Ζινό, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Οτάβας. «Ωστόσο, είμαι βέβαιος ότι στα παρασκήνια διεξάγονται σοβαρές και δύσκολες συζητήσεις, τόσο για τα επόμενα βήματα όσο και για ζητήματα διαδοχής», σε έναν κόσμο όπου η μυστικότητα επικρατεί. Ιδιαίτερα, «πιθανότατα βασιλεύει ακραία καχυποψία μετά τη διείσδυση των ισραηλινών μυστικών υπηρεσιών» που οδήγησε στη δολοφονία ηγετικών στελεχών.

Οι αποφάσεις του Αλί Χαμενεΐ, κατά τη διάρκεια της 36ετούς θητείας του, επιβάλλονταν στην υπόλοιπη ηγεσία. «Ο Μοτζταμπά Χαμενεΐ φαίνεται ότι διατηρεί τον έλεγχο των αποφάσεων, αλλά όχι στο επίπεδο της καθημερινής διαχείρισης, όπως ο πατέρας του. Αυτό οφείλεται αναμφίβολα στα μέτρα ασφαλείας που λαμβάνονται και στη σωματική του κατάσταση», ανέφερε ο Σαμπέτ, αναφερόμενος στο γεγονός ότι ο νέος ανώτατος ηγέτης είναι τραυματισμένος.

Αυτό σημαίνει ότι οι Φρουροί της Επανάστασης, ο ιδεολογικός στρατός της Ισλαμικής Δημοκρατίας, «ασκούν φανερά ακόμη μεγαλύτερη εξουσία», εκτίμησε.