Ντοκιμαντέρ του ΣΚΑΪ: Αποκαλύψεις για τους «μυστικούς διαύλους» του ΣΥΡΙΖΑ, το κρίσιμο τηλεφώνημα Τσίπρα στον Ντράγκι και η πορεία προς την κρίση του 2015

Οι πρωταγωνιστές που διαμόρφωσαν την ελληνική κρίση του 2015 μοιράζονται άγνωστες πτυχές και παρασκηνιακές εξελίξεις στο ντοκιμαντέρ του ΣΚΑΪ, «Στο Χιλιοστό». Το ντοκιμαντέρ φωτίζει τους «άγνωστους διαύλους» επικοινωνίας που είχε οικοδομήσει ο ΣΥΡΙΖΑ, ακόμη και πριν από την ανάληψη της εξουσίας, καθώς και μια κρίσιμη τηλεφωνική επικοινωνία του Αλέξη Τσίπρα με τον Μάριο Ντράγκι.

Μυστικές επαφές πριν την εξουσία

Ο τότε πρέσβης της Γερμανίας στην Ελλάδα, Πίτερ Σοοφ, αποκάλυψε μια μυστική συνάντηση που είχε με τον Αλέξη Τσίπρα στην Κουμουνδούρου. Το μήνυμα του σημερινού πρωθυπουργού προς τη Γερμανίδα καγκελάριο ήταν σαφές: «Ήθελε να πω στο Βερολίνο πως δεν υπήρχε κανένας λόγος ανησυχίας και ότι η πιθανή κυβέρνησή του θα συνεργαζόταν», ανέφερε ο κ. Σοοφ, περιγράφοντας έναν Τσίπρα λιγότερο συγκρουσιακό από τις δημόσιες εμφανίσεις του. Η συνάντηση αυτή, κατά την οποία ο κ. Τσίπρας ζήτησε να μεταφερθεί μήνυμα προς το Βερολίνο, ανέδειξε την ύπαρξη προεργασιών και «μυστικών διαύλων» επικοινωνίας.

Στο επίκεντρο: Το τηλεφώνημα Τσίπρα στον Ντράγκι

Το πρώτο επεισόδιο του ντοκιμαντέρ εστιάζει στο κρίσιμο τηλεφώνημα του τότε πρωθυπουργού, Αλέξη Τσίπρα, προς τον Μάριο Ντράγκι, πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Το τηλεφώνημα πραγματοποιήθηκε αμέσως μετά το ναυάγιο της συνάντησης του τότε υπουργού Οικονομικών, Γιάνη Βαρουφάκη, με τον πρόεδρο του Eurogroup, Γερούν Ντάισελμπλουμ. Η πρωτοβουλία προήλθε από τον τότε διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννη Στουρνάρα, ο οποίος έδωσε στον κ. Τσίπρα τον αριθμό του κ. Ντράγκι, παροτρύνοντάς τον να διατηρήσει ανοιχτούς τους διαύλους επικοινωνίας και τη χρηματοδότηση προς τη χώρα.

Από τον Σημίτη στον ΣΥΡΙΖΑ: Η πορεία προς την κρίση

Η αφήγηση του ντοκιμαντέρ ξεκινά από την περίοδο των κυβερνήσεων Κώστα Σημίτη και Κώστα Καραμανλή, όπου άρχισαν να διαφαίνονται τα πρώτα σημάδια δημοσιονομικής «εκτροχίασης». Η πορεία αυτή κορυφώθηκε στα χρόνια της διακυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ, με την Ελλάδα να φτάνει στα πρόθυρα εξόδου από τη ζώνη του ευρώ. Ο Κλάους Ρέγκλινγκ, πρώην πρόεδρος του ESM, τόνισε ότι η Ελλάδα «ζούσε πέρα από τα όριά της για 10-15 χρόνια», ενώ η κυβέρνηση Παπανδρέου, που εξελέγη το 2009, αδυνατώντας να μειώσει το έλλειμμα, οδήγησε τη χώρα στο πρώτο μνημόνιο. Ο Ντέκλαν Κοστέλο, εκπρόσωπος της Κομισιόν, επεσήμανε την αναγκαιότητα της τεχνογνωσίας του ΔΝΤ εκείνη την περίοδο, ενώ ο Ευάγγελος Βενιζέλος άσκησε κριτική στο πρώτο πρόγραμμα, χαρακτηρίζοντάς το «όχι σωστά σχεδιασμένο» και τους εταίρους «λιγότερο προετοιμασμένους».

Το πρώτο μνημόνιο και η άνοδος του ΣΥΡΙΖΑ

Ο Ευκλείδης Τσακαλώτος ανέφερε ότι «η κρίση έπαιξε πολύ μεγάλο ρόλο στην άνοδο του ΣΥΡΙΖΑ, γιατί είχαμε μια αμφισβήτηση του παλιού καθεστώτος». Ο ελληνικός λαός κλήθηκε, σύμφωνα με τον Ευάγγελο Βενιζέλο, να αποφασίσει αν θα έχανε το 25% του ΑΕΠ της χώρας για να σωθεί το υπόλοιπο. Μπροστά στην κοινωνική αντίδραση, ο ΣΥΡΙΖΑ κατέγραψε μεγάλη πολιτική άνοδο. Ο τότε πρόεδρός του, Αλέξης Τσίπρας, αντιπαρέθεσε το «Πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης» στις μνημονιακές πολιτικές. Ο Παναγιώτης Λαφαζάνης, ιστορικό στέλεχος του ΣΥΡΙΖΑ, σχολίασε για το πρόγραμμα: «Σκεφτήκαμε ότι αερολογεί εκείνη τη στιγμή, αλλά τα αυτιά από κάτω ήταν πολύ ευχαριστημένα». Ωστόσο, παραδέχτηκε ότι «όχι, μα τα έβαζες κάτω και δεν έβγαιναν», υπογραμμίζοντας την αισιόδοξη εκτίμηση του κόμματος ότι δεν θα υπήρχε δυσκολία από την πλευρά της τρόικας.

Εσωτερικές αμφιβολίες για το Πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης

Ο πρώην υπουργός Γιώργος Σταθάκης παραδέχτηκε ότι «το πρόγραμμα είχε κάποια προεκλογική νότα αναπόφευκτα». Το Βερολίνο, από την πλευρά του, έστελνε σαφή μηνύματα: «Αν θέλει η Ελλάδα να μείνει στο ευρώ, θα πρέπει να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις της», όπως μετέφερε ο κ. Μάγιερ, προσθέτοντας ότι η Άνγκελα Μέρκελ ενοχλούνταν από τα συνθήματα εναντίον της. Ο Γιώργος Σταθάκης αναφέρθηκε και στο σύνθημα του Αλέξη Τσίπρα για την «πεντοζάλη», χαρακτηρίζοντάς το «ευχάριστο λογοπαίγνιο». Ο ίδιος εμφανίστηκε ως υποστηρικτής της άποψης ότι το κόμμα έπρεπε να περιμένει πριν αναλάβει την εξουσία: «Ήταν η κεντρική μου ιδέα, να περιμένουμε εμείς έναν χρόνο, τέλος του 2015, να έρθουμε στην κυβέρνηση και να εφαρμόσουμε το δικό μας πρόγραμμα». Ο Ευκλείδης Τσακαλώτος εξέφρασε την άποψη ότι η απόφαση του ΣΥΡΙΖΑ να μην ψηφίσει Πρόεδρο της Δημοκρατίας, οδηγώντας σε εκλογές, ήταν λάθος: «Το θεωρώ ακόμη ότι ήταν λάθος και δεν βοήθησε τη μετέπειτα οικονομική πολιτική».

Από τη Βαρουφάκη στον Καμμένο: Η επιλογή κυβερνητικού εταίρου

Αντίθετα, ο πρώην υπουργός Νίκος Παππάς υποστήριξε ότι «τα πολιτικά κόμματα που θέλουν να πρωταγωνιστούν πρέπει, όταν έρχεται η ώρα, να το κάνουν». Αποκάλυψε επίσης ότι «ο Γιάνης Βαρουφάκης είχε αρχίσει να έχει επαφές μαζί μας από την απαρχή της κρίσης». Ο τότε επικεφαλής του Ποταμιού, Σταύρος Θεοδωράκης, ανέφερε ότι ο Αλέξης Τσίπρας του τηλεφώνησε το βράδυ των εκλογών, με τον ίδιο να του απαντά «μπράβο σου, αλλά πρόσεχε». Ωστόσο, ο κ. Τσίπρας επέλεξε ως κυβερνητικό εταίρο τους Ανεξάρτητους Έλληνες του Πάνου Καμμένου. Ο Νίκος Παππάς περιέγραψε τον Πάνο Καμμένο ως «πηγαίο και ειλικρινή, δηλαδή παθιασμένο» και όχι «ακροδεξιό». Ο ίδιος ο Πάνος Καμμένος γνωστοποίησε ότι επικοινωνούσε με τον Αλέξη Τσίπρα από το 2012. Ο Δημήτρης Τζανακόπουλος δικαιολόγησε την επιλογή, λέγοντας ότι «θεωρήθηκε τότε, και νομίζω ορθώς, ότι στο πρώτο ταρακούνημα τόσο το ΠΑΣΟΚ όσο και το Ποτάμι θα έριχναν την κυβέρνηση». Ο Σταύρος Θεοδωράκης, από την πλευρά του, δήλωσε ότι «μας χώριζε άβυσσος» με τον ΣΥΡΙΖΑ.

Ο ρόλος Βαρουφάκη στο υπουργείο Οικονομικών και η πρώτη συνάντηση με το Eurogroup

Ο Γερμανός πρέσβης, Πίτερ Σοοφ, δήλωσε εντυπωσιασμένος από την επιλογή του Γιάνη Βαρουφάκη ως υπουργού Οικονομικών, ενώ ο Γιώργος Σταθάκης κράτησε διακριτικές αποστάσεις. Ο Ευκλείδης Τσακαλώτος χαρακτήρισε τον προκάτοχό του ως τον οικονομολόγο με τις πιο ισχυρές θέσεις για τα ελληνικά οικονομικά. Ο Νίκος Παππάς, πάντως, ανέφερε ότι «είχαμε συζητήσει, αλλά θα έλεγα ότι δεν ακολουθήθηκε το συμφωνηθέν» ως προς την πορεία της διαπραγμάτευσης. Η πρώτη συνάντηση του Γιάνη Βαρουφάκη με τον πρόεδρο του Eurogroup, Γερούν Ντάισελμπλουμ, παρουσιάζεται ως κρίσιμο σημείο. Ο Γιώργος Σταθάκης ανέφερε ότι υπήρξαν «άμεσες απειλές ότι η κατάσταση είναι δραματική», οι οποίες όμως «ξεπεράστηκαν εύκολα». Ο τότε πρόεδρος του EuroWorking Group, Τόμας Βίζερ, υποστήριξε ότι ο κ. Βαρουφάκης «ήταν λιγότερο γνωστός από όσο μας έκανε να νομίζουμε» και ότι «μιλούσε υπερβολικά». Ο Γερούν Ντάισελμπλουμ ανέφερε ότι δεν γνώριζε από πριν τον κ. Βαρουφάκη, αλλά «ούτε αυτός με είχε ακούσει, οπότε δεν πειράζει». Οι Έλληνες υπουργοί, πάντως, αναφέρθηκαν θετικά στον τότε πρόεδρο του Eurogroup, τον οποίο ο Νίκος Παππάς χαρακτήρισε «πάρα πολύ ευγενή άνθρωπο» και ο Ευκλείδης Τσακαλώτος «έξυπνο, καλό διαπραγματευτή και αρκετά έντιμο».

Το ναυάγιο της πρώτης συνάντησης με το Eurogroup: Ένταση και παρεξηγήσεις

Η δήλωση του Τόμας Βίζερ ότι υπήρχαν «κάποιοι υπουργοί που ένιωθαν πιο άνετα να πάρουν τηλέφωνο τον Βλαντιμίρ Πούτιν παρά τον Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ» προκάλεσε αίσθηση. Ο Γερούν Ντάισελμπλουμ αποκάλυψε ότι ο Γιάνης Βαρουφάκης του είπε ότι θα απέλυε εκατοντάδες υπαλλήλους του υπουργείου γιατί δεν ήταν αξιόπιστοι. Ο κ. Βίζερ περιέγραψε καθυστέρηση στη μετάφραση των λεγομένων του κ. Βαρουφάκη, χαρακτηρίζοντας την κατάσταση «πολύ άβολη» και τη ρητορική του «επιθετική». Ο πρόεδρος του Eurogroup, αποχωρώντας απογοητευμένος, είπε στον Γιάνη Βαρουφάκη: «Πιστεύω ότι σκότωσες την τρόικα». Ο Γιώργος Σταθάκης εκτίμησε ότι η συνάντηση «για τον Γιάνη μια χαρά ήταν», αν και η έκβαση ήταν αρνητική.

Η παρέμβαση Στουρνάρα και η επικοινωνία Τσίπρα με Ντράγκι: Διάσωση της επικοινωνίας

Μπροστά στο αδιέξοδο, ο Γιάννης Στουρνάρας, διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, κάλεσε αμέσως τον Μάριο Ντράγκι. Ο κ. Ντράγκι, εκφράζοντας έκπληξη, τόνισε τη σοβαρότητα της κατάστασης και προέτρεψε τον κ. Στουρνάρα να κινηθεί άμεσα, καθώς «αν αυτό το πράγμα διαδοθεί στην Ευρώπη, θα είναι πάρα πολύ τοξικό». Ο κ. Στουρνάρας ενημέρωσε τον τότε πρωθυπουργό Αλέξη Τσίπρα, δίνοντάς του τον αριθμό του κ. Ντράγκι. Ο κ. Τσίπρας κάλεσε τον κ. Ντράγκι, διαβεβαιώνοντάς τον ότι οι διαπραγματεύσεις θα συνεχιστούν και ότι δεν θα ισχύουν τα λεγόμενα του κ. Βαρουφάκη. Ο Γερούν Ντάισελμπλουμ, αποχωρώντας απογοητευμένος, εκτίμησε ότι ο Έλληνας υπουργός Οικονομικών δεν ήταν αρκετά οξυδερκής, καταλήγοντας: «Με αυτόν τον τύπο αποκλείεται να βρούμε λύση».