Προϋπολογισμός 2027: Πώς οι νέες παροχές της κυβέρνησης θα εναρμονιστούν με τους ευρωπαϊκούς δημοσιονομικούς κανόνες

Οι επικείμενες κυβερνητικές παροχές θα κινηθούν εντός των αυστηρών δημοσιονομικών ορίων που θέτει ο ευρωπαϊκός κανόνας για τις καθαρές πρωτογενείς δαπάνες. Αυτή η προσέγγιση δεν θα περιοριστεί μόνο στο εκλογικό έτος 2027, αλλά θα διέπει ολόκληρη την τετραετία έως το 2030. Ο διαθέσιμος δημοσιονομικός χώρος για το «πακέτο» της ΔΕΘ εκτιμάται περίπου στο 1 δισ. ευρώ και αναμένεται να διευρυνθεί, εφόσον οι Βρυξέλλες αναγνωρίσουν τα επιχειρήματα της κυβέρνησης σχετικά με τα περιθώρια που αφήνουν τα αυξημένα έσοδα από τις δράσεις για την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής.

Το πλαίσιο για την κατάρτιση του νέου Μεσοπρόθεσμου Προγράμματος Δημοσιονομικής Στρατηγικής 2027-2030 περιγράφεται λεπτομερώς στην εγκύκλιο που απέστειλε το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους σε όλους τους φορείς της Γενικής Κυβέρνησης. Οι φορείς καλούνται να υποβάλουν έως το τέλος Ιουλίου τις προτάσεις τους για τις δαπάνες και τις πολιτικές της επόμενης τετραετίας.

Σύμφωνα με την εγκύκλιο:

• Κάθε νέα, μόνιμη δαπάνη πρέπει να εντάσσεται στα ανώτατα όρια που προβλέπει ο ευρωπαϊκός κανόνας δαπανών.
• Η αξιολόγηση των αιτημάτων για νέες παροχές, επιδοτήσεις ή ενισχύσεις θα βασίζεται στον διαθέσιμο δημοσιονομικό χώρο και τη συμβατότητά τους με τους στόχους του Μεσοπρόθεσμου Προγράμματος.

Αυτό καθιστά ιδιαίτερα δύσκολη τη διεκδίκηση πρόσθετων πόρων από τα υπουργεία, καθώς κάθε αίτημα για νέες δαπάνες θα αξιολογείται βάσει του διαθέσιμου δημοσιονομικού χώρου που δημιουργείται από την οικονομική ανάπτυξη και των υποχρεώσεων της χώρας έναντι των ευρωπαϊκών κανόνων.

Οι νέοι δημοσιονομικοί κανόνες προβλέπουν ετήσιους ρυθμούς αύξησης των συνολικών καθαρών πρωτογενών δαπανών μεταξύ 3% και 3,6% για την περίοδο 2026-2029. Δεδομένου ότι η ονομαστική αύξηση είναι συχνά χαμηλότερη από τους εξελισσόμενους πληθωρισμούς, οι κοινωνικές ενισχύσεις ενδέχεται να παρουσιάσουν οριακή ή και αρνητική μεταβολή σε πραγματικούς όρους.

Ο κυβερνητικός προγραμματισμός για την επόμενη τετραετία, όσον αφορά τις κοινωνικές παροχές προς νοικοκυριά και επιχειρήσεις, είναι αποκαλυπτικός. Οι θετικές μεταβολές αναμένονται οριακές για την τριετία 2027-2029, ενώ το 2030 το πρόσημο γίνεται αρνητικό. Συγκεκριμένα, από 35,788 δισ. ευρώ (+0,17% το 2027), οι μεταβιβάσεις αναμένεται να φτάσουν τα 36,385 δισ. ευρώ το 2029 (+381 εκατ. ευρώ ή +1,06%), για να υποχωρήσουν το 2030 στα 36,377 δισ. ευρώ (μείωση 7,8 εκατ. ευρώ ή 0,02%). Η συνολική αύξηση στο εξεταζόμενο διάστημα ανέρχεται μόλις σε 648,5 εκατ. ευρώ, περίπου 1,8%, γεγονός που υπογραμμίζει τους περιορισμένους δυνατούς για αύξηση των κοινωνικών δαπανών στο τρέχον δημοσιονομικό περιβάλλον.

Αυτό σημαίνει ότι οι επιπλέον παροχές που θα ανακοινώνονται ετησίως θα πρέπει να χρηματοδοτούνται είτε από την υπέρβαση των εσόδων, είτε από ανακατανομή πόρων εντός του προϋπολογισμού, είτε από περικοπές δαπανών.

Η ηγεσία του οικονομικού επιτελείου της κυβέρνησης εκτιμά ότι ένας σημαντικός πόρος για τον πρόσθετο δημοσιονομικό χώρο των επόμενων ετών θα προέλθει από τη μόνιμη ενίσχυση των φορολογικών εσόδων, ως αποτέλεσμα της επέκτασης των ηλεκτρονικών συναλλαγών και της εφαρμογής νέων ψηφιακών εργαλείων κατά της φοροδιαφυγής. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται το ψηφιακό πελατολόγιο, το ψηφιακό δελτίο αποστολής, η επέκταση της ψηφιακής κάρτας εργασίας στην εστίαση και οι νέοι μηχανισμοί ελέγχου της ΑΑΔΕ που αξιοποιούν τεχνητή νοημοσύνη για τον εντοπισμό ύποπτων συναλλαγών και φορολογικών αποκλίσεων.

Επισημαίνεται ότι στις «μεταβιβάσεις» περιλαμβάνονται: συντάξεις και λοιπές κοινωνικές παροχές, επιδόματα (τέκνων, αναπηρίας, στέγασης κ.λπ.), επιχορηγήσεις προς νοσοκομεία, ασφαλιστικά ταμεία και άλλους φορείς της Γενικής Κυβέρνησης, επιδοτήσεις και ενισχύσεις προς επιχειρήσεις, καθώς και πληρωμές προς διεθνείς οργανισμούς και την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Σε κάθε περίπτωση, οι κοινωνικές παροχές, ως ποσοστό του ΑΕΠ, αναμένεται να μειωθούν, καθώς η οικονομία αναπτύσσεται. Επίσης, είναι σημαντικό να λαμβάνεται υπόψη η πορεία του πληθωρισμού.

Εκτιμήσεις ΑΕΠ και Πληθωρισμού:

Σύμφωνα με τις αναθεωρημένες προβλέψεις του ΥΠΕΘΟΟ, οι οποίες ευθυγραμμίζονται με τις πρόσφατες εκτιμήσεις της Κομισιόν και της Τράπεζας της Ελλάδος:

• Ο ρυθμός ανάπτυξης για φέτος αναμένεται να υποχωρήσει στο 1,8% – 2% (από την αρχική πρόβλεψη για 2,4%), λόγω της νέας ενεργειακής κρίσης.
• Ο πληθωρισμός για το τρέχον έτος εκτιμάται στο 3,7% – 3,8% (έναντι αρχικής εκτίμησης για 2,2%).
• Ο «ενεργειακός» πληθωρισμός στην Ελλάδα αναμένεται να φτάσει το 11,1%, επηρεάζοντας τις τιμές των αγαθών και αυξάνοντας το κόστος ζωής.
• Το Γενικό Δείκτη Τιμών Καταναλωτή στην Ελλάδα θα ενισχυθεί στο 3,8% το 2026 και στο 3% στην Ευρωζώνη, με κύρια αιτία το σοκ στις τιμές της ενέργειας.
• Το 2027, ο γενικός πληθωρισμός αναμένεται να επιβραδυνθεί στο 2,6% στην Ελλάδα και στο 2,3% στην Ευρωζώνη, καθώς οι πιέσεις από τις ενεργειακές τιμές μειώνονται.