e-ΕΦΚΑ: Αναλυτικές Οδηγίες για την Προαιρετική Ασφάλιση Μακροχρόνια Ανέργων – Τι Αλλάζει και Πώς Αξιοποιείται

Ο e-ΕΦΚΑ, μέσω της διευκρινιστικής εγκυκλίου 16/2026, παρέχει αναλυτικές οδηγίες σχετικά με την προαιρετική ασφάλιση για μακροχρόνια ανέργους, την πιθανότητα διακοπής της και την αξιοποίηση του σχετικού χρόνου για συνταξιοδοτικούς σκοπούς.

Η εγκύκλιος χωρίζεται σε δύο βασικά μέρη:

Α. Γνωστοποίηση του Άρθρου 67 του ν. 5239/2025 και Εφαρμογή του Άρθρου 10 του ν. 2874/2000

Με το άρθρο 10 του ν. 2874/2000, είχαν δοθεί δυνατότητες προαιρετικής συνέχισης της ασφάλισης σε μακροχρόνια ανέργους που ήταν ασφαλισμένοι στον π. ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, με στόχο τη θεμελίωση δικαιώματος πλήρους σύνταξης γήρατος. Βασική προϋπόθεση ήταν η χρονική απόσταση έως 5 έτη από τη θεμελίωση του συνταξιοδοτικού δικαιώματος, ενώ η καταβολή των εισφορών γινόταν από πόρους της Δ.ΥΠ.Α.

Το προηγούμενο καθεστώς προέβλεπε συγκεκριμένα όρια ηλικίας (60 για άνδρες, 55 για γυναίκες, και χαμηλότερα για Βαρέα και Ανθυγιεινά Επαγγέλματα). Μεταγενέστερες οδηγίες είχαν προσαρμόσει αυτά τα όρια.

Το άρθρο 67 του ν. 5239/2025 τροποποιεί ουσιαστικά το άρθρο 10 του ν. 2874/2000, καταργώντας τα ηλικιακά όρια, τα οποία κρίθηκαν πλέον μη επίκαιρα. Παρόλα αυτά, παραμένει η απαίτηση να μην υπερβαίνει η απόσταση από τη συμπλήρωση του ελάχιστου ορίου ηλικίας για πλήρη σύνταξη γήρατος τα 5 έτη.

Επιπλέον, με τις νέες διατάξεις:

• Ο όρος «κάρτα ανεργίας» αντικαθίσταται από τον όρο «ψηφιακή κάρτα Δ.ΥΠ.Α.».
• Η αναφορά στον «κλάδο Λ.Α.Ε.Κ. του Ο.Α.Ε.Δ.» αντικαθίσταται από τη γενικότερη έννοια «πόροι της Δ.ΥΠ.Α.».

Δεν επέρχονται αλλαγές ως προς την υπαγωγή στους κλάδους ασφάλισης, τη διάρκεια, την έναρξη, τη λήξη και την αναστολή της προαιρετικής ασφάλισης.

Για τον ακριβή προσδιορισμό του απαιτούμενου ορίου ηλικίας, οι υπάλληλοι του Τμήματος Ασφάλισης και Εισφορών καλούνται να χρησιμοποιούν Υπηρεσιακό Σημείωμα (Υπόδειγμα 1) για τη συλλογή στοιχείων χρόνου ασφάλισης, το οποίο στη συνέχεια διαβιβάζεται στις Υπηρεσίες Συντάξεων για προσδιορισμό του ορίου ηλικίας συνταξιοδότησης.

Παράδειγμα:

• Για «νέους» ασφαλισμένους, το όριο ηλικίας υπαγωγής στην προαιρετική ασφάλιση είναι 62 έτη (για γενικές προϋποθέσεις 67ετών), 57 έτη (για ΚΒΑΕ) και 52 έτη (για υπόγειες στοές, εναέριες/υποθαλάσσιες εργασίες).
• Για «παλαιούς» ασφαλισμένους, τα όρια ηλικίας ποικίλλουν ανάλογα με την ειδικότητα και θα προκύπτουν από την αλληλογραφία με τις Υπηρεσίες Συντάξεων.

Οι διατάξεις αυτές ισχύουν από τις 17.10.2025.

Β. Δυνατότητα Διακοπής και Αξιοποίηση του Χρόνου Προαιρετικής Ασφάλισης

α) Διακοπή της Προαιρετικής Ασφάλισης και Χρήση Πλασματικών Χρόνων

Σύμφωνα με το ν. 3996/2011, οι διατάξεις για αναγνώριση πλασματικών χρόνων εφαρμόζονται για όσους θεμελιώνουν δικαίωμα συνταξιοδότησης από 01/01/2011 και μετά. Για όσους θεμελιώνουν δικαίωμα με προϋποθέσεις έως 31/12/2010, εξακολουθούν να ισχύουν οι διατάξεις του ν. 2084/1992.

Επισημαίνεται ότι η προαιρετική ασφάλιση μπορεί να διακοπεί και με γραπτή δήλωση του ασφαλισμένου. Σε περιπτώσεις που ο ασφαλισμένος έχει συμπληρώσει το όριο ηλικίας αλλά δεν έχει τις απαιτούμενες ημέρες ασφάλισης, δύναται να διακόψει την προαιρετική ασφάλιση και να συμπληρώσει τις ημέρες με πλασματικούς χρόνους.

β) Αξιοποίηση Προαιρετικής Ασφάλισης για Σύνταξη Λόγω Αναπηρίας ή Θανάτου

Υπενθυμίζεται ότι ο χρόνος που διανύθηκε στην προαιρετική ασφάλιση, εφόσον διαπιστωθεί αναπηρία ή επέλθει θάνατος, μπορεί να ληφθεί υπόψη για τη χορήγηση σύνταξης αναπηρίας ή σύνταξης λόγω θανάτου στα οικεία μέλη.

Σε περιπτώσεις αίτησης για σύνταξη αναπηρίας με ποσοστό 67%, είναι απαραίτητος ο ακριβής προσδιορισμός του χρονικού σημείου έναρξης της αναπηρίας. Ο συνυπολογισμός του χρόνου προαιρετικής ασφάλισης είναι δυνατός μόνο εάν η αναπηρία ποσοστού 67% ξεκίνησε μετά την υπαγωγή στην προαιρετική ασφάλιση.