Τρία εμβληματικά μνημεία της Ηπείρου αναγεννήθηκαν: Από την αποκατάσταση του ΥΠΠΟ στην απόδοση από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας στην κοινωνία

Τρία εμβληματικά μνημεία της Ηπείρου, που φέρουν τη σφραγίδα της ιστορίας και της αρχιτεκτονικής αξίας, αποδόθηκαν στην τοπική κοινωνία από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, Κωνσταντίνο Τασούλα. Πρόκειται για το Τζαμί της Καλούτσιανης, ένα στολίδι στον αστικό ιστό των Ιωαννίνων, το Οθωμανικό Λουτρό στο Κάστρο των Ιωαννίνων και το Κάστρο της Κιάφας στο Σούλι. Οι παρεμβάσεις, που υλοποιήθηκαν από το Υπουργείο Πολιτισμού, διασφαλίζουν την προστασία και τη μακροχρόνια παρουσία αυτών των σπουδαίων μνημείων, επανεντάσσοντάς τα στη δημόσια ζωή ως ζωντανούς χώρους πολιτισμού.

Οι εργασίες αποκατάστασης και ανάδειξης, όπως τονίζει το ΥΠΠΟ, αποτελούν μέρος ενός ευρύτερου στρατηγικού σχεδιασμού για τη διαφύλαξη και τη βιώσιμη διαχείριση του πολιτιστικού αποθέματος της Ηπείρου. Στόχος είναι η ενίσχυση της ιστορικής συνέχειας, η αξιοποίηση του πολιτισμού ως μοχλού περιφερειακής ανάπτυξης και κοινωνικής συνοχής, καθώς και η αύξηση της επισκεψιμότητας στην περιοχή.

Η Υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, δήλωσε χαρακτηριστικά: “Η Ήπειρος είναι ένας τόπος με μοναδικό πολιτιστικό πλούτο, όπου η ιστορική διαδρομή της πατρίδας μας αποτυπώνεται σε μνημεία όλων των εποχών. Η προστασία και η ανάδειξή τους είναι στρατηγική προτεραιότητα, καθώς υπηρετούμε την ιστορική μνήμη, ενισχύουμε την ταυτότητα των τοπικών κοινωνιών και δημιουργούμε νέες προοπτικές βιώσιμης ανάπτυξης.”

Η κα Μενδώνη επεσήμανε πως τα τρία μνημεία, αν και αντιπροσωπεύουν διαφορετικές ιστορικές περιόδους, αναδεικνύουν τον ενιαίο χαρακτήρα της πολιτιστικής μας κληρονομιάς, η οποία προσεγγίζεται με απόλυτο σεβασμό στην αυθεντικότητα και την ιστορική της αξία. “Στόχος μας είναι να παραδίδουμε στην κοινωνία μνημεία αποκατεστημένα, ασφαλή, λειτουργικά και προσβάσιμα, ώστε να ξαναβρούν τον ενεργό τους ρόλο στη ζωή των πολιτών. Όταν τα μνημεία βρίσκονται στον αστικό ιστό, η αποκατάστασή τους είναι πράξη αναγέννησης για τη γειτονιά, καθώς οι κάτοικοι δικαιούνται να τα απολαμβάνουν ως ζωντανούς χώρους πολιτισμού, ιστορικής μνήμης και δημιουργίας.”

Η υπουργός αναφέρθηκε επίσης στη στενή συνεργασία του Υπουργείου με την Περιφέρεια Ηπείρου, την Τοπική Αυτοδιοίκηση, την επιστημονική κοινότητα και τις υπηρεσίες του ΥΠΠΟ, οι οποίες εργάστηκαν με αφοσίωση και υψηλή επιστημονική τεκμηρίωση για την παράδοση έργων εξαιρετικής ποιότητας.

Ιδιαίτερη μνεία έγινε στο Κάστρο της Κιάφας, το οποίο χαρακτηρίστηκε ως σύμβολο ηρωικής αντίστασης και πάθους για ελευθερία, τονίζοντας ότι η αποκατάστασή του αποτελεί “οφειλή στη μνήμη των ηρώων, αλλά και στο μέλλον του Σουλίου”.

Τζαμί Καλούτσιανης
Χτισμένο τον 18ο αιώνα, το Τζαμί της Καλούτσιανης, ένα ιστορικό διατηρητέο μνημείο, συγκαταλέγεται στα σημαντικότερα δείγματα της οθωμανικής αρχιτεκτονικής στα Ιωάννινα. Η αποκατάστασή του, με προϋπολογισμό 2.200.000 ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, υλοποιήθηκε από τη Διεύθυνση Αναστήλωσης Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων, σε συνεργασία με άλλες αρμόδιες διευθύνσεις και την Εφορεία Αρχαιοτήτων Ιωαννίνων. Οι εργασίες αποκατέστησαν το μνημείο στην αρχική του μορφή, συντήρησαν τις τοιχογραφίες, τα ξύλινα και γύψινα διακοσμητικά στοιχεία, ενώ απομακρύνθηκαν αλλοιώσεις από μεταγενέστερες επεμβάσεις. Κατά τις εργασίες, αποκαλύφθηκαν σημαντικά αρχαιολογικά κατάλοιπα που εντάχθηκαν στον επισκέψιμο χώρο. Το μνημείο παραδίδεται πλέον στους κατοίκους και τους επισκέπτες των Ιωαννίνων ως ένας νέος χώρος πολιτισμού που εμπλουτίζει την εμπειρία τους και αναβαθμίζει τη φυσιογνωμία της ιστορικής πόλης.

Οθωμανικό Λουτρό – Κάστρο Ιωαννίνων
Στην ιστορική βορειοανατολική ακρόπολη του Κάστρου Ιωαννίνων, το Οθωμανικό Λουτρό αποτελεί ένα από τα πρωιμότερα σωζόμενα μνημεία της οθωμανικής περιόδου, ενταγμένο σε ένα μοναδικό μνημειακό σύνολο. Το έργο αποκατάστασης και ανάδειξής του, προϋπολογισμού 1.900.000 ευρώ, υλοποιήθηκε από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Ιωαννίνων, με χρηματοδότηση από τα Επιχειρησιακά Περιφερειακά Προγράμματα «Ήπειρος 2014-2020» και «Ήπειρος 2021-2027». Οι παρεμβάσεις περιλάμβαναν στερεώσεις, αποκατάσταση του κτηρίου και αναβάθμιση υποδομών και προσβασιμότητας. Με την ολοκλήρωση, το Κάστρο Ιωαννίνων αποκτά έναν ακόμη οργανωμένο επισκέψιμο χώρο, αναβαθμίζοντας την εμπειρία του επισκέπτη και διευρύνοντας τις δυνατότητες πολιτιστικής αξιοποίησης του μνημειακού συνόλου.

Κάστρο Κιάφας – Σούλι
Το Κάστρο Κιάφας, άρρηκτα συνδεδεμένο με τους αγώνες των Σουλιωτών για την ελευθερία, αποτελεί ένα από τα σπουδαιότερα οχυρωματικά μνημεία της νεότερης ελληνικής ιστορίας και εμβληματικό τοπόσημο της συλλογικής ιστορικής μνήμης. Η αποκατάστασή του εντάσσεται στο ολοκληρωμένο στρατηγικό σχέδιο προστασίας, ανάδειξης και βιώσιμης αξιοποίησης του ιστορικού χώρου του Σουλίου, που εκπονήθηκε στο πλαίσιο Προγραμματικής Σύμβασης Πολιτισμικής Ανάπτυξης μεταξύ ΥΠΠΟ, Περιφέρειας Ηπείρου και ΕΜΠ. Το έργο στερέωσης, αποκατάστασης και ανάδειξης, συνολικού προϋπολογισμού 2.200.000 ευρώ, χρηματοδοτήθηκε από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και υλοποιήθηκε από τη Διεύθυνση Αναστήλωσης Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων του ΥΠΠΟ. Οι εργασίες περιέλαβαν εκτεταμένες παρεμβάσεις στερέωσης και αποκατάστασης τειχών, συντήρηση λιθοδομών, ανακατασκευή λίθινων τόξων και αποκατάσταση αρχιτεκτονικών στοιχείων, με απόλυτο σεβασμό στην αυθεντικότητα. Το Κάστρο Κιάφας παραδίδεται πλήρως επισκέψιμο, αναδεικνύοντας έναν τόπο-σύμβολο της νεότερης ελληνικής ιστορίας και δημιουργώντας έναν νέο πυρήνα πολιτισμού, ιστορικής μνήμης και αναπτυξιακής προοπτικής για το Σούλι και την ευρύτερη περιοχή.