Η Στρατηγική Κίνηση Ελλάδας-Γαλλίας για τη «Γαλάζια Πατρίδα»: Το Γεωπολιτικό Στοίχημα της Αθήνας στην Ανατολική Μεσόγειο

Κίνηση – ματ η γαλλική συμμετοχή
Του ΠΑΝΑΓΗ ΓΑΛΙΑΤΣΑΤΟΥ – ΠΗΓΗ: Realnews

«Αν η Ελλάδα απειληθεί θα είμαστε εδώ», είχε δηλώσει ο Εμανουέλ Μακρόν το απόγευμα της 24ης Απριλίου, κατά τη διάρκεια της συζήτησής του με τον Κυριάκο Μητσοτάκη στη Ρωμαϊκή Αγορά. Η επίσκεψη του Γάλλου Προέδρου στην Αθήνα και η ανανέωση της ελληνογαλλικής αμυντικής συμφωνίας είχαν προκαλέσει έντονη αντίδραση στην Τουρκία. Η σημερινή πραγματικότητα, όπως αποκαλύφθηκε με τις ανακοινώσεις στο Μέγαρο Μαξίμου την περασμένη Τετάρτη, επιβεβαιώνει την ορθότητα αυτών των ανησυχιών, καθώς η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου επανέρχεται δυναμικά στο προσκήνιο.

Οι αποφάσεις για τη συμμετοχή του γαλλικού επενδυτικού κολοσσού Meridiam με 66% στην Great Sea Interconnector (GSI), τον φορέα του έργου, και η τριμερής συμφωνία μεταξύ της Meridiam, της γαλλικής Nexans (της εταιρείας κατασκευής του καλωδίου που θα ποντιστεί μεταξύ Ελλάδας και Κύπρου) και του ΑΔΜΗΕ (που μέχρι την περασμένη Τετάρτη ήταν ο κύριος μέτοχος του έργου), σηματοδοτούν άμεση επιτάχυνση στην υλοποίηση της ηλεκτρικής διασύνδεσης, όπως επιβεβαίωσε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης. Αυτό ενισχύεται και από την τριμερή συμφωνία που θα υπογραφεί μεταξύ Meridiam, Nexans και ΑΔΜΗΕ για τη διεξαγωγή των απαραίτητων θαλάσσιων ερευνών βυθού. Σύμφωνα με πληροφορίες της Realnews, οι προετοιμασίες θα προχωρήσουν με ταχύτατους ρυθμούς, ώστε όλα να είναι έτοιμα για την πόντιση του καλωδίου, με τις έρευνες να αναμένονται να ξεκινήσουν ακόμα και εντός Σεπτεμβρίου.

Ράπισμα

Οι εξελίξεις αυτές αλλάζουν τους όρους του παιχνιδιού και αποτελούν «ράπισμα» για την Τουρκία, η οποία θεωρούσε ότι η παρεμπόδιση αυτού του έργου ήταν ο ενδεδειγμένος τρόπος για να κατοχυρώσει την ισχύ του ιδεολογήματος της «Γαλάζιας Πατρίδας» στην ανατολική Μεσόγειο. Ενδεικτικό είναι ότι, την πρώτη φορά, στις 23 Ιουλίου 2024, όταν τουρκικά πολεμικά πλοία παρενόχλησαν το ερευνητικό σκάφος «Ievoli Relume» ανοιχτά της Κάσου, εντός ελληνικής υφαλοκρηπίδας με την Αίγυπτο, και αργότερα, τον Νοέμβριο, επανέλαβαν παρενοχλήσεις στα όρια ελληνικών χωρικών υδάτων βόρεια της Κρήτης. Το ζητούμενο για την Τουρκία ήταν να έχει λόγο σε κάθε ενεργειακό έργο στην ανατολική Μεσόγειο και να μην παρακάμπτεται, όπως έχει δηλώσει επανειλημμένα ο Ερντογάν και κορυφαίοι Τούρκοι αξιωματούχοι. Το 2024, η ελληνική πλευρά είχε επιλέξει να κρατήσει χαμηλό προφίλ, λόγω των τότε συνομιλιών Ελλάδας-Τουρκίας για τη διερεύνηση της δυνατότητας έναρξης διαπραγματεύσεων για τον καθορισμό ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας.

Ωστόσο, γρήγορα ωρίμασε η αντίληψη ότι οι διαπραγματεύσεις για τις θαλάσσιες ζώνες με την Τουρκία δεν είναι εφικτές. Από τότε, η Αθήνα σκλήρυνε τη στάση της και προχώρησε στα έργα που την ενδιέφεραν, αγνοώντας τις τουρκικές ενστάσεις (δημοπράτηση οικοπέδων νοτίως της Κρήτης, χωροταξικός σχεδιασμός, θαλάσσια πάρκα). Σύμφωνα με πληροφορίες της «R», υπάρχει πλέον η αποφασιστικότητα στην Αθήνα να υλοποιήσει το έργο, αγνοώντας τις όποιες προσπάθειες παρεμπόδισης από την Τουρκία. Αυτό το συμπέρασμα προέκυψε από το συνεχές χρονικό των τουρκικών παρενοχλήσεων τα τελευταία δύο χρόνια, καθώς και από το πρόγραμμα ηλεκτρικών διασυνδέσεων του ΑΔΜΗΕ με τα μεγάλα ελληνικά νησιά (Κω, Ρόδο, Κάρπαθο, Λήμνο, Λέσβο, Σκύρο, Χίο και Σάμο), με ορίζοντα υλοποίησης το 2030. Για την Αθήνα, ήταν σαφές ότι η υποχώρηση στην GSI θα έθετε υπό αίρεση και το πρόγραμμα διασυνδέσεων με τα νησιά, κάτι για το οποίο δεν υπήρχε καμία διάθεση. Μάλιστα, σύμφωνα με πληροφορίες της «R», η κυβέρνηση ήταν αποφασισμένη να επιστρατεύσει και τον Στόλο στο Αιγαίο, αν χρειαστεί, για την υλοποίηση του έργου.

ΣΥΝΕΧΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ

Το μακάβριο «μυστικό» του Μυστρά – Οι αντιφάσεις του 55χρονου που κρατούσε επί χρόνια σε καταψύκτη τη σορό του πατέρα του
Δολοφονία Βρετανίδας στην Κυψέλη: Η κατάθεση-«κλειδί» της συζύγου του δράστη
Νέα δίδυμα στην πρωινή ενημέρωση
Συναγερμός για φωτιά στον Κουβαρά Αττικής: Κοντά στον οικισμό οι φλόγες – Μήνυμα από το 112

Διαβάστε όλα τα τελευταία νέα στη
ροή ειδήσεων του webreporter

Εντονες διαβουλεύσεις

Με αυτήν την αποφασιστικότητα, η ελληνική πλευρά επανέφερε στο προσκήνιο το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης. Μεθοδικά και χωρίς τυμπανοκρουσίες, διεξάγονταν διαβουλεύσεις με τους Γάλλους για πολλούς μήνες, έως τη συνάντηση Μακρόν – Μητσοτάκη τον Απρίλιο στην Αθήνα, όπου συμφωνήθηκαν οι λεπτομέρειες του έργου και η γαλλική εμπλοκή. Αυτό επιτάχυνε τις εξελίξεις και οδήγησε στην εξαγορά του πλειοψηφικού ποσοστού στην GSI από τη γαλλική εταιρεία. Οι Τούρκοι κατάλαβαν αμέσως ότι η εμπλοκή γαλλικών συμφερόντων – ακόμα και αν δεν πρόκειται για άμεση γαλλική κρατική εμπλοκή – αλλάζει το γήπεδο της αντιπαράθεσης. Η εφημερίδα «Hürriyet» παρουσίασε τη συμμετοχή του γαλλικού ομίλου Meridiam στην GSI ως πολιτική στήριξη προς την Αθήνα, προσθέτοντας ότι το Παρίσι αναλαμβάνει πλέον ενεργό ρόλο στην προώθηση του έργου. Η εφημερίδα επικαλείται επίσης τουρκικές κυβερνητικές πηγές που επαναλαμβάνουν την αυθαίρετη θέση ότι το σχεδιαζόμενο καλώδιο διέρχεται από θαλάσσιες περιοχές τουρκικής δικαιοδοσίας. Ανεξάρτητα από τις τουρκικές θέσεις, το πολιτικό κόστος για την παρεμπόδιση του έργου έχει αυξηθεί σημαντικά.

Πέραν τούτου, η είσοδος της Meridiam στο μετοχικό κεφάλαιο της GSI αντιμετωπίζει τις μεγαλύτερες αδυναμίες του έργου: την αβεβαιότητα χρηματοδότησης και την ανησυχία ότι οι γεωπολιτικές εντάσεις θα μπορούσαν να το οδηγήσουν σε οικονομικό αδιέξοδο. Το σημαντικότερο, όμως, είναι ότι υποχρεώνει την Κυπριακή Δημοκρατία να τερματίσει την αμφισημία με την οποία αντιμετώπιζε μέχρι πρότινος την ηλεκτρική διασύνδεση και να υιοθετήσει μια καθαρή στάση απέναντι στο έργο, δηλαδή αν το επιθυμεί πραγματικά και αν θέλει να συμμετάσχει σε αυτό.

Αλλαγή στάσης

Όσοι έχουν παρακολουθήσει προσεκτικά την πορεία της GSI μετά την εξαγορά του φορέα υλοποίησης Eurasia Interconnector από τον ΑΔΜΗΕ, γνωρίζουν πως οι Κύπριοι, για λόγους που μόνο οι ίδιοι γνωρίζουν, άλλαξαν τη στάση τους και άρχισαν να το αντιμετωπίζουν με καχυποψία. Οι δηλώσεις του Υπουργού Οικονομικών Μάκη Κεραυνού που αμφισβητούσε τη βιωσιμότητα του έργου, το αίτημα για νέα μελέτη βιωσιμότητας (που έγινε κατόπιν κυπριακού αιτήματος από τον ΑΔΜΗΕ την άνοιξη του 2024), η απόφαση της Ρυθμιστικής Αρχής Κύπρου για αλλαγή των όρων ανάκτησης του κόστους κατασκευής, η γκρίνια για να μην πληρώσουν οι Κύπριοι το κόστος κατασκευής ενός έργου που τους ωφελεί κυρίως, και τέλος η άρνηση της Κυπριακής Δημοκρατίας να ανταποκριθεί στις συμβατικές της υποχρεώσεις και να καταβάλει το μερίδιό της για το κόστος κατασκευής, καταγράφηκαν στο πρώτο εξάμηνο του 2024, σε μια περίοδο που οι Τούρκοι δεν είχαν ακόμη σκεφτεί να στείλουν φρεγάτες και να παρενοχλήσουν τις έρευνες βυθού. Μετά τα γεγονότα της Κάσου, οι Κύπριοι θυμήθηκαν το «γεωπολιτικό ρίσκο» και επέμειναν τόσο πολύ, ώστε να πετύχουν το φθινόπωρο του 2024 μια συμφωνία κατανομής του γεωπολιτικού κόστους 50%-50% με την Αθήνα, αντί για την αρχική 66,6%-33,4%. Παρά την ύπαρξη μνημονίου συνεννόησης, που υπογράφηκε στο Μέγαρο Μαξίμου μετά από συμφωνία μεταξύ Κυριάκου Μητσοτάκη και Νίκου Χριστοδουλίδη, οι Κύπριοι κράτησαν το έργο μετέωρο, καθυστερώντας για πολλούς μήνες τις ρυθμιστικές πράξεις (η ΡΑΕΚ εξέδωσε τις επίσημες αποφάσεις για τη μεταβίβαση των αδειών κυριότητας και διαχείρισης του έργου στον ΑΔΜΗΕ στις 10 Οκτωβρίου 2025, ενώ η εξαγορά είχε γίνει τον Οκτώβριο του 2023), είτε μη καταβάλλοντας στον ΑΔΜΗΕ την πρώτη δόση για την ανάκτηση του κόστους, ύψους 25 εκατ. ευρώ, η οποία, παρεμπιτόντως, εκκρεμεί ακόμα. Εννοείται ότι, όσο το έργο παρέμενε μετέωρο από οικονομική και ρυθμιστική άποψη, κανείς δεν θα αναλάμβανε την πρωτοβουλία και το ρίσκο μιας αντιπαράθεσης με την Τουρκία για να ξαναρχίσουν οι έρευνες βυθού και να προχωρήσει το έργο.

Η επιστροφή

Τον Νοέμβριο του 2025, όταν ο Ν. Χριστοδουλίδης και ο Κυριάκος Μητσοτάκης συμφώνησαν στην «επικαιροποίηση των οικονομοτεχνικών παραμέτρων του έργου του καλωδίου διασύνδεσης, ώστε δυνητικά να ενισχυθεί από την είσοδο νέων ισχυρών επενδυτών», επειδή οι Κύπριοι επέμεναν στις ενστάσεις τους για τη βιωσιμότητα, όλοι θεώρησαν ότι είχε μπει η οριστική ταφόπλακα για την GSI. Η ελληνική κυβέρνηση, όμως, είχε διαφορετική άποψη, καθώς εννοούσε «επενδυτές» κατά γράμμα. Χάρη στη μεθοδικότητα του προέδρου του ΑΔΜΗΕ, Μάνου Μανουσάκη, που είχε προσεγγίσει τη Meridiam ήδη από το πρώτο τρίμηνο του 2024 για να συμμετάσχει στο έργο, κατέστη δυνατή όχι μόνο η συμφωνία με τη Meridiam αλλά και η επιστροφή της Nexans. Η συμφωνία που ανακοίνωσε ο Κυριάκος Μητσοτάκης την Τετάρτη καθιστά έωλη κάθε συζήτηση για τη βιωσιμότητα και η Κυπριακή Δημοκρατία βρίσκεται πλέον υπό πίεση να λάβει αποφάσεις που θα άρουν τα προσκόμματα και θα στηρίξουν το έργο, αλλά και να αποφασίσει για τη δική της συμμετοχή σε αυτό. Η πραγματικότητα είναι ότι η Λευκωσία αιφνιδιάστηκε, κάτι που επεσήμαναν τα κυπριακά μέσα (διευκρινίζοντας, πάντως, ότι η Αθήνα είχε ενημερώσει τον Ν. Χριστοδουλίδη). Ενδεικτικό είναι ότι ο Κύπριος υπουργός Ενέργειας χαιρέτισε τις εξελίξεις ως «ψήφο εμπιστοσύνης που δίνει τεράστια δυναμική στο έργο», μία ημέρα αφότου τα κυπριακά κεντροδεξιά κόμματα ΔΗΣΥ και ΔΗΚΟ είχαν καλέσει την κυπριακή κυβέρνηση να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις της. Για την Αθήνα, το ζητούμενο είναι πλέον να αρχίσει να υλοποιείται κανονικά το έργο, δηλαδή να επιστρέψουν τα πλοία, να εκδοθούν οι απαραίτητες NAVTEX και να ξεκινήσουν οι έρευνες. Το οικονομικό όφελος από την ηλεκτρική διασύνδεση θα το έχουν οι Κύπριοι. Για την Ελλάδα, όμως, μετά τις εξελίξεις των τελευταίων δύο ετών, πρόκειται για το μεγάλο γεωπολιτικό στοίχημα ότι μπορεί να ασκεί τα δικαιώματά της στο Αιγαίο και στην ανατολική Μεσόγειο, παρά τις απειλές της Τουρκίας και ανεξάρτητα από αυτές.