Κύπρος προς ΟΗΕ: Το τουρκολιβυκό μνημόνιο παραβιάζει το διεθνές δίκαιο και απειλεί την περιφερειακή σταθερότητα
Η Κυπριακή Δημοκρατία εξέφρασε «σοβαρές ανησυχίες» για τα κίνητρα και τα συμφέροντα που εξυπηρετεί η απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της Ανατολικής Λιβύης να εγκρίνει το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019, τονίζοντας ότι η ενέργεια αυτή έρχεται σε πλήρη αντίθεση με το διεθνές δίκαιο.
Σε επίσημη επιστολή της προς τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, η Μόνιμη Αντιπρόσωπος της Κύπρου στον Οργανισμό, πρέσβης Μαρία Μιχαήλ, αναφέρθηκε στην εν λόγω απόφαση της 20ης Οκτωβρίου. Η επιστολή επιβεβαιώνει τις θέσεις που η κυπριακή κυβέρνηση έχει ήδη διατυπώσει σε προηγούμενες επικοινωνίες της με τον ΟΗΕ, στις 20 Ιανουαρίου 2020, 24 Απριλίου 2020, 20 Ιουλίου 2020, καθώς και στη ρηματική διακοίνωση της 18ης Αυγούστου 2025.
Η κ. Μιχαήλ υπογράμμισε στην επιστολή της ότι «η ανεξαρτησία, η κυριαρχία και η εδαφική ακεραιότητα της Λιβύης, δεν πρέπει να υποτάσσονται στις γεωπολιτικές επιδιώξεις και φιλοδοξίες τρίτων κρατών». Επισήμανε δε, ότι η Τουρκία εκμεταλλεύεται τις τρέχουσες πολιτικές και θεσμικές συνθήκες στη Λιβύη για να προωθήσει «παράνομες θαλάσσιες διεκδικήσεις», με στόχο «να επιβάλει μια τεχνητή θαλάσσια πραγματικότητα εις βάρος των κυριαρχικών δικαιωμάτων τρίτων κρατών».
Τέτοιες ενέργειες, όπως σημειώνεται, αποτελούν «μια σκόπιμη πολιτική κλιμάκωσης στην Ανατολική Μεσόγειο», υπονομεύουν το διεθνές δίκαιο και δημιουργούν «σοβαρή απειλή για την περιφερειακή ειρήνη, ασφάλεια και σταθερότητα».
Σύμφωνα με την επιστολή, το τουρκο-λιβυκό μνημόνιο δεν συμβαδίζει με το διεθνές δίκαιο, ειδικά με τους κανόνες που διέπουν τη σύναψη συνθηκών και το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, όπως αυτό κατοχυρώνεται στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS). Ως εκ τούτου, το μνημόνιο «δεν παράγει έννομα αποτελέσματα για τρίτους» και δεν επηρεάζει τα δικαιώματα οποιουδήποτε τρίτου κράτους σε θαλάσσιες ζώνες, συμπεριλαμβανομένων των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Η Κυπριακή Δημοκρατία τονίζει ότι το μνημόνιο επιχειρεί να οριοθετήσει θαλάσσια σύνορα μεταξύ δύο κρατών που «δεν διαθέτουν αντικείμενες ή παρακείμενες ακτές», κατασκευάζοντας έτσι «ένα ανύπαρκτο θαλάσσιο σύνορο». Παράλληλα, αγνοεί σκόπιμα την παρουσία και τα δικαιώματα άλλων παράκτιων κρατών σε θαλάσσιες ζώνες, συμπεριλαμβανομένων των ελληνικών νησιών.
Υπενθυμίζεται ότι το άρθρο 121 παράγραφος 2 της UNCLOS, το οποίο αντικατοπτρίζει εθιμικό διεθνές δίκαιο και δεσμεύει ακόμη και κράτη που δεν είναι συμβαλλόμενα μέρη στη Σύμβαση, προβλέπει ρητά το δικαίωμα των νησιών σε «χωρική θάλασσα, συνορεύουσα ζώνη, υφαλοκρηπίδα και αποκλειστική οικονομική ζώνη».
Η κ. Μιχαήλ υπογράμμισε ότι οι συμφωνίες θαλάσσιας οριοθέτησης πρέπει να λαμβάνονται χώρα μεταξύ κρατών με αντικείμενες ή παρακείμενες ακτές, «με καλή πίστη και σύμφωνα με τις παγιωμένες αρχές του διεθνούς δικαίου», όπως αυτές κωδικοποιούνται στην UNCLOS και λαμβάνοντας υπόψη τη διεθνή νομολογία. Τέλος, ζήτησε την κυκλοφορία της επιστολής ως επίσημο έγγραφο της Γενικής Συνέλευσης και του Συμβουλίου Ασφαλείας, καθώς και τη δημοσίευσή της στον ιστότοπο της αρμόδιας Διεύθυνσης του ΟΗΕ και στο Δελτίο του Δικαίου της Θάλασσας.
