Επιστολή του HALC προς τον Υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ: Ζητείται η δημόσια απόρριψη του τουρκολιβυκού μνημονίου
Το Συμβούλιο Ελληνοαμερικανικής Ηγεσίας (HALC) απευθύνει έκκληση στον Αμερικανό Υπουργό Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, να απορρίψει δημόσια το μνημόνιο Τουρκίας-Λιβύης. Το HALC ζητά από τις Ηνωμένες Πολιτείες να ξεκαθαρίσουν ότι η συμφωνία αυτή δεν παράγει έννομα αποτελέσματα εις βάρος τρίτων χωρών, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας. Η οργάνωση προειδοποιεί ότι οι τουρκολιβυκές διεκδικήσεις θέτουν σε κίνδυνο τόσο τα ελληνικά όσο και τα αμερικανικά ενεργειακά και στρατηγικά συμφέροντα στην Ανατολική Μεσόγειο.
Σε επιστολή της προς τον επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας, η οποία υπογράφεται από τον εκτελεστικό διευθυντή Έντι Ζεμενίδη, το HALC ασκεί κριτική στην πρόσφατη τοποθέτηση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, κρίνοντάς την ασθενέστερη σε σχέση με τη θέση που είχε διατυπώσει η Ουάσιγκτον το 2019.
Η παρέμβαση αυτή πραγματοποιείται μετά την επικύρωση του μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης στις 20 Οκτωβρίου. Η εξέλιξη αυτή προκάλεσε την έντονη αντίδραση της Ευρωπαϊκής Ένωσης και έφερε ξανά στο προσκήνιο τις επιπτώσεις της συμφωνίας στις θαλάσσιες διεκδικήσεις και τις ενεργειακές έρευνες στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η οργάνωση παραλληλίζει τη στάση των ΗΠΑ με εκείνη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η τελευταία, στις 21 Οκτωβρίου, με την ομόφωνη στήριξη και των 27 κρατών μελών, επανέλαβε ότι το μνημόνιο παραβιάζει κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών, δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας και είναι «άκυρο και δεν μπορεί να παράγει έννομες συνέπειες για τρίτα κράτη». Παρόμοιες αντιρρήσεις, όπως επισημαίνεται, έχουν εκφράσει η Αίγυπτος και το Ισραήλ.
Αντίθετα, στην απάντησή του στις 22 Οκτωβρίου, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ ενθάρρυνε την επίλυση των θαλάσσιων διαφορών μέσω διαπραγματεύσεων καλής πίστης και διμερούς διαλόγου μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, ως συμμάχων στο ΝΑΤΟ. Το HALC υπενθυμίζει ότι το 2019, κατά την υπογραφή του μνημονίου, η αμερικανική διπλωματία είχε χαρακτηρίσει τη συμφωνία «αντιπαραγωγική και προκλητική».
Σύμφωνα με το HALC, η αποφυγή μιας σαφούς αμερικανικής τοποθέτησης επί της νομικής διάστασης του μνημονίου ενέχει τον κίνδυνο να ερμηνευθεί από την Άγκυρα και την Τρίπολη ως σιωπηρή αποδοχή των διεκδικήσεών τους.
Στο επίκεντρο οι αμερικανικές ενεργειακές επενδύσεις
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην παρουσία αμερικανικών ενεργειακών εταιρειών στις θαλάσσιες περιοχές γύρω από την Κρήτη.
Η επιστολή αναφέρεται στις συμβάσεις που υπέγραψε τον Φεβρουάριο η Chevron για την έρευνα και εκμετάλλευση υδρογονανθράκων σε τέσσερις υπεράκτιες περιοχές στην Ελλάδα, με ποσοστό συμμετοχής 70%. Αυτές περιλαμβάνουν τα οικόπεδα «Νότια Κρήτη 1» και «Νότια Κρήτη 2».
Όπως επισημαίνεται, η Λιβύη έχει διαμαρτυρηθεί επισήμως για τις ελληνικές έρευνες στις συγκεκριμένες θαλάσσιες περιοχές. Παράλληλα, το τουρκικό υπουργείο Άμυνας έχει υποστηρίξει ότι τα οικόπεδα της Chevron επικαλύπτονται με τη θαλάσσια ζώνη που το τουρκολιβυκό μνημόνιο αποδίδει στη Λιβύη.
Επιπλέον, γίνεται αναφορά στην ExxonMobil, η οποία διαθέτει δικαιώματα έρευνας ως διαχειρίστρια σε δύο θαλάσσια οικόπεδα δυτικά και νοτιοδυτικά της Κρήτης. Σε αυτές τις περιοχές έχουν ήδη πραγματοποιηθεί σεισμικές έρευνες από το 2022.
Το HALC συνδέει τις συγκεκριμένες επενδύσεις με την ευρύτερη προσπάθεια της Ευρώπης να περιορίσει την εξάρτησή της από το ρωσικό φυσικό αέριο, καθώς και με την αμερικανική ενεργειακή στρατηγική στην περιοχή.
Επικαλούμενο την ίδια την τοποθέτηση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, η οποία αναφέρει ότι η επίλυση των θαλάσσιων διαφορών ανοίγει τον δρόμο για εμπορικές επενδύσεις και έρευνες, η οργάνωση υποστηρίζει ότι η αμφισβήτηση των θαλάσσιων ορίων δημιουργεί αβεβαιότητα για τις αμερικανικές εταιρείες που καλούνται να επενδύσουν σημαντικά κεφάλαια σε έρευνες μεγάλου βάθους.
Η στρατηγική σημασία της Σούδας
Η επιστολή επεκτείνεται και στον τομέα της ασφάλειας, τονίζοντας τη σημασία της αμερικανικής ναυτικής εγκατάστασης στη Σούδα. Η εγκατάσταση αυτή αποτελεί μια από τις σημαντικότερες υποδομές των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ στην Ανατολική Μεσόγειο.
Σύμφωνα με το HALC, οι προσπάθειες αμφισβήτησης της θαλάσσιας δικαιοδοσίας γύρω από την Κρήτη εντείνουν την αστάθεια στο περιβάλλον ασφαλείας της βάσης και ενδέχεται να θέσουν σε κίνδυνο αμερικανικά αμυντικά συμφέροντα.
Στο πλαίσιο αυτό, η οργάνωση καλεί τον Μάρκο Ρούμπιο να επιβεβαιώσει τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας βάσει του διεθνούς δικαίου, συμπεριλαμβανομένων των θαλάσσιων ζωνών που παράγουν τα νησιά. Ζητά επίσης να καταστήσει σαφές στην Άγκυρα και την Τρίπολη ότι οι μονομερείς θαλάσσιες διεκδικήσεις δεν πρέπει να παρεμποδίζουν τις νόμιμες ερευνητικές δραστηριότητες αμερικανικών εταιρειών.
Επιπλέον, ζητά τον συντονισμό της Ουάσιγκτον με την Ευρωπαϊκή Ένωση και τους περιφερειακούς εταίρους, ώστε να διαμορφωθεί μια κοινή θέση απέναντι στο μνημόνιο.
«Η Τουρκία και η Λιβύη δεν πρέπει να αφεθούν να δημιουργήσουν τετελεσμένα εις βάρος ενός συμμάχου στο ΝΑΤΟ, των αμερικανικών συμφερόντων ασφαλείας και των αμερικανικών εταιρειών που δραστηριοποιούνται νόμιμα στα ελληνικά ύδατα», τονίζει το HALC. Η οργάνωση καταλήγει ότι η θέση των Ηνωμένων Πολιτειών θα πρέπει να είναι τουλάχιστον εξίσου σαφής με εκείνη της Ευρώπης.
