Πιερρακάκης: Σταθερό επιτόκιο 3% για ρυθμίσεις στον εξωδικαστικό μηχανισμό και δεκαπλάσια πρόστιμα στους servicers

Στο πλαίσιο της συζήτησης του νομοσχεδίου που αφορά το ιδιωτικό χρέος και τη λειτουργία των εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων (servicers), ο Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, ανακοίνωσε δύο σημαντικές παρεμβάσεις της κυβέρνησης. Στόχος των παρεμβάσεων αυτών είναι η περαιτέρω ενίσχυση της προστασίας των δανειοληπτών και η αυστηροποίηση του πλαισίου εποπτείας των servicers.

Μέσω αυτών των πρωτοβουλιών, μειώνεται το κόστος αποπληρωμής των οφειλών, ενισχύεται η ασφάλεια και η προβλεψιμότητα των ρυθμίσεων, ενώ ταυτόχρονα καθίστανται αυστηρότερες οι συνέπειες για τους servicers που δεν συμμορφώνονται με τους κανόνες.

Καθιέρωση Σταθερού Επιτοκίου 3% για Ευάλωτους και Επιλέξιμους Οφειλέτες στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό

Με την πρώτη τροπολογία, προστίθεται νέα παράγραφος 3Α στο άρθρο 14 του ν. 4738/2020. Αυτή η προσθήκη ορίζει ένα σταθερό ετήσιο επιτόκιο 3% για τις συμβάσεις αναδιάρθρωσης οφειλών προς χρηματοδοτικούς φορείς, οι οποίες καταρτίζονται μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού και απευθύνονται σε συγκεκριμένες κατηγορίες οφειλετών.

Η ρύθμιση αυτή αφορά συγκεκριμένα:

• Οφειλέτες που πληρούν τα κριτήρια του ευάλωτου οφειλέτη, όπως ορίζονται στην περ. α΄ του άρθρου 217 του ν. 4738/2020, και διαθέτουν την αντίστοιχη βεβαίωση.
• Οφειλέτες που χαρακτηρίζονται ως επιλέξιμοι, σύμφωνα με την περ. β΄ της παρ. 3 του άρθρου 14 του ίδιου νόμου, καλύπτοντας έτσι ένα ευρύ φάσμα, συμπεριλαμβανομένης της μεσαίας τάξης.

Το επιτόκιο ορίζεται στο 3% ετησίως και παραμένει σταθερό καθ’ όλη τη διάρκεια της ρύθμισης. Η εφαρμογή του δεν επηρεάζεται από την ύπαρξη εμπραγμάτων ή άλλων ειδικών εξασφαλίσεων, ούτε από την κατηγορία του χρηματοδοτικού φορέα.

Η εφαρμογή του σταθερού επιτοκίου αποτελεί υποχρεωτικό όρο της σύμβασης αναδιάρθρωσης.

Σήμερα, το επιτόκιο κυμαίνεται στο 3% για τα πρώτα έτη σε οφειλές με εμπράγματες εξασφαλίσεις και στο 4% για τα πρώτα τρία έτη σε οφειλές χωρίς εμπράγματες εξασφαλίσεις. Μετά την παρέλευση αυτών των περιόδων, το επιτόκιο γίνεται κυμαινόμενο, βασισμένο στο Euribor 3μήνου συν 2,5% για οφειλές με εξασφαλίσεις και συν 3% για οφειλές χωρίς εξασφαλίσεις.

Με το τρέχον επίπεδο του Euribor (2,67%), αυτό σημαίνει ότι μετά την τριετία, το επιτόκιο στον εξωδικαστικό θα έφτανε το 5,17% για οφειλές με εμπράγματες εξασφαλίσεις και το 5,67% για οφειλές χωρίς εξασφαλίσεις. Με τη νέα ρύθμιση, για τις προαναφερθείσες κατηγορίες οφειλετών, το επιτόκιο θα παραμείνει σταθερό στο 3% καθ’ όλη τη διάρκεια της ρύθμισης, ανεξαρτήτως εμπράγματων εξασφαλίσεων. Η ρύθμιση τίθεται σε ισχύ για καταβολές από την 1η Δεκεμβρίου 2026.

Παράδειγμα:

• Για οφειλή 100.000 ευρώ, σύμφωνα με σύμβαση αναδιάρθρωσης διάρκειας 240 μηνών, χωρίς εφαρμογή του μηχανισμού step-up. Στο ισχύον καθεστώς, η μηνιαία δόση επανυπολογίζεται μετά τους πρώτους 36 μήνες, βάσει του υπολοίπου της οφειλής και του νέου επιτοκίου για τους υπόλοιπους 204 μήνες.

Παράδειγμα Α: Εξασφαλισμένη Απαίτηση 100.000 ευρώ

Παράδειγμα Β: Ανεξασφάλιστη Απαίτηση 100.000 ευρώ

Η εφαρμογή σταθερού επιτοκίου 3% για ολόκληρη τη διάρκεια της ρύθμισης, αντί του ισχύοντος κυμαινόμενου επιτοκίου μετά την πρώτη τριετία, οδηγεί σε ουσιαστική μείωση του συνολικού κόστους εξυπηρέτησης των οφειλών.

Ειδικότερα, για μια οφειλή 100.000 ευρώ με διάρκεια αποπληρωμής 20 ετών, το συνολικό όφελος για τον οφειλέτη ανέρχεται σε περίπου 20.200 ευρώ στην περίπτωση εξασφαλισμένης απαίτησης και 28.600 ευρώ στην περίπτωση ανεξασφάλιστης απαίτησης.

Αύξηση των Επιβαλλόμενων Προστίμων από την Αρμόδια Εποπτική Αρχή

Με τη δεύτερη τροπολογία, αυξάνονται σημαντικά τα πρόστιμα που μπορεί να επιβάλει η αρμόδια εποπτική αρχή, δηλαδή η Τράπεζα της Ελλάδος, στις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων για παραβάσεις. Ενώ σήμερα το μέγιστο πρόστιμο ανέρχεται σε 500.000 ευρώ, πλέον ορίζεται ως μέγιστο το ποσό των πέντε εκατομμυρίων (5.000.000) ευρώ.

Με αυτόν τον τρόπο, καθίσταται σημαντικά επαχθέστερη για τους servicers η παραβίαση των θεσμικών τους υποχρεώσεων, καθώς το μέγιστο πρόστιμο δεκαπλασιάζεται.

Η ρύθμιση αυτή αφορά στις περιπτώσεις προστίμων που επιβάλλονται από την Τράπεζα της Ελλάδος, σύμφωνα με το άρθρο 27 του νόμου 5072/2023. Ενδεικτικά, οι παραβάσεις περιλαμβάνουν:

• Ο διαχειριστής πιστώσεων δεν πληροί τις συμβατικές υποχρεώσεις του προς τον αγοραστή πιστώσεων ή συνάπτει σύμβαση εξωτερικής ανάθεσης κατά παράβαση των σχετικών άρθρων, ή ο εξωτερικός πάροχος πιστωτικών υπηρεσιών διαπράττει σοβαρή παράβαση της νομοθεσίας.
• Ο διαχειριστής πιστώσεων δεν πληροί τις απαιτήσεις για το οργανωτικό του πλαίσιο, τη διακυβέρνηση και τους μηχανισμούς εσωτερικού ελέγχου, θέτοντας σε κίνδυνο τα δικαιώματα του δανειολήπτη και τη συμμόρφωση με τους κανόνες προστασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα.
• Η πολιτική του διαχειριστή πιστώσεων δεν διασφαλίζει την ορθή μεταχείριση των δανειοληπτών σύμφωνα με το νόμο.
• Οι εσωτερικές διαδικασίες του διαχειριστή πιστώσεων δεν προβλέπουν την καταγραφή και τον χειρισμό των παραπόνων των δανειοληπτών, σύμφωνα με τις νόμιμες υποχρεώσεις.
• Ο αγοραστής πιστώσεων με έδρα την Ελλάδα, ή ο ορισθείς αντιπρόσωπός του, δεν γνωστοποιεί τις πληροφορίες σχετικά με τον ορισμό διαχειριστών πιστώσεων ή άλλων οντοτήτων, καθώς και τη μεταβίβαση πιστώσεων στις αρμόδιες αρχές.
• Ο αγοραστής πιστώσεων δεν συμμορφώνεται με τις υποχρεώσεις που ορίζονται στο νόμο για τους αγοραστές πιστώσεων.
• Ο διαχειριστής πιστώσεων δεν συμμορφώνεται με τις απαιτήσεις του νόμου σχετικά με τη δυνατότητα κατοχής χρηματικών ποσών.
• Ο αγοραστής ή ο διαχειριστής πιστώσεων δεν συμμορφώνεται με το νομικό πλαίσιο που διέπει τις σχέσεις τους με τους δανειολήπτες.

Επισημαίνεται ότι η Τράπεζα της Ελλάδος δύναται να επιβάλει πρόστιμο για πολλαπλές παραβάσεις. Οι παραβάσεις για τις οποίες η Τράπεζα της Ελλάδος επιβάλλει πρόστιμα είναι επιπρόσθετες των υποχρεώσεων που καθορίζονται στο άρθρο 15 του υπό ψήφιση νομοσχεδίου. Αυτές αφορούν ειδικότερα πρόστιμα από 50.000 έως 500.000 ευρώ, τα οποία επιβάλλονται ανά δανειολήπτη από τη Γενική Γραμματεία Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους. Αυτό συμβαίνει σε περιπτώσεις όπου διενεργούνται ενέργειες είσπραξης σε συνεπή δανειολήπτη ή σε δανειολήπτη που καθυστερεί πληρωμές λόγω μη χορήγησης των απαραίτητων στοιχείων από τον πιστωτή ή τον διαχειριστή πιστώσεων.