ΓΣΕΕ: Ζητά Αυστηρότερους Κανόνες για την Ανάπτυξη των Data Centers και Επισημαίνει τους Κινδύνους

Η Γενική Συνομοσπονδία Εργατών Ελλάδος (ΓΣΕΕ), σε στενή συνεργασία με την Ένωση Εργαζομένων Καταναλωτών Ελλάδας (ΕΕΚΕ), εκφράζει τη βαθιά της ανησυχία για την ανεξέλεγκτη και άκριτη επέκταση των Κέντρων Δεδομένων (Data Centers) στη χώρα μας, όπως αναφέρεται σε σχετική ανακοίνωση της Συνομοσπονδίας.

Σύμφωνα με τη ΓΣΕΕ, ενώ η ελληνική κοινωνία αντιμετωπίζει σοβαρές προκλήσεις λόγω της ακρίβειας και του υψηλού κόστους ζωής, εξαγγέλλονται επενδύσεις δισεκατομμυρίων από διεθνείς κολοσσούς και ενεργειακούς ομίλους σε περιοχές όπως η Αττική, η Θεσσαλονίκη, η Κρήτη και η Δυτική Μακεδονία, παρουσιάζοντάς τες ως δήθεν «θαύματα» του ψηφιακού εκσυγχρονισμού.

Ωστόσο, η πραγματικότητα διαφέρει σημαντικά. Τα Data Centers δεν αποτελούν απλώς χώρους τεχνολογίας, αλλά βαριές βιομηχανίες με τεράστιες απαιτήσεις σε ενέργεια και νερό. Λειτουργώντας αδιάκοπα, απορροφούν μεγάλες ποσότητες πόρων. Εάν δεν θεσπιστούν άμεσα αυστηροί κανονισμοί, το κόστος αυτών των εγκαταστάσεων θα επιβαρύνει άμεσα τους καταναλωτές και τις τοπικές κοινότητες.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η επιλογή χωροθέτησης γιγαντιαίων Data Centers σε περιοχές που βρίσκονται σε ενεργειακή μετάβαση, όπως η Δυτική Μακεδονία (Κοζάνη). Ενώ οι τοπικές κοινωνίες βιώνουν τις συνέπειες της απολιγνιτοποίησης, με απώλεια θέσεων εργασίας και οικονομική δυσπραγία, οι πρώην λιγνιτικές μονάδες που παρήγαγαν ενέργεια αντικαθίστανται από εγκαταστάσεις που καταναλώνουν αλόγιστα ενέργεια.

«Η παραγωγή ρεύματος που στήριζε την εθνική οικονομία μετατρέπεται σε μονοπωλιακή κατανάλωση για λογαριασμό ξένων ψηφιακών κολοσσών», τονίζει η Συνομοσπονδία, προσθέτοντας: «Αντί για μια πραγματικά Δίκαιη Μετάβαση με ποιοτικές, παραγωγικές θέσεις εργασίας για τους κατοίκους και φθηνή ενέργεια για την τοπική ανάπτυξη, οι υποδομές και τα δίκτυα των πρώην ενεργειακών λεκανών παραχωρούνται σε ενεργοβόρα κέντρα υπολογιστών με ελάχιστη τοπική ανταποδοτικότητα».

Η ΓΣΕΕ επισημαίνει επίσης ότι η κοινή γνώμη παραπλανάται με υποσχέσεις για μαζική απασχόληση, καθώς οι επενδύσεις αφορούν κυρίως σε δαπανηρά μηχανήματα και όχι σε ανθρώπινο δυναμικό.

Μετά την ολοκλήρωση της κατασκευής, ένα μεγάλο Data Center απασχολεί συνήθως μόνο 30 έως 60 άτομα, κυρίως σε θέσεις φύλαξης, καθαριότητας και βασικής συντήρησης. Οι υψηλής αξίας εξειδικευμένες θέσεις και τα υπερκέρδη παραμένουν στα διεθνή κεντρικά γραφεία των πολυεθνικών, ενώ στην Ελλάδα παραμένει το ενεργειακό και περιβαλλοντικό κόστος.

Παράλληλα, η Συνομοσπονδία προειδοποιεί για τον κίνδυνο νέων αυξήσεων στους λογαριασμούς ρεύματος.

Συγκεκριμένα, επισημαίνει τα εξής:

• Φουσκώνουν οι «ρυθμιζόμενες χρεώσεις»: Η σύνδεση αυτών των μονάδων απαιτεί νέα, δαπανηρά έργα στο δημόσιο ηλεκτρικό δίκτυο. Εάν το κόστος δεν καλυφθεί πλήρως από τις εταιρείες, θα μετακυλιστεί στους λογαριασμούς των πολιτών.
• Πίεση στις τιμές ενέργειας: Σε περιόδους αυξημένης ζήτησης (π.χ. καύσωνας), η συνεχής ανάγκη των Data Centers θα καλύπτεται από ακριβές μονάδες ορυκτών καυσίμων, αυξάνοντας τα τιμολόγια ρεύματος για όλους.
• «Στραγγαλισμός» των τοπικών κοινωνιών: Η προτεραιότητα στην παροχή ηλεκτρικής ενέργειας σε Data Centers εμποδίζει αγρότες, δήμους, επαγγελματίες και ενεργειακές κοινότητες να εγκαταστήσουν δικά τους φωτοβολταϊκά (net-metering), μειώνοντας το δικό τους κόστος.

Επιπλέον, η ΓΣΕΕ εγείρει ζητήματα σχετικά με την απειλή για το νερό και τον πρωτογενή τομέα.

Η χώρα μας ήδη αντιμετωπίζει παρατεταμένη ξηρασία και λειψυδρία. Η ψύξη των Data Centers απαιτεί εκατομμύρια κυβικά μέτρα νερού. Σε περιοχές όπως η Ανατολική Αττική και η Κρήτη, η άντληση νερού για βιομηχανική χρήση ανταγωνίζεται άμεσα την ύδρευση των πολιτών και την άρδευση των καλλιεργειών.

Εάν οι δήμοι αναγκαστούν να προχωρήσουν σε δαπανηρές γεωτρήσεις ή αφαλατώσεις για την κάλυψη των αναγκών, οι λογαριασμοί ύδρευσης και τα δημοτικά τέλη θα εκτοξευθούν.

Τι Διεκδικεί η ΓΣΕΕ

Η ΓΣΕΕ, στην ανακοίνωσή της, παρουσιάζει τις βασικές της διεκδικήσεις, τονίζοντας:

«Η ΓΣΕΕ και το καταναλωτικό κίνημα δεν αντιτίθενται στην τεχνολογική πρόοδο. Ωστόσο, αρνούνται κατηγορηματικά να αναλάβουν το κόστος οι εργαζόμενοι, οι καταναλωτές και οι τοπικές κοινωνίες για τα κέρδη των μεγάλων πολυεθνικών ομίλων.

Ακολουθώντας το παράδειγμα άλλων χωρών (όπως η Ιρλανδία που επέβαλε περιορισμούς στις νέες συνδέσεις στο Δουβλίνο, η Γερμανία που υποχρεώνει τις εταιρείες να προσφέρουν δωρεάν θέρμανση στις τοπικές κοινότητες και η Ολλανδία που απαγόρευσε τέτοια έργα σε αγροτικές εκτάσεις), διεκδικούμε άμεσα:

Πραγματική Δίκαιη Μετάβαση – Όχι στη μετατροπή των ενεργειακών λεκανών σε αποθήκες server:

Στις λιγνιτικές περιοχές (Δυτική Μακεδονία και Μεγαλόπολη), οι διαθέσιμες ηλεκτρικές υποδομές και τα κονδύλια της μετάβασης πρέπει να κατευθυνθούν κατά προτεραιότητα σε έργα που δημιουργούν πολλές, μόνιμες και ποιοτικές θέσεις εργασίας, καθώς και σε ενεργειακές κοινότητες προς όφελος των κατοίκων.

Μηδενική Επιβάρυνση στα Νοικοκυριά:

Κανένα έργο διασύνδεσης στο δίκτυο δεν πρέπει να επιβαρύνει τις ρυθμιζόμενες χρεώσεις των πολιτών. Οι εταιρείες πρέπει να υποχρεωθούν να καλύπτουν πλήρως τις ανάγκες τους με δικά τους νέα έργα ΑΠΕ και αποθήκευσης, χωρίς να δεσμεύουν τον δημόσιο ηλεκτρικό χώρο.

Απόλυτη Προστασία του Πόσιμου Νερού:

Ρητή θεσμική απαγόρευση χρήσης νερού από το δημόσιο δίκτυο ύδρευσης για την ψύξη των συστημάτων. Υποχρεωτική διαφάνεια με μηνιαία δημοσιοποίηση των καταναλώσεων ρεύματος και νερού ανά μονάδα.

Τέλος στις Διαδικασίες Fast-Track εις Βάρος των Πολιτών:

Κατάργηση των ειδικών χωροταξικών σχεδίων (ΕΣΧΑΣΕ) που παρακάμπτουν τα δημοτικά συμβούλια και τις τοπικές κοινωνίες. Καμία άδεια κοντά σε κατοικημένες ζώνες και παραγωγική αγροτική γη.

Κοινωνική Ανταποδοτικότητα:

Υποχρεωτική αξιοποίηση της αποβαλλόμενης θερμότητας προς όφελος των γειτονικών δήμων (π.χ. παροχή δωρεάν τηλεθέρμανσης σε σχολεία, νοσοκομεία ή κατοικίες).

Η ψηφιακή μετάβαση της χώρας οφείλει να υπηρετεί το σύνολο της κοινωνίας και τους εργαζόμενους, όχι να λειτουργεί ως μηχανισμός ιδιωτικοποίησης των κερδών και κοινωνικοποίησης του ενεργειακού και περιβαλλοντικού κόστους».