Ελληνολιβυκές Σχέσεις: Κίνδυνοι και Προοπτικές

Η κατάσταση στις σχέσεις Ελλάδας και Λιβύης έχει επιδεινωθεί σημαντικά, προκαλώντας ανησυχίες για την υλοποίηση του ενεργειακού σχεδιασμού της χώρας μας καθώς και για τη γεωπολιτική σταθερότητα στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου.

Κεντρικό θέμα είναι η οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών νότια της Κρήτης, όπου η ελληνική κυβέρνηση έχει χορηγήσει άδειες για έρευνες σχετικά με κοιτάσματα υδρογονανθράκων.

Με μια Ρηματική Διακοίνωση προς τον ΟΗΕ, το λιβυκό καθεστώς (η διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση που εδρεύει στην Τρίπολη) αμφισβητεί ευθέως τη μέση γραμμή που έχει καθορίσει η Ελλάδα. Αυτή η γραμμή χρησιμοποιείται ως βάση για την οριοθέτηση των θαλάσσιων οικοπέδων δυτικά και νότια της Κρήτης, στηριζόμενη στο νομικά αμφισβητούμενο Τουρκολιβυκό Μνημόνιο.

Αυτή είναι η πρώτη φορά που διατυπώνεται επίσημα μια διεκδίκηση εις βάρος της χώρας μας, ενώ εμπλέκεται έμμεσα και η Τουρκία. Η ενέργεια αυτή αναιρεί τις κυβερνητικές εκτιμήσεις ότι υπάρχει σεβασμός από πλευράς Λιβύης προς την ελληνική μέση γραμμή και αποκαλύπτει σοβαρές διαφορές μεταξύ των δύο χωρών.

Θαλάσσιες Ζώνες: Η Κατανομή στο Λιβυκό Πέλαγος

Στους χάρτες που συνοδεύουν τη Ρηματική Διακοίνωση από την Τρίπολη απεικονίζεται η οριοθετική γραμμή που προτείνει η Λιβύη ως συνέχεια του Τουρκολιβικού Μνημονίου.Αυτή η κατανομή ουσιαστικά ακυρώνει την ελληνική ΑΟΖ νότια της Κρήτης, θέτοντας υπό αμφισβήτηση ακόμη και τα δικαιώματα της Κρήτης στις θαλάσσιες ζώνες.

Στη διακοίνωση που παραδόθηκε στις 20 Ιουνίου και δημοσιοποιήθηκε στις 3 Ιουλίου στον ΟΗΕ, οι επίμαχες περιοχές χαρακτηρίζονται «λιβυκές» με αναφορά ότι αποτελούν «αντικείμενο άλυτης διαφοράς» ανάμεσα στη ΛιΒύη και την Ελλάδα.

Το φιλοτουρκικό καθεστώς στην Τρίπολη υποστηρίζει ότι οι ενέργειες σχετικά με τα ελληνικά οικοπέδα συνιστούν προσπάθεια δημιουργίας τετελεσμένων εις βάρος των κυριαρχικών δικαιωμάτων της ΛιΒύης.

Pοιός Παραβαίνει το Διεθνές Δίκαιο;

Η κυβέρνηση της Τρίπολης κατηγορεί την Ελλάδα για πράξεις που συνιστούν σοβαρές παραβάσεις του διεθνούς δικαίου, ειδικότερα σύμφωνα με τις διατάξεις της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας. Επιπλέον καλεί τη διεθνή κοινότητα να παρέμβει ώστε να προστατευτεί η ειρηνική συνθήκη στη Μεσόγειο αποτρέποντας ενέργειες κλιμάκωσης.

Sτην έκθεση συνοδευτικών εγγράφων αναφέρεται πως οι δραστηριότητες αυτές παραβαίνουν τη «γραμμή οριοθέτησης»,όπως αυτή προκύπτει από το Τουρκολιβικό Μνημόνιο. Από το 2019 μέχρι σήμερα δεν είχε υπάρξει κήρυξη ΑΟΖ από πλευράς ΛιΒύης μέχρι τώρα. Με αυτή τη Ρηματική Διακοίνωση καταγράφεται επίσημη διεκδίκηση κατά Ελλάδας σχεδόν μηδενίζοντας τα δικαιώματα ΑΟΖ νότια από την Κρήτη.

Προτάσεις Επίλυσης μέσω Διαλόγου

The Tρίπολη δηλώνει ότι πρέπει να βρεθεί λύση μέσω εποικοδομητικού διαλόγου κι επαναδιαπραγματεύσεων. Η αναγνώριση αυτής της διαφορας μπορεί να βοηθήσει στην ελληνική πλευρά καθώς ζητά συστηματικά έναρξη συνομιλιών με πιθανότητα προσφυγής στη Χάγη σε περίπτωση μη συμφωνίας όπου θα εξεταστεί επίσης νομιμότητα του Τουρκολιβουκού Μνημονίου.
Ήδη ο Υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης έχει προτείνει σύσταση τεχνικών ομάδων διάλογου με τον στρατηγό Χαφτάρ στην Ανατολική ΛίΒΥΗ ενώ αντίστοιχη πρόταση θα υποβάλλεται επίσης προς την κυβέρνηση στην Τρίπολη.