Διαχείριση του Ηφαιστειακού Κινδύνου και Πιθανές Επικίνδυνες Καταστάσεις στη Σαντορίνη

Ο καθηγητής Γεωφυσικής στο ΑΠΘ και πρόεδρος του Ινστιτούτου Μελέτης και Παρακολούθησης του Ηφαιστείου Σαντορίνης (ΙΜΠΗΣ), Κώστας Παπαζάχος, καταγράφει τους πιθανούς κινδύνους ενός ενδεχόμενου τσουνάμι που θα μπορούσε να προκύψει από τη δραστηριότητα του υποθαλάσσιου ηφαιστείου Κολούμπο.

Σύμφωνα με τις προσομοιώσεις που έχουν γίνει για το σενάριο ενεργοποίησης αυτού του ηφαιστείου,το οποίο βρίσκεται περίπου 6 χιλιόμετρα βορειοανατολικά της Σαντορίνης,τα λιμάνια και οι παράκτιες ζώνες στο εσωτερικό της καλντέρας δεν φαίνεται να απειλούνται άμεσα από τσουνάμι.Αντίθετα, οι παραλίες στα ανατολικά και νοτιοανατολικά αντιμετωπίζουν μεγαλύτερο κίνδυνο. Παρόλο που το τσουνάμι μπορεί να φτάσει γρήγορα στην ακτή – πλημμυρίζοντας χερσαίες περιοχές – υπάρχει μικρός αλλά επαρκής χρόνος αντίδρασης (λίγα λεπτά).

Οι διαθέσιμες κατευθυντήριες γραμμές προσδιορίζουν τις ασφαλείς περιοχές στις οποίες κατοίκοι των παραλιακών οικισμών πρέπει να μετακινηθούν σε περίπτωση ισχυρών σεισμικών δονήσεων.

Ο καθηγητής βασίζει τις εκτιμήσεις του σε μελέτη σχετικά με την αξιολόγηση των κινδύνων που σχετίζονται με την εμφάνιση τσουνάμι εξαιτίας διαφόρων σεναρίων ενεργοποίησης του υποθαλάσσιου ηφαιστείου Κολούμπο. Αυτή η έρευνα δημοσιεύθηκε στο Bulletin of Volcanology υπό τον τίτλο «Ηφαίστειο στον υδροθερμικό χώρο του Κολούμπο: Ανακατασκευή ιστορίας – Αξιολόγηση επικινδυνότητας και κινδύνων για το μέλλον».

«Η συγκεκριμένη μελέτη εστίασε σε έναν λιγότερο εξερευνημένο μηχανισμό δημιουργίας τσουνάμι μέσω υποθαλάσσιων κατολισθήσεων, ειδικά αυτών εντός ή γύρω από τον κρατήρα του υποθαλάσσιου ηφαιστείου», σημειώνει ο καθηγητής, προσθέτοντας ότι διερευνήθηκε επίσης το φαινόμενο ενός παρόμοιου τσουνάμι από την έκρηξη του 1650 μ.Χ.

Σενάρια Κατολίσθησης στο Κολούμπο

Καθώς αναλύει αυτά τα δεδομένα για τη δημόσια κατανόηση των επιστημονικών ευρημάτων, ο κ.Παπαζάχος επισημαίνει ότι έγιναν νέες προσομοιώσεις για τρία σενάρια κατολισθήσεων.

• A) Το θαλάσσιο κύμα βαρύτητας φτάνει ταχύτατα στη Σαντορίνη, κυμαινόμενο από 2 έως 3 λεπτά στις πιο εκτεθειμένες βορειοανατολικές ακτές (Κολούμπος) μέχρι 10 λεπτά στις πιο απομακρυσμένες νοτιοανατολικές ακτές (Περίσσα). Τα κύματα εισχωρούν στην ξηρά με μέγιστες ταχύτητες μεταξύ 7 έως 45 χιλιομέτρων ανά ώρα.
• B) Σε περιπτώσεις κατολίσθησης στις πλαγιές του ηφαιστείου, το προκαλούμενο κύμα δεν αναμένεται να προκαλέσει σοβαρά προβλήματα κατά μήκος της Σαντορίνης. Αντίθετα, όταν συμβαίνουν κατολισθήσεις μέσα στην καλντέρα Kολούμπoυ — ιδίως σε ακραία σενάρια — μπορεί τα κύματα να ξεπεράσουν ύψη άνω των 10 μέτρων στα βορειοανατολικά σημεία της νήσου ενώ θα μπορούσαν να φθάνουν μέχρι 5 μέτρα στα ανατoλικά παράλια όπως Μονόλιθος και Καμάρι.
• C) Το τρίτον σενάριο δείχνει αποτελέσματα παρόμοια μ’ εκείνα που καταγράφηκαν κατά την έκρηξη πριν από αιώνες: ύψη κυμάτων άνω των προηγούμενων περιγραφών καθώς επίσης εκτενή πλημμυρισμένα πεδία.
• D) Εσωτερικά τεμάχια όπως Γυαλός ή Αθηνιός παρουσιάζουν χρονικά στοιχεία όπου το νερό φθάνει μετά από διάρκεια μόλις έξι έως οκτώ λεπτών αλλά συνήθως δεν υπερβαίνει ένα μέτρο ύψος.

Tsunami Μοιάζει Με Εκείνο Του ‘1650’

“Αυτό που διαπιστώσαμε είναι ότι ένα πιθανό σκηνικό κατάρρευσης της καλντέρας θα παραγάγει όγκους νερού αντίστοιχους εκείνων της καταστάσεως πριν αιώνες”, σημείωσε ο κος Παπαζαχός σχετικά με τους πιθανούς κινδύνους μιας τέτοιας φυσικής διαδικασίας αποδεικνύοντας έτσι μια ισχυρή σύνδεση ανάμεσα στους μηχανισμούς δημιουργίας τους.”

“Για μια αποτελεσματική στρατηγική στον φορέα μας μπορεί δυνητικά ν’ αποκτήσει χαρακτηριστικά ασφάλειας απέναντι στους κινδύνους αυτούς,” πρόσθεσε λέγοντας πως οι πληροφορίες αυτές μπορούν ν’ οδηγήσουν στην καλύτερη διαχείρηση κρίσεων.”

“Επειδή ακριβώς αυτή τη στιγμή είναι δύσκολο κι επικίνδυνο δεδομένου πως ενδέχεται ν’ απαιτούνται λίγα μόνο λεπτά για αποφυγή ζημιογόνων περιστατικών,” συμπλήρωσε “είμαστε εδώ ώστε αν χρειαστεί ο κόσμος ήδη γνωρίζει πώς πρέπει να κινηθεί!”

Aσύμφωνα Με Τον Πρόεδρο Του ΙΜΠΗΣ!

“Όλες οι πιθανές εξελίξεις όσον αφορά τις καταπτώσεις δε θ’ επηρεάζουν τη γενική κατάσταση στη Σαντόρινη,” διευκρινίζει προσθέτοντας πως “η εξέταση όλων αυτών γίνεται αποκλειτικά για τον καθορισμό των ασφαλών ζωνών.” Οι επιπτώσεις μιας τέτοιου τύπου φυσικής διαδικασίας πραγματοποιούνται μέσω συγκεκριμένων πολύγλωσσων εργαλείων πρόβλεψης” είπε ολοκληρώνοντας την παρέμβασήτου .