Η Φοροδιαφυγή και η Ψηφιακή Μεταρρύθμιση στην Ελλάδα

Η φοροδιαφυγή υπήρξε για πολλά χρόνια ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα της ελληνικής οικονομίας. Αποτελεί μια από τις βασικές αιτίες που οδήγησαν στη δημοσιονομική κρίση της χώρας τη δεκαετία του 2010, φέρνοντας την Ελλάδα κοντά σε αδυναμία πληρωμών. Αυτή την ανησυχητική κατάσταση επιβεβαιώνει και άρθρο της γερμανικής εφημερίδας Handelsblatt, το οποίο γνωστοποίησε το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών.

Ωστόσο, σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα, η Ελλάδα σήμερα καταγράφει θετικά αποτελέσματα στην προσπάθεια κατά της παράνομης οικονομίας. Η Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ) διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο σε αυτήν την πρόοδο, όπως δηλώνει ο Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης: «Η εφαρμογή της ΤΝ στην καταπολέμηση της φοροδιαφυγής συνδέεται άρρηκτα με τον συνολικό ψηφιακό μετασχηματισμό που βιώνει η οικονομία μας».

Ο κ. Πιερρακάκης εξηγεί ότι σημαντική πρόοδος έχει γίνει μέσω ενός εκτενούς ψηφιακού συστήματος αναφορών: «Τα ηλεκτρονικά τιμολόγια, τα ηλεκτρονικά βιβλία καθώς και οι αναφορές συναλλαγών παρέχουν αξιόπιστα δεδομένα υψηλής ποιότητας σε μεγάλη κλίμακα. Με αυτά τα δεδομένα η φορολογική διοίκηση μπορεί να εφαρμόσει προηγμένες αναλύσεις και εργαλεία ΤΝ για να εντοπίσει μοτίβα ή ανωμαλίες».

Ο Υπουργός είναι κάτοχος πτυχίου Πληροφορικής από το Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών καθώς επίσης Πολιτικών Επιστημών από το Harvard University και μεταπτυχιακού τίτλου στην Πολιτική Τεχνολογία από το Massachusetts Institute of Technology (MIT). Το 2019 εντάχθηκε στο υπουργικό συμβούλιο ως υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης υπό τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη. Εκεί προώθησε την πλατφόρμα gov.gr που προσφέρει στους πολίτες πρόσβαση σε περισσότερες από 2.500 κρατικές υπηρεσίες ψηφιακά.

Από τον Μάρτιο του 2025 ανέλαβε τη θέση του υπουργού Εθνικής Οικονομίας και έχει δει ήδη καρπούς των προσπαθειών του στον τομέα αυτό.Όπως υπογραμμίζει ο κ.Πιερρακάκης: «Μόνο στα τελευταία δύο χρόνια έχουμε επανακαλύψει 3,9 δισεκατομμύρια ευρώ μέσω μέτρων κατά της φοροδιαφυγής». Αυτή η χρηματοδότηση δεν ωφελεί μόνο τους κρατικούς πόρους αλλά επιστρέφεται στους πολίτες μέσω μειώσεων φόρων.»

Οι προσπάθειες αυτές έχουν αποτυπωθεί ιδιαίτερα στα έσοδα φόρου προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ). Σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, το λεγόμενο “κενό ΦΠΑ” -δηλαδή η διαφορά μεταξύ του ποσού που θα έπρεπε να εισπράξει μια χώρα και αυτού που πράγματι εισπράττει- ήταν στο 34% το 2017 ενώ μέχρι το 2024 είχε περιοριστεί μόλις στο 9%.

Kεντρικό παράγοντα στη διαδικασία αυτή αποτελεί η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ), η οποία ιδρύθηκε προκειμένου να διασφαλίσει μια πιο ανεξάρτητη φορολογική διοίκηση μακριά από πολιτικές επιρροές ώστε να καταπολεμήσει τη διαφθορά. Η ΑΑΔΕ λειτουργεί απευθείας υπό τον έλεγχο του Κοινοβουλίου χωρίς καμία εξάρτηση από τους κυβερνητικούς κύκλους.

“Στόχος είναι ένα ψηφιακό οικοσύστημα όπου οι αρχές θα μπορούν να παρακολουθούν την οικονομική δραστηριότητα σε πραγματικό χρόνο”, σημειώνει ο Υπουργός Εθνικής Οικονομίας προσθέτοντας πως “Η Ελλάδα αποτελεί παράδειγμα για άλλες χώρες σχετικά με την αξιοποίηση της ψηφοποίησης αλλά κι ότι δεν υπάρχει πλέον τραπεζικό μυστικό”.

Aυτό σημαίνει ότι όλοι οι τραπεζικούς λογαριασμοί θα παρακολουθούνται συνεχώς με στόχο την ασφάλεια των δημόσιων εσόδων όπως δηλώνεται ξεκάθαρα όλο αυτό αποκάλυψε όμως ότι θα υπάρξει πλήρης απουσία τραπεζικού απορρήτου μέσα στο σύστημα αυτής τις χρονιάς έως ότου εφαρμοστεί πλήρως στις τράπεζες γιατί μέχρι τότε σχεδιάζεται υψηλή εποπτεία ανά πάσα στιγμή όλων των κινήσεων λογαριασμών καθώς επίσης ηλεκτρονικών συναλλαγών».