Συνέδριο της Εταιρείας Συγγραφέων: Η Τεχνητή Νοημοσύνη και το Μέλλον της Δημιουργικής Γραφής στο Ινστιτούτο Γκαίτε

Η Εταιρεία Συγγραφέων διοργανώνει ένα κορυφαίο, διεθνές συνέδριο με θέμα την Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ) και τις επιπτώσεις της στον κόσμο της γραφής, της μετάφρασης και της δημιουργικής σκέψης. Με τίτλο «Γράφω, μεταφράζω, σκέφτομαι στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης – Τι σημαίνει να είσαι συγγραφέας σήμερα;», η εκδήλωση στοχεύει να πυροδοτήσει έναν ουσιαστικό διάλογο για τον μετασχηματισμό της συγγραφικής ταυτότητας και του ρόλου του δημιουργού.

Το κεντρικό ερώτημα «Τι σημαίνει να είσαι συγγραφέας σήμερα;» τίθεται επιτακτικά, καθώς η ΤΝ έχει ήδη διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο στον χώρο του γραπτού λόγου. Αυτή η δυναμική είσοδος φέρνει μαζί της νέες ευκαιρίες, αλλά και σημαντικές ανησυχίες σχετικά με την αυθεντικότητα, τα πνευματικά δικαιώματα και την ίδια την ανθρώπινη δημιουργικότητα.

Το συνέδριο, που διαρκεί δύο ημέρες, στις 27 και 28 Φεβρουαρίου, φιλοξενείται στο Ινστιτούτο Γκαίτε. Η εκδήλωση τελεί υπό την αιγίδα του Υπουργείου Πολιτισμού, με συνδιοργάνωση του Ινστιτούτου Γκαίτε και συνεργασία της Φιλοσοφικής Σχολής του ΕΚΠΑ. Περισσότεροι από 25 διακεκριμένοι ομιλητές από την Ελλάδα, τη Γαλλία, τη Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ολλανδία, ανάμεσά τους συγγραφείς, μεταφραστές, πανεπιστημιακοί, ερευνητές της ΤΝ και θεωρητικοί της λογοτεχνίας, θα μοιραστούν τις γνώσεις και τις απόψεις τους.

Η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν είναι πλέον ένα απλό βοηθητικό εργαλείο, αλλά ένας νέος, ενεργός παράγοντας στη δημιουργική διαδικασία. Παρόλο που αυτό μπορεί να προκαλεί ανησυχία, δεν είναι απαραίτητα αρνητικό. Το κυρίαρχο ζήτημα δεν είναι η τεχνολογία αυτή καθαυτή, αλλά η δική μας αμηχανία απέναντί της. Η ΤΝ δεν απειλεί τη γραφή, αλλά μόνο εκείνους που αντιμετωπίζουν τη γραφή ως μια στατική δεξιότητα, ένα επάγγελμα που δεν απαιτεί εξέλιξη.

Το συνέδριο υπογραμμίζει ότι η δημιουργικότητα δεν είναι προνόμιο, αλλά ευθύνη. Αυτό που πραγματικά κινδυνεύει σήμερα δεν είναι η λογοτεχνία, αλλά η ατομική ανθρώπινη φωνή μέσα σε έναν ωκεανό παραγόμενου περιεχομένου. Όταν η ΤΝ μπορεί να παράγει τεράστιες ποσότητες κειμένου σε δευτερόλεπτα, η ποσότητα παύει να έχει αξία. Αντιθέτως, αυξάνεται η σημασία της προσωπικής οπτικής, της εμπειρίας, της ευαισθησίας και της ηθικής στάσης του δημιουργού.

Ενώ η ΤΝ μπορεί να μιμηθεί ύφος, δεν μπορεί να αναπαράγει βίωμα. Μπορεί να συνθέσει ιστορίες, αλλά δεν μπορεί να τις ζήσει. Η συζήτηση για τη μετάφραση είναι ιδιαίτερα αποκαλυπτική: οι μηχανές μεταφράζουν εντυπωσιακά, όμως η μετάφραση είναι η μεταφορά κόσμων, όχι απλώς λέξεων. Η ΤΝ μπορεί να προτείνει λύσεις, αλλά ο μεταφραστής είναι αυτός που επιλέγει ποια λύση έχει πραγματικό νόημα – μια επιλογή βαθιά ανθρώπινη.

Στο πεδίο των πνευματικών δικαιωμάτων, η ΤΝ θέτει τα πιο σύνθετα ερωτήματα: ποιος κατέχει τα δικαιώματα ενός κειμένου που δημιουργήθηκε με τη βοήθεια ΤΝ; Ποιος φέρει την ευθύνη για την πρωτοτυπία; Πώς προστατεύεται ο δημιουργός όταν τα έργα του χρησιμοποιούνται για την εκπαίδευση μοντέλων χωρίς τη συγκατάθεσή του; Αυτά δεν είναι απλώς τεχνικά ζητήματα, αλλά πολιτισμικά, και η λύση τους πρέπει να προέλθει από τους δημιουργούς, τους θεσμούς και την κοινωνία, όχι μόνο από τις εταιρείες τεχνολογίας.

Πρόγραμμα Συνεδρίου

Παρασκευή, 27 Φεβρουαρίου

• 16:30-17:00: Προσέλευση
• 17:00-17:30: Χαιρετισμοί
• 17:30-18:00: Ομιλία David Berry
  Θέμα: Provenance Anxiety: Death of the Author in the Age of Large Language Models
• 18:00-18:15: Ερωτήσεις
• 18:15-19:45: Στρογγυλό τραπέζι
  Θέμα: Η λογοτεχνική δημιουργία στην εποχή των Μεγάλων Γλωσσικών Μοντέλων: Τι συμβαίνει, τι θα συμβεί, τι θα θέλαμε να συμβεί.
  Συντονιστής: Νίκος Ερηνάκης.
  Συμμετέχουν: Δημοσθένης Κούρτοβικ, Λίλα Κονομάρα, Δέσποινα Καταπότη, Ευγενία Μπόζου
• 19:45-20:00: Ερωτήσεις

Σάββατο, 28 Φεβρουαρίου

• 10:30-11:00: Προσέλευση
• 11:00-11:30: Ομιλία Chris Durt
  Θέμα: LLMs and the Death of the Author
• 11:30-11:45: Ερωτήσεις
• 11:45-13:15: Στρογγυλό τραπέζι
  Θέμα: Τα εργαλεία ΤΝ στη Μετάφραση: Είναι η ευκολία παγίδα; Μεταφραστές ή επιμελητές, και ποια η διαφορά;
  Συντονιστής: Χρήστος Αστερίου.
  Συμμετέχουν: Βασίλης Μπαμπούρης, Λίζυ Τσιριμώκου, Θανάσης Χατζόπουλος, Κατερίνα Σχινά.
• 13:15-13:30: Ερωτήσεις
• 13:30-14:30: Ελαφρύ γεύμα
• 14:30-15:00: Ομιλία Tobias Blanke
  Θέμα: Why is AI (all of a sudden) so invested in culture? Deep learning’s insatiable appetite
• 15:00-15:15: Ερωτήσεις
• 15:15-16:30: Στρογγυλό τραπέζι
  Θέμα: Η ΤΝ στην Εκπαίδευση. Ευκαιρία ή κερκόπορτα;
  Συντονιστής: Γιάννης Μπασκόζος.
  Συμμετέχουν: Μαρία Φειδάκη, Μαρία Παπαδοπούλου, Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Διονύσης Γούτσος
• 16:30-16:45: Ερωτήσεις
• 16:45-17:15: Ομιλία Monika Pfundmeier
  Θέμα: Writing Future, Doing right(s), Keeping up the fight. Perspectives for and from Europe by the European Writers’ Council
• 17:15-17:30: Ερωτήσεις
• 17:30-18:45: Στρογγυλό τραπέζι
  Θέμα: Κριτικές προσεγγίσεις των Μεγάλων Γλωσσικών Συστημάτων – Από ποιους, για ποιους, με ποιους. Για την Κοινωνία ή για την Αγορά; Ανεξέλεγκτη κούρσα ή δημόσιος έλεγχος;
  Συντονίστρια: Τιτίκα Δημητρούλια.
  Συμμετέχουν: Νικόλας Σεβαστάκης, Μανώλης Πατηνιώτης, Σταύρος Ζουμπουλάκης, Κώστας Κατσουλάρης.
• 18:45-19:30: Ομιλία Daniel Andler
  Θέμα: Creativity, problem-solving and artificial intelligence
• 19:30-20:00: Ερωτήσεις

Κλείσιμο των εργασιών του Συνεδρίου: Άννα Αφεντουλίδου / Νίκος Ερηνάκης.