Ο πόλεμος στο Ιράν αναζωπυρώνει τη χρήση άνθρακα στην Ευρώπη, πιέζοντας την αγορά ενέργειας, σύμφωνα με την Bank of America
Η αλματώδης άνοδος των τιμών του φυσικού αερίου αναγκάζει την Ευρώπη να αυξήσει την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από άνθρακα. Αυτή η στροφή αυξάνει τις εκπομπές CO₂ και ενισχύει τη ζήτηση για δικαιώματα ρύπων, με την Bank of America να εκτιμά ότι οι τιμές των ευρωπαϊκών δικαιωμάτων εκπομπών θα μπορούσαν να φτάσουν τα 100 ευρώ ανά τόνο αυτόν τον χειμώνα.
Σύμφωνα με την έκθεση Global Energy Weekly της Bank of America, με τίτλο «Carbon, coal, and conflict», η γεωπολιτική ένταση στο Ιράν επιφέρει σημαντικές αναδιατάξεις στην ευρωπαϊκή ενεργειακή αγορά. Η απότομη αύξηση των τιμών του φυσικού αερίου οδηγεί σε μια προσωρινή στροφή προς την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από άνθρακα. Αυτή η εξέλιξη αναμένεται να αυξήσει τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα στον ευρωπαϊκό τομέα ηλεκτρικής ενέργειας, στηρίζοντας βραχυπρόθεσμα τόσο τη ζήτηση όσο και τις τιμές των δικαιωμάτων εκπομπών.
Από τα τέλη Φεβρουαρίου, η κατάσταση στο Ιράν έχει προκαλέσει ισχυρό σοκ στην παγκόσμια προσφορά ενέργειας, ωθώντας τις τιμές πολλών ενεργειακών προϊόντων σε επίπεδα ρεκόρ από την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία. Συγκεκριμένα, οι τιμές του πετρελαίου έχουν εκτοξευθεί κατά περίπου 40%, οι ευρωπαϊκές τιμές φυσικού αερίου έχουν υπερδιπλασιαστεί, και η αγορά ντίζελ αντιμετωπίζει σημαντικές ελλείψεις στην προσφορά.
Καθώς οι αγορές γίνονται όλο και πιο επιφυλακτικές σχετικά με την πιθανότητα επίτευξης συμφωνίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν έως το τέλος του έτους, οι υψηλές τιμές ενέργειας ενδέχεται να παραμείνουν έως και το 2027.
Η επιστροφή στον άνθρακα και οι συνέπειές του στις εκπομπές
Η σημαντική αύξηση του κόστους του φυσικού αερίου καθιστά τον άνθρακα μια πιο οικονομικά ελκυστική εναλλακτική λύση για τις ευρωπαϊκές μονάδες ηλεκτροπαραγωγής. Ακόμη και μετά την ενσωμάτωση του κόστους εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, η παραγωγή ενέργειας από άνθρακα παραμένει φθηνότερη σε σύγκριση με αυτήν από φυσικό αέριο.
Ωστόσο, η δυνατότητα της Ευρώπης να βασιστεί εκ νέου στον άνθρακα είναι περιορισμένη, καθώς η παραγωγική ικανότητα των ανθρακικών μονάδων έχει μειωθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια.
Παρά τους περιορισμούς αυτούς, οι υψηλές τιμές φυσικού αερίου έχουν ήδη ωθήσει τις ευρωπαϊκές εταιρείες ηλεκτροπαραγωγής να αυξήσουν τη χρήση άνθρακα, οδηγώντας σε αυξημένες εκπομπές CO₂. Αυτή η τάση ενισχύει τη ζήτηση για ευρωπαϊκά δικαιώματα εκπομπών (EUAs), τα οποία είναι απαραίτητα για τις επιχειρήσεις στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού συστήματος εμπορίας ρύπων.
Ταυτόχρονα, η εφαρμογή του Μηχανισμού Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα (CBAM) αναμένεται να επιφέρει περαιτέρω αλλαγές στην αγορά, επεκτείνοντας το κόστος των εκπομπών άνθρακα σε ορισμένα εισαγόμενα προϊόντα και σηματοδοτώντας τη σταδιακή κατάργηση της δωρεάν κατανομής δικαιωμάτων για τους εγχώριους παραγωγούς.
Προβλέψεις για τα δικαιώματα εκπομπών: έως 100 ευρώ ανά τόνο τον χειμώνα
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Bank of America, ο συνδυασμός των υψηλών τιμών φυσικού αερίου, της αυξημένης χρήσης άνθρακα και των κανονιστικών αλλαγών θα μπορούσε να οδηγήσει τις τιμές των ευρωπαϊκών δικαιωμάτων εκπομπών έως τα 100 ευρώ ανά τόνο κατά τη διάρκεια του φετινού χειμώνα.
Ωστόσο, η τράπεζα θεωρεί ότι αυτή η άνοδος θα είναι προσωρινή. Μια πιθανή επίλυση της σύγκρουσης στο Ιράν, σε συνδυασμό με την έναρξη λειτουργίας νέων εγκαταστάσεων υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) στις ΗΠΑ, αναμένεται να συμβάλει στην αποκλιμάκωση των ευρωπαϊκών τιμών φυσικού αερίου.
Αυτή η εξέλιξη θα μπορούσε να καταστήσει ξανά την ηλεκτροπαραγωγή από φυσικό αέριο πιο ελκυστική, περιορίζοντας τη χρήση άνθρακα και μειώνοντας τις εκπομπές στον ενεργειακό τομέα.
Υπό την προϋπόθεση ότι οι εξαγωγές LNG από τη Μέση Ανατολή θα επανέλθουν σε φυσιολογικά επίπεδα και τα νέα έργα LNG θα τεθούν σε λειτουργία όπως έχει προγραμματιστεί, η Bank of America προβλέπει ότι οι τιμές των δικαιωμάτων εκπομπών θα υποχωρήσουν κάτω από τα 80 ευρώ ανά τόνο κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2027.
Επιπλέον, η μείωση των εκπομπών από τη μεταποίηση και τον ευρύτερο βιομηχανικό τομέα ενδέχεται επίσης να ασκήσει πίεση στη ζήτηση για δικαιώματα εκπομπών.
Η ηλεκτροκίνηση μεταμορφώνει τις ισορροπίες στις μεταφορές
Παράλληλα, η έκθεση εξετάζει τις προοπτικές του νέου ευρωπαϊκού συστήματος εμπορίας εκπομπών ETS2, το οποίο αναμένεται να ξεκινήσει τις δημοπρατήσεις δικαιωμάτων το 2027 και καλύπτει τις οδικές μεταφορές και επιπλέον τομείς της οικονομίας.
Ωστόσο, η εφαρμογή του συστήματος αντιμετωπίζει πιέσεις για νέα αναβολή, καθώς η Ευρώπη δίνει αυξανόμενη προτεραιότητα στην ενεργειακή ασφάλεια έναντι των στόχων περιορισμού των εκπομπών. Παρόμοιες πιέσεις διαφαίνονται και για τους νέους ευρωπαϊκούς κανονισμούς σχετικά με τις εκπομπές μεθανίου.
Σε αντίθεση με την ιστορική τάση, όπου οι εκπομπές από τις οδικές μεταφορές αυξάνονταν ενώ άλλοι τομείς της ευρωπαϊκής οικονομίας μείωναν το περιβαλλοντικό τους αποτύπωμα, το 2026 αναμένεται να καταγραφεί σημαντική μείωση και στις μεταφορές.
Οι εξαιρετικά υψηλές τιμές της βενζίνης και του ντίζελ έχουν περιορίσει τις οδικές μετακινήσεις στην Ευρώπη και σε άλλες περιοχές του κόσμου, μειώνοντας έτσι τη ζήτηση για συμβατικά καύσιμα και, κατά συνέπεια, τις σχετικές εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα.
Ταυτόχρονα, η στροφή των καταναλωτών προς τα ηλεκτρικά οχήματα επιταχύνεται, με τις πωλήσεις να παρουσιάζουν ισχυρή ανάπτυξη στις μεγάλες αγορές. Ιδιαίτερη σημασία έχει και η ταχεία υιοθέτηση ηλεκτρικών φορτηγών, η οποία συμβάλλει στον περιορισμό της κατανάλωσης ντίζελ.
Αυτές οι εξελίξεις διαμορφώνουν ένα περιβάλλον χαμηλότερης ζήτησης για δικαιώματα εκπομπών στο πλαίσιο του ETS2, ασκώντας πτωτικές πιέσεις και στις τιμές τους.
Παρότι οι κυβερνήσεις προσπαθούν να μετριάσουν τις επιπτώσεις του αυξημένου ενεργειακού κόστους στους καταναλωτές, μέσω μέτρων όπως η πρόωρη εφαρμογή χειμερινών προδιαγραφών στα καύσιμα και η χαλάρωση των προτύπων οικονομίας καυσίμου, η Bank of America εκτιμά ότι οι υψηλές τιμές ενέργειας θα λειτουργήσουν μακροπρόθεσμα ως καταλύτης για την περαιτέρω ηλεκτροκίνηση και τη μείωση της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα.
