ΔΝΤ: Μείωση χρέους για Ελλάδα, Πορτογαλία & Ισπανία – Προβλέψεις για ανάπτυξη και πληθωρισμό στην Ευρωζώνη

Σύμφωνα με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ), το δημόσιο χρέος σε ορισμένες χώρες της Ευρωζώνης, όπως η Ελλάδα, η Πορτογαλία και η Ισπανία, αναμένεται να συνεχίσει την αποκλιμάκωσή του. Ωστόσο, η τάση αυτή δεν αναμένεται να ισχύσει για όλα τα κράτη μέλη της Ευρωζώνης.

Στην τεχνική έκθεση του ΔΝΤ σχετικά με τις κοινές οικονομικές πολιτικές της Ευρωζώνης, επισημαίνεται ότι το δημόσιο χρέος της Ευρωζώνης συνολικά προβλέπεται να ακολουθήσει ανοδική πορεία. Συγκεκριμένα, από το 87% του ΑΕΠ το 2025, αναμένεται να φτάσει περίπου στο 90% του ΑΕΠ το 2031. Οι κύριες αυξήσεις αναμένεται να παρατηρηθούν στη Γαλλία και τη Γερμανία.

Αμυντικές Δαπάνες και Δημοσιονομική Προσαρμογή

Στο θέμα των αμυντικών δαπανών, το ΔΝΤ προβλέπει ότι η δημοσιονομική προσαρμογή θα είναι περιορισμένη μεσοπρόθεσμα. Αυτό οφείλεται στο ότι οι αυξημένες αμυντικές δαπάνες περιορίζουν τα περιθώρια εξυγίανσης των δημοσιονομικών. Οι αμυντικές δαπάνες στην Ευρωζώνη αναμένεται να αυξηθούν από 2% του ΑΕΠ το 2025 σε 2,4% του ΑΕΠ το 2031. Οι επιπτώσεις αυτής της αύξησης στον ρυθμό ανάπτυξης, τον πληθωρισμό και τα δημόσια οικονομικά θα διαφέρουν ανά χώρα.

Ανάπτυξη και Πληθωρισμός: Οι Προβλέψεις

Βάσει του βασικού σεναρίου της έκθεσης World Economic Outlook του Ιουλίου, το ΔΝΤ εκτιμά ότι οι κρίσεις στην ενέργεια, λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή, θα είναι ελαφρώς εντονότερες. Αυτό οφείλεται στην επιδείνωση των συνθηκών στον χρηματοπιστωτικό τομέα και στην πτώση του δείκτη εμπιστοσύνης.

Σε σύγκριση με τις προπολεμικές προβλέψεις, ο ρυθμός ανάπτυξης της Ευρωζώνης αναμένεται να είναι χαμηλότερος κατά 0,5 ποσοστιαίες μονάδες το 2026 και κατά 0,2 ποσοστιαίες μονάδες το 2027, φτάνοντας στο 0,9% και 1,2% αντίστοιχα.

Ο δείκτης ιδιωτικής κατανάλωσης αναμένεται να επιβραδυνθεί λόγω της αύξησης του κόστους ενέργειας και της μείωσης του πραγματικού διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών, αν και οι ισχυροί ισολογισμοί τους λειτουργούν ως αντιστάθμισμα. Ο δείκτης ιδιωτικής επένδυσης θα επηρεαστεί αρνητικά από το υψηλότερο κόστος παραγωγής και την αβεβαιότητα. Ωστόσο, οι δαπάνες για άμυνα και υποδομές (κυρίως στη Γερμανία) δεν αναμένεται να επηρεαστούν, ενώ ο εξωτερικός τομέας δεν προβλέπεται να συμβάλει στην ανάπτυξη.

Ο πληθωρισμός εκτιμάται ότι θα αυξηθεί στο 2,9% το 2026 και στο 2,3% το 2027, με τον δομικό πληθωρισμό να διαμορφώνεται στο 2,3% και τα δύο έτη. Η άνοδος των τιμών της ενέργειας αυξάνει τον πληθωρισμό βραχυπρόθεσμα, με τις προσδοκίες να έχουν ενισχυθεί από τις αρχές Ιουνίου. Παρότι η αντίδραση των αγορών είναι πιο ήπια σε σχέση με το 2022, το σημερινό σοκ επηρεάζει κυρίως την τιμή του πετρελαίου. Η μεγαλύτερη διείσδυση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και οι βελτιωμένες υποδομές περιορίζουν τη μεταφορά του κόστους στην οικονομία.

Το ΔΝΤ επισημαίνει ότι τόσο ο δείκτης οικονομικής δραστηριότητας όσο και ο δείκτης πληθωρισμού μπορεί να εξελιχθούν διαφορετικά, ανάλογα με την ένταση και τη διάρκεια του ενεργειακού σοκ.

Επιτόκια ΕΚΤ και Δημοσιονομική Πολιτική

Σύμφωνα με το βασικό σενάριο, το ΔΝΤ προβλέπει μία ακόμη αύξηση των επιτοκίων της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας κατά 25 μονάδες βάσης το 2026, φτάνοντας το βασικό επιτόκιο στο 2,5% μέχρι το τέλος του έτους. Η δημοσιονομική πολιτική της Ευρωζώνης αναμένεται να παραμείνει συνολικά ουδέτερη.

Το διαρθρωτικό πρωτογενές ισοζύγιο εκτιμάται ότι θα μειωθεί στο -1,5% το 2026 από -1,4% του ΑΕΠ το 2025. Η αύξηση των δαπανών της Γερμανίας για άμυνα και επενδύσεις αντισταθμίζεται από τη δημοσιονομική προσαρμογή χωρών με υψηλό χρέος, όπως η Γαλλία και η Ιταλία. Επιπλέον, περίπου 100 δισ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης (RRF) θα συνεχίσουν να στηρίζουν την οικονομία έως τον Αύγουστο του 2026.

Μέτρα Στήριξης για την Ενέργεια

Το ΔΝΤ τονίζει την ανάγκη τα μέτρα στήριξης για την ηλεκτρική ενέργεια να είναι αυστηρά στοχευμένα και προσωρινά. Τυχόν παρατάσεις ή νέες παρεμβάσεις πρέπει να αποσκοπούν στην εξοικονόμηση ενέργειας και στον περιορισμό των αρνητικών επιπτώσεων σε άλλες οικονομίες. Αντίθετα, γενικευμένα δημοσιονομικά μέτρα στήριξης δεν δικαιολογούνται, καθώς θα επιβαρύνουν τα δημόσια οικονομικά και θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε αυστηρότερη νομισματική πολιτική.

Χρηματοπιστωτικό Σύστημα: Οι Κίνδυνοι

Το ΔΝΤ αναγνωρίζει τρεις συστημικούς κινδύνους για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα, οι οποίοι έχουν αυξηθεί μετά το ενεργειακό σοκ:

• Πρώτος κίνδυνος: Απότομη επιδείνωση του διεθνούς επενδυτικού κλίματος, είτε λόγω διόρθωσης στις αποτιμήσεις εταιρειών τεχνητής νοημοσύνης είτε λόγω νέας κρίσης στις αγορές κρατικών ομολόγων. Αυτό θα μπορούσε να μεταφερθεί στις ευρωπαϊκές τράπεζες και τα μη τραπεζικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα (NBFIs).
• Δεύτερος κίνδυνος: Αυξανόμενη μόχλευση και χαμηλή διαφάνεια σε τμήματα της αγοράς των NBFIs (π.χ. επενδυτικά κεφάλαια ακινήτων, private credit funds), που θα μπορούσαν να πιέσουν το τραπεζικό σύστημα.
• Τρίτος κίνδυνος: Επιβράδυνση του ρυθμού ανάπτυξης της οικονομίας, που θα αυξήσει τις επισφάλειες και θα περιορίσει τη χορήγηση δανείων.

Παρόλα αυτά, το ΔΝΤ υπογραμμίζει την ανθεκτικότητα των ευρωπαϊκών τραπεζών, χάρη στην ισχυρή κεφαλαιακή τους βάση, την υψηλή ρευστότητα, τα χαμηλά μη εξυπηρετούμενα δάνεια και την αυξημένη κερδοφορία. Τέλος, ζητεί την πλήρη εφαρμογή του πλαισίου Βασιλείας III χωρίς καθυστερήσεις, τονίζοντας ότι δεν πρέπει να χαλαρώσουν οι κανόνες προληπτικής εποπτείας.