ΕΕ και Βρετανία: Στο τελικό στάδιο οι διαπραγματεύσεις για τη διασύνδεση των αγορών δικαιωμάτων εκπομπών άνθρακα

Οι διαπραγματεύσεις μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Βρετανίας για τη διασύνδεση των αγορών δικαιωμάτων εκπομπών άνθρακα βρίσκονται στην τελική τους ευθεία, σχεδόν έξι χρόνια μετά τη δημιουργία ανεξάρτητου βρετανικού συστήματος μετά το Brexit. Η επικείμενη συμφωνία αναμένεται να ενισχύσει τη ρευστότητα και στις δύο αγορές, οδηγώντας μακροπρόθεσμα σε σημαντικές εξοικονομήσεις για τις επιχειρήσεις, μειώνοντας το κόστος που σχετίζεται με τον μηχανισμό συνοριακής προσαρμογής άνθρακα.

Σύμφωνα με πληροφορίες του Bloomberg, η ανακοίνωση της συμφωνίας αναμένεται να γίνει κατά τη σύνοδο κορυφής της 20ής Νοεμβρίου. Οι διαπραγματευτές έχουν ήδη καταλήξει σε κοινή συμφωνία σχετικά με τα ανώτατα όρια εκπομπών, τους μηχανισμούς ελέγχου της προσφοράς δικαιωμάτων και τη δωρεάν κατανομή τους. Το μόνο θέμα που παραμένει υπό συζήτηση αφορά τη διαχείριση των χρηματοοικονομικών παραγώγων.

Η διασύνδεση θα επιτρέψει την αμοιβαία αναγνώριση των δικαιωμάτων εκπομπών μεταξύ των δύο συστημάτων, διευκολύνοντας σημαντικά τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται τόσο στην ΕΕ όσο και στη Βρετανία.

Το Ευρωπαϊκό Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ΣΕΔΕ), το οποίο λειτουργεί από το 2005, αποτελεί θεμελιώδες εργαλείο της ευρωπαϊκής πολιτικής για τη μείωση των εκπομπών. Το ΣΕΔΕ καλύπτει περίπου 10.000 εγκαταστάσεις σε βιομηχανικούς κλάδους όπως η χαλυβουργία, η τσιμεντοβιομηχανία, η παραγωγή λιπασμάτων, η ηλεκτροπαραγωγή και οι αερομεταφορές, επιβάλλοντας σταδιακά ολοένα και αυστηρότερα όρια εκπομπών.

Τι αλλάζει στους συνοριακούς φόρους άνθρακα

Η επικείμενη συμφωνία δεν θα οδηγεί σε αυτόματη εξαίρεση της ΕΕ και της Βρετανίας από τους αντίστοιχους μηχανισμούς συνοριακής προσαρμογής άνθρακα (CBAM), οι οποίοι επιβάλλουν κόστος εκπομπών σε συγκεκριμένα εισαγόμενα προϊόντα.

Ωστόσο, θα ανοίξει τον δρόμο για μελλοντική απαλλαγή, υπό την προϋπόθεση ότι θα πληρούνται οι απαιτήσεις που ορίζονται από τη νομοθεσία κάθε πλευράς.

Για την ΕΕ, οι απαραίτητες προϋποθέσεις περιλαμβάνουν την πλήρη διασύνδεση με το ευρωπαϊκό σύστημα εμπορίας εκπομπών και την αποτελεσματική τιμολόγηση του άνθρακα χωρίς προνομιακές επιστροφές επιβαρύνσεων. Εφόσον αυτές οι προϋποθέσεις εκπληρωθούν, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα έχει τη δυνατότητα να εξαιρέσει τη Βρετανία από το πεδίο εφαρμογής του CBAM μέσω κατ’ εξουσιοδότηση πράξης.

Ο ευρωπαϊκός μηχανισμός τέθηκε σε λειτουργία φέτος, ενώ ο αντίστοιχος βρετανικός αναμένεται να εφαρμοστεί στις αρχές του 2027.

Πώς θα επηρεαστούν οι τιμές των ρύπων

Οι τιμές των βρετανικών δικαιωμάτων εκπομπών έχουν ήδη μειώσει τη διαφορά τους από τις αντίστοιχες ευρωπαϊκές, μετά τη δέσμευση των δύο πλευρών πέρυσι για προώθηση της διασύνδεσης.

Την Παρασκευή, το βρετανικό συμβόλαιο άνθρακα παράδοσης Δεκεμβρίου έκλεισε στις 64,81 στερλίνες ανά τόνο, σε σύγκριση με 86,55 ευρώ για τα ευρωπαϊκά δικαιώματα αναφοράς.

Σύμφωνα με τον Moutaz Altaghlibi, ανώτερο οικονομολόγο ενέργειας στην ABN Amro, η διαφορά αναμένεται να μειωθεί περαιτέρω μέσα στα επόμενα δύο χρόνια, καθώς οι βρετανικές τιμές θα συγκλίνουν προς τις ευρωπαϊκές.

Αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα υψηλότερο κόστος αγοράς δικαιωμάτων για τις βρετανικές επιχειρήσεις. Ταυτόχρονα, όμως, η διασύνδεση αναμένεται να βελτιώσει τη ρευστότητα, να περιορίσει τις αποκλίσεις στις τιμές άνθρακα και να μειώσει το κόστος και τη γραφειοκρατία που συνδέονται με το CBAM στις εμπορικές συναλλαγές μεταξύ ΕΕ και Βρετανίας.

Τα όρια εκπομπών και οι νέοι μηχανισμοί

Ένα κρίσιμο στοιχείο της συμφωνίας είναι ο καθορισμός των ανώτατων ορίων εκπομπών στο βρετανικό σύστημα.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες του Bloomberg, η ΕΕ αναμένεται να αναγνωρίσει τα βρετανικά όρια για την περίοδο 2028-2030. Από το 2031, η ετήσια έκδοση δικαιωμάτων στη Βρετανία θα περιορίζεται στο 7,1% των δικαιωμάτων που θα εκδίδονται στο ευρωπαϊκό σύστημα.

Παράλληλα, η Βρετανία θα δημιουργήσει δικό της Αποθεματικό Σταθερότητας της Αγοράς, αντίστοιχο με τον μηχανισμό που διαθέτει η ΕΕ για τον έλεγχο της προσφοράς δικαιωμάτων εδώ και περισσότερο από μία δεκαετία.

Το βρετανικό αποθεματικό θα περιλαμβάνει τουλάχιστον 29,5 εκατομμύρια δικαιώματα κατά την έναρξη ισχύος της συμφωνίας. Πριν από το 2030 θα υπάρξουν προσαρμογές, ώστε το μέγεθός του να αντιστοιχεί τουλάχιστον στο 6,7% του ευρωπαϊκού αποθεματικού του 2029.

Οι διαπραγματευτές έχουν επίσης συμφωνήσει στη διατήρηση της ευθυγράμμισης των κανόνων των δύο συστημάτων, με τη Βρετανία να αναλαμβάνει την υποχρέωση ενσωμάτωσης των ευρωπαϊκών ρυθμίσεων στη δική της νομοθεσία.

Η συμφωνία και η προσέγγιση μετά το Brexit

Η διασύνδεση των αγορών άνθρακα αποτελεί μία από τις βασικές συμφωνίες που αναμένονται στη σύνοδο της 20ής Νοεμβρίου, στο πλαίσιο της ευρύτερης προσπάθειας του Βρετανού πρωθυπουργού Andy Burnham να ενισχύσει τις σχέσεις της χώρας του με την Ευρώπη.

Στην ίδια σύνοδο αναμένονται επίσης συμφωνίες για την εξίσωση των πανεπιστημιακών διδάκτρων για φοιτητές που μετακινούνται μεταξύ των δύο πλευρών, καθώς και για την ενίσχυση της συνεργασίας σε εμπορικά ζητήματα και στην αντιμετώπιση κυβερνοαπειλών.

Η συμφωνία για τις αγορές άνθρακα θα χρειαστεί επικύρωση τόσο από τη Βρετανία όσο και από την ΕΕ, με τη συμμετοχή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και των κρατών-μελών μέσω του Συμβουλίου.

Η έναρξη ισχύος της συνδέεται επίσης με δύο άλλες συμφωνίες: εκείνη για τα υγειονομικά και φυτοϋγειονομικά πρότυπα και τη ρύθμιση για την κινητικότητα των νέων, γνωστή ως YES.

Οι δύο πλευρές διατηρούν, πάντως, τη δυνατότητα προσωρινής εφαρμογής της συμφωνίας πριν από την επίσημη έναρξή της.

Moneyreview.gr