Ένας Έλληνας στην Ηγεσία των Ευρωπαϊκών Ηθικών Τραπεζών: Η Αγορά των 79 Δισ. Ευρώ
Είναι εφικτό μια τράπεζα να αξιολογεί μια χρηματοδότηση λαμβάνοντας υπόψη όχι μόνο την οικονομική της απόδοση και τον πιστωτικό κίνδυνο, αλλά και το θετικό της αποτύπωμα στην κοινωνία, την τοπική οικονομία και το περιβάλλον; Αυτό ακριβώς είναι το αντικείμενο δραστηριοποίησης των ευρωπαϊκών ηθικών και εναλλακτικών τραπεζών, ενός δυναμικού χρηματοπιστωτικού τομέα με ενεργητικό 79 δισ. ευρώ, ο οποίος διαδραματίζει ολοένα και σημαντικότερο ρόλο στη χρηματοδότηση της κοινωνικής οικονομίας.
Κεντρικός φορέας του κλάδου στην Ευρώπη είναι η European Federation of Ethical and Alternative Banks and Financiers (FEBEA). Η ομοσπονδία ιδρύθηκε το 2001 στις Βρυξέλλες από μια μικρή ομάδα τραπεζών και χρηματοπιστωτικών οργανισμών, με στόχο την ενίσχυση της συνεργασίας, την ανταλλαγή τεχνογνωσίας και την απόκτηση κοινής εκπροσώπησης σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Σήμερα, η FEBEA αριθμεί πάνω από 30 μέλη από περίπου 20 χώρες. Αυτά περιλαμβάνουν τράπεζες, συνεταιρισμούς, ιδρύματα, ταμεία, οργανισμούς μικροχρηματοδοτήσεων και επενδυτές με ισχυρό κοινωνικό προσανατολισμό. Παρόλο που τα επιχειρηματικά μοντέλα των μελών της διαφέρουν, ένα κοινό χαρακτηριστικό τους είναι η διοχέτευση κεφαλαίων προς την πραγματική οικονομία και η στήριξη έργων με μετρήσιμο κοινωνικό ή περιβαλλοντικό αντίκτυπο.
Μια Ευρωπαϊκή Αγορά Αξίας 79 Δισ. Ευρώ
Στην πορεία της, η FEBEA μεταμορφώθηκε από έναν απλό μηχανισμό συνεργασίας σε έναν αξιόπιστο εταίρο για ευρωπαϊκούς θεσμούς, όπως η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων, η Τράπεζα Ανάπτυξης του Συμβουλίου της Ευρώπης και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Όπως ανέφερε στο ΑΠΕ – ΜΠΕ ο νέος πρόεδρος της FEBEA, Παναγιώτης Τουρναβίτης, η συνεργασία αυτή επεκτείνεται πέρα από τη θεσμική εκπροσώπηση, οδηγώντας στη δημιουργία προγραμμάτων τεχνικής βοήθειας, μηχανισμών εγγυήσεων και κοινών χρηματοδοτικών εργαλείων. Αυτές οι πρωτοβουλίες παρέχουν στα μικρότερα μέλη της Ομοσπονδίας πρόσβαση σε πόρους που διαφορετικά θα ήταν ανέφικτη. «Η FEBEA απέκτησε φωνή και έγινε κάτι παραπάνω από μια ομοσπονδία: μια συλλογική δύναμη», υπογράμμισε.
Η κύρια διαφοροποίηση της ηθικής χρηματοδότησης έγκειται στον τρόπο αξιολόγησης των επενδύσεων. Ένας μικρός συνεταιρισμός, μια κοινωνική επιχείρηση, μια κοινότητα ανανεώσιμης ενέργειας ή ένα έργο προσιτής κατοικίας, ενδέχεται να αντιμετωπίζεται από ένα συμβατικό πιστωτικό ίδρυμα ως ένα μικρό χρηματοδοτικό αίτημα με αυξημένο κόστος αξιολόγησης και περιορισμένο περιθώριο κέρδους. Ωστόσο, για τα μέλη της FEBEA, στην εξίσωση προστίθενται η συμβολή στην τοπική ανάπτυξη, η δημιουργία θέσεων εργασίας και το ευρύτερο κοινωνικό αποτύπωμα.
Κατά τη διάρκεια της Γενικής Συνέλευσης της Ομοσπονδίας, που διεξήχθη στις 25 Σεπτεμβρίου στη Βενετία, ο διευθύνων σύμβουλος της Συνεταιριστικής Τράπεζας Καρδίτσας, εξελέγη ομόφωνα πρόεδρος της FEBEA για την επόμενη τριετία. Αυτή η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την ελληνική τραπεζική αγορά, καθώς η Τράπεζα Καρδίτσας υπήρξε το πρώτο ελληνικό μέλος της Ομοσπονδίας, δέκα χρόνια πριν. Η τράπεζα, που ιδρύθηκε πριν από 32 χρόνια από αγρότες, μικρέμπορους και επιχειρηματίες της Θεσσαλίας, εξυπηρετεί σήμερα πάνω από 60.000 πελάτες, διαθέτει 18.500 μέλη και ένα ενεργητικό που αγγίζει τα 400 εκατομμύρια ευρώ.
«Όταν απευθυνθήκαμε για πρώτη φορά στη FEBEA, δέκα χρόνια πριν, ήμασταν το μοναδικό ελληνικό μέλος. Ήμασταν μια μικρή τράπεζα, μακριά από τις Βρυξέλλες, προερχόμενοι από μια χώρα όπου το χρηματοπιστωτικό σύστημα βίωνε τότε μια βαθιά κρίση. Η FEBEA δεν εστίασε στο μέγεθός μας, αλλά στις αξίες μας. Μας υποδέχθηκε ως ισότιμους, μας προσέφερε τη δυνατότητα να μάθουμε από τους καλύτερους στην Ευρώπη και, δέκα χρόνια αργότερα, μας εμπιστεύθηκε την ηγεσία της», δήλωσε ο κ. Τουρναβίτης. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, η Τράπεζα Καρδίτσας αντιμετώπισε την κρίση χρέους, τα capital controls, την πανδημία και δύο καταστροφικές πλημμύρες μέσα σε τρία χρόνια, χωρίς ποτέ να διακόψει τη χρηματοδότηση της τοπικής οικονομίας.
Το Χρηματοδοτικό Κενό και η Επόμενη Μέρα
Η συζήτηση για το μέλλον επικεντρώνεται στο χρηματοδοτικό κενό που συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν οι φορείς της κοινωνικής οικονομίας. Σύμφωνα με τον κ. Τουρναβίτη, μια σχετική μελέτη αγοράς της ΕΤΕπ, που παρουσιάστηκε στο συνέδριο, επιβεβαιώνει την ανάγκη για χρηματοπιστωτικούς εταίρους που αντιλαμβάνονται τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά αυτών των οργανισμών και μπορούν να μετατρέψουν τις ευρωπαϊκές κατευθύνσεις σε πρακτικές χρηματοδοτικές λύσεις.
Το Σχέδιο Δράσης για την Κοινωνική Οικονομία, το Σχέδιο για την Προσιτή Κατοικία, η Στρατηγική για την Καταπολέμηση της Φτώχειας, το InvestEU, η τεχνική βοήθεια SIFTA, τα προϊόντα εγγυήσεων του ΕΤαΕ και τα δάνεια και οι επιχορηγήσεις της Αναπτυξιακής Τράπεζας του Συμβουλίου της Ευρώπης, δεν αποτελούν, όπως τονίζει, αφηρημένες έννοιες, αλλά εργαλεία που ήδη αξιοποιούνται από τα μέλη της FEBEA.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στην εσωτερική συνεργασία. Στο πλαίσιο του FEBEA Marketplace Workshop, οργανισμοί με πλεονάζουσα ρευστότητα συνδέθηκαν με μέλη που διέθεταν ώριμα έργα και ανάγκες χρηματοδότησης, ενώ μέλη με εξειδικευμένη τεχνογνωσία παρείχαν συμβουλευτική σε οργανισμούς που αντιμετώπιζαν συγκεκριμένα προβλήματα. «Στόχος μας είναι αυτή η συγκεκριμένη συνεργασία να διευρυνθεί και να επεκταθεί περαιτέρω, ώστε η χρηματοπιστωτική συνεργασία μεταξύ των μελών να πάψει να περιορίζεται σε ένα workshop και να γίνει καθημερινή πρακτική», επισήμανε ο κ. Τουρναβίτης.
Ένας ακόμα βασικός άξονας είναι η τεχνολογία. Ακόμη και μια μικρή περιφερειακή τράπεζα μπορεί πλέον να προσφέρει ψηφιακά προϊόντα, άμεσες πληρωμές και χρηματοδοτήσεις που αξιοποιούν σύγχρονα δεδομένα. «Η ψηφιακή τεχνολογία δεν αντιτίθεται στην εγγύτητα. Αν χρησιμοποιηθεί ορθά, μπορεί να ενισχύσει την εγγύτητα σε ευρύτερη κλίμακα», σημείωσε, συνοψίζοντας μία από τις κύριες προκλήσεις για τον κλάδο: την αξιοποίηση των νέων εργαλείων χωρίς να θυσιαστεί η στενή σχέση με τις τοπικές κοινότητες και τις επιχειρήσεις που χρηματοδοτούνται.
Η νέα διοίκηση της FEBEA αναλαμβάνει τα καθήκοντά της για την επόμενη τριετία, με βασικές προτεραιότητες τη διεύρυνση της πρόσβασης στα ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία, την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των μελών και την αποτελεσματική αξιοποίηση της τεχνολογίας. Η εκλογή του Παναγιώτη Τουρναβίτη σηματοδοτεί την ανάληψη της προεδρίας της Ομοσπονδίας από εκπρόσωπο ελληνικής τράπεζας για πρώτη φορά στην ιστορία της.
