Ενεργειακή Ακρίβεια: Πώς οι Επιδoτήσεις Επηρεάζουν το Κόστος Βενζίνης και Θέρμανσης στην Ελλάδα

Ακόμα και με τις κρατικές επιδοτήσεις, τα ελληνικά νοικοκυριά συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν υψηλό κόστος για τα καύσιμα. Ένα γέμισμα βενζίνης μπορεί να κοστίζει πάνω από 100 ευρώ, ενώ η προμήθεια 1.000 λίτρων πετρελαίου θέρμανσης αγγίζει τα 1.600 ευρώ. Η παράταση των επιδοτήσεων έως τις 15 Νοεμβρίου προσφέρει μια προσωρινή ανακούφιση, ωστόσο η εικόνα των υψηλών τιμών παραμένει, ενώ νέο κύμα ενεργειακής ακρίβειας απειλεί τους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος και φυσικού αερίου.

Η κυβέρνηση ανακοίνωσε τη συνέχιση των επιδοτήσεων στην αντλία για επιπλέον δεκαπέντε ημέρες. Η ενίσχυση διαμορφώνεται στα 10 λεπτά ανά λίτρο για την αμόλυβδη βενζίνη, στα 15 λεπτά για το πετρέλαιο κίνησης και στα 20 λεπτά για το πετρέλαιο θέρμανσης. Σε συνδυασμό με τις εκπτώσεις των διυλιστηρίων, η συνολική ελάφρυνση φτάνει τα 20 λεπτά στο ντίζελ και τα 40 λεπτά στο πετρέλαιο θέρμανσης ανά λίτρο.

Η πρόσφατη παρέμβαση έρχεται σε μια περίοδο όπου οι διεθνείς ενεργειακές αγορές παρουσιάζουν αναταραχή. Το φυσικό αέριο έχει εκτοξευθεί στα 103,5 ευρώ ανά μεγαβατώρα (αύξηση 233% ετησίως), ενώ το Brent διαπραγματεύεται στα 117,5 δολάρια το βαρέλι (άνοδος 87% σε σχέση με πέρυσι). Αυτές οι διεθνείς ανατιμήσεις επιβαρύνουν την εγχώρια αγορά, περιορίζοντας την αποτελεσματικότητα των κρατικών ενισχύσεων.

Το πραγματικό κόστος στην αντλία

Η διαφορά μεταξύ της κρατικής ενίσχυσης και του τελικού ποσού που πληρώνει ο καταναλωτής είναι εμφανής στα πρατήρια. Σύμφωνα με στοιχεία του Παρατηρητηρίου Τιμών Καυσίμων για τις 29 Οκτωβρίου, η μέση πανελλαδική τιμή για την αμόλυβδη 95 οκτανίων και το πετρέλαιο κίνησης ήταν 2,136 ευρώ το λίτρο.

Αυτό σημαίνει ότι ένα γέμισμα 50 λίτρων κοστίζει 106,80 ευρώ και στις δύο περιπτώσεις. Χωρίς την κρατική επιδότηση, η τιμή της αμόλυβδης θα ήταν αυξημένη κατά 5 ευρώ, ενώ για το ντίζελ, το συνολικό όφελος από την κρατική παρέμβαση και την έκπτωση των διυλιστηρίων φτάνει τα 10 ευρώ ανά 50 λίτρα.

Για ένα νοικοκυριό που χρειάζεται δύο γεμίσματα βενζίνης το μήνα, η δαπάνη υπερβαίνει τα 210 ευρώ, χωρίς να υπολογίζονται άλλα έξοδα μετακίνησης.

Ο προβληματισμός στην αγορά καυσίμων είναι έντονος. Εκπρόσωποι του κλάδου αναγνωρίζουν τον ρόλο των επιδοτήσεων, αλλά τονίζουν την ανάγκη για έναν σταθερό μηχανισμό παρέμβασης που θα ενεργοποιείται σε περιόδους απότομης ανόδου των διεθνών τιμών.

Οι γεωπολιτικές εξελίξεις παραμένουν κρίσιμος παράγοντας. Μια αποκλιμάκωση της έντασης θα μπορούσε να μειώσει τις διεθνείς τιμές, ενώ μια νέα επιδείνωση της κρίσης ενδέχεται να ακυρώσει τα οφέλη των σημερινών ενισχύσεων.

Σχεδόν 1.570 ευρώ για 1.000 λίτρα πετρελαίου θέρμανσης

Η επιβάρυνση είναι ακόμη μεγαλύτερη για τα νοικοκυριά που χρησιμοποιούν πετρέλαιο θέρμανσης. Με τη μέση πανελλαδική τιμή στα 1,566 ευρώ το λίτρο, μια παραγγελία 500 λίτρων κοστίζει 783 ευρώ, ενώ για 1.000 λίτρα απαιτούνται 1.566 ευρώ.

Αυτό το ποσό περιλαμβάνει ήδη την ελάφρυνση των 40 λεπτών ανά λίτρο από την κρατική επιδότηση και την έκπτωση των διυλιστηρίων. Χωρίς αυτές τις παρεμβάσεις, το κόστος θα ήταν αυξημένο κατά 400 ευρώ για την ίδια ποσότητα.

Παρά τη σημαντική διαφορά, το αρχικό κόστος παραμένει υψηλό. Τα νοικοκυριά καλούνται να διαθέσουν εκατοντάδες, ή και πάνω από χίλια ευρώ, για να εξασφαλίσουν την απαιτούμενη ποσότητα πετρελαίου θέρμανσης για τον χειμώνα, σε μια περίοδο αυξημένου κόστους διαβίωσης.

Η κυβέρνηση έχει ήδη ανακοινώσει αύξηση 30% στο επίδομα θέρμανσης, χωρίς αλλαγές στα κριτήρια. Ωστόσο, η προκαταβολή αναμένεται στις 23 Δεκεμβρίου, γεγονός που αναγκάζει τα νοικοκυριά να καλύψουν το κόστος αγοράς νωρίτερα.

Η πίεση αυτή έχει ήδη αντίκτυπο στη ζήτηση. Εκτιμήσεις πρατηριούχων δείχνουν μείωση στις παραγγελίες πετρελαίου θέρμανσης κατά περίπου 15% πανελλαδικά. Στη Βόρεια Ελλάδα, οι παραγγελίες παραμένουν σταθερές, αλλά οι αγοραζόμενες ποσότητες είναι μικρότερες.

Παρόμοια εικόνα παρατηρείται και στα καύσιμα κίνησης. Τον Σεπτέμβριο, η ζήτηση για βενζίνη μειώθηκε κατά 3,8% και για πετρέλαιο κίνησης κατά 3,6%. Οι υψηλές τιμές του Οκτωβρίου αναμένεται να ενισχύσουν αυτή την τάση.

Το επόμενο μέτωπο: οι λογαριασμοί ρεύματος

Ενώ οι επιδοτήσεις στα καύσιμα συνεχίζονται, η ηλεκτρική ενέργεια παραμένει εκτός του νέου πακέτου στήριξης. Οι προμηθευτές ετοιμάζονται να ανακοινώσουν τις χρεώσεις του Νοεμβρίου, υπό την πίεση των αυξημένων τιμών στη χονδρεμπορική αγορά.

Η μέση τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος τον Οκτώβριο έφτασε κοντά στα 197 ευρώ ανά μεγαβατώρα, σημειώνοντας αύξηση περίπου 25% σε σχέση με τον Σεπτέμβριο. Συνολικά, η άνοδος από τον Ιούνιο αγγίζει το 114%, αντικατοπτρίζοντας τις συσσωρευμένες πιέσεις στην αγορά.

Αυτή η εξέλιξη δημιουργεί προϋποθέσεις για νέες αυξήσεις στα κυμαινόμενα τιμολόγια του Νοεμβρίου. Ωστόσο, οι προμηθευτές μπορούν να απορροφήσουν μέρος των ανατιμήσεων μέσω της εμπορικής τους πολιτικής.

Το πρόβλημα αφορά μεγάλο αριθμό καταναλωτών. Περισσότερα από 3 εκατομμύρια νοικοκυριά είναι στα πράσινα τιμολόγια και περίπου 1 εκατομμύριο στα κίτρινα. Έτσι, σχεδόν 4 εκατομμύρια οικιακές συνδέσεις εκτίθενται στις μεταβολές της χονδρεμπορικής αγοράς.

Οι τιμές στα πράσινα τιμολόγια έχουν ήδη κινηθεί στην περιοχή των 15-16 λεπτών ανά κιλοβατώρα, επίπεδα που στο παρελθόν οδηγούσαν σε κρατικές παρεμβάσεις. Αν η ανοδική τάση συνεχιστεί, οι χρεώσεις του Νοεμβρίου ενδέχεται να ξεπεράσουν αυτό το όριο.

Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας προτείνει στους καταναλωτές να επιλέγουν σταθερά τιμολόγια για να περιορίσουν την έκθεσή τους στις αυξήσεις. Μια τέτοια επιλογή απαιτεί σύγκριση όχι μόνο της τιμής της κιλοβατώρας, αλλά και του παγίου, της διάρκειας της σύμβασης και των ρητρών πρόωρης αποχώρησης.

Χωρίς οριζόντια στήριξη το φυσικό αέριο

Παρόμοια είναι η κατάσταση στο φυσικό αέριο, όπου περίπου 800.000 νοικοκυριά αντιμετωπίζουν την εκτίναξη των διεθνών τιμών, χωρίς οριζόντια ενίσχυση αντίστοιχη με αυτή του πετρελαίου θέρμανσης.

Η διαθέσιμη στήριξη περιορίζεται κυρίως στο επίδομα θέρμανσης για όσους πληρούν τα εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια. Εκτιμάται ότι περίπου 173.000 νοικοκυριά που χρησιμοποιούν φυσικό αέριο μπορούν να ωφεληθούν από τον μηχανισμό αυτό.

Για τους υπόλοιπους, η άνοδος των διεθνών τιμών εγκυμονεί κινδύνους σημαντικών επιβαρύνσεων κατά τη χειμερινή περίοδο. Με τις τιμές του ευρωπαϊκού φυσικού αερίου να ξεπερνούν τα 100 ευρώ ανά μεγαβατώρα, στελέχη της αγοράς προειδοποιούν για πιθανό διπλασιασμό των χρεώσεων λιανικής, ανάλογα με το τιμολόγιο και τον τρόπο προμήθειας.

Το πρόβλημα οξύνεται καθώς η ζήτηση για θέρμανση αυξάνεται, ενώ τα αποθέματα φυσικού αερίου στην Ευρώπη πιέζονται.

Στις Βρυξέλλες αναζητείται δημοσιονομικός χώρος

Το ενδεχόμενο νέων παρεμβάσεων για την αντιμετώπιση της ενεργειακής ακρίβειας συνδέεται με την εξασφάλιση πρόσθετων δημοσιονομικών πόρων.

Η Ελλάδα επιδιώκει μεγαλύτερη ευελιξία στην αξιοποίηση της ενεργειακής ρήτρας διαφυγής, η οποία προβλέπει επενδύσεις ύψους περίπου 1 δισ. ευρώ έως το 2028.

Σύμφωνα με δημοσιεύματα, το ελληνικό αίτημα αφορά τη δυνατότητα αξιοποίησης πρόσθετου δημοσιονομικού περιθωρίου της τάξης των 300-400 εκατ. ευρώ για τη χρηματοδότηση στοχευμένων μέτρων στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων.

Ωστόσο, το ισχύον ευρωπαϊκό πλαίσιο εστιάζει κυρίως σε επενδύσεις που ενισχύουν την ενεργειακή ασφάλεια και μειώνουν τη μακροπρόθεσμη εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα (π.χ. αποθήκευση ενέργειας, αντλίες θερμότητας, ενεργειακές αναβαθμίσεις κτιρίων). Η χρήση αυτής της δημοσιονομικής ευελιξίας για άμεσες επιδοτήσεις στους λογαριασμούς ενέργειας δεν είναι δεδομένη και απαιτεί συνεννόηση με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Μέχρι να υπάρξει σαφήνεια για επιπλέον μέτρα, οι καταναλωτές καλούνται να αντιμετωπίσουν έναν χειμώνα με υψηλό κόστος μετακίνησης και θέρμανσης, ενώ οι λογαριασμοί ηλεκτρικού ρεύματος και φυσικού αερίου αποτελούν το επόμενο μεγάλο μέτωπο της ενεργειακής ακρίβειας.

MoneyReview.gr

Καύσιμα: Παράταση των ενεργειακών μέτρων στήριξης

Καύσιμα: Άλμα 23,2% στην Ελλάδα – Γιατί πληρώνουμε ακριβότερα από την Ευρώπη

ΕΕ: Σχέδιο για ανασυγκρότηση των διυλιστηρίων καθώς εκτινάσσονται οι τιμές καυσίμων

Ακολουθήστε το Money Review στο Google News