Έρευνα Αποκαλύπτει: Σχεδόν Έξι στους Δέκα Ευρωπαίους Αντιμετωπίζουν Τεράστια Εμπόδια στην Πρόσβαση στα Δημόσια Μέσα Μεταφοράς

Μια νέα, ανησυχητική έρευνα φέρνει στο φως τη σοβαρή κατάσταση στην πρόσβαση στα δημόσια μέσα μεταφοράς (ΜΜΜ) σε ολόκληρη την Ευρώπη. Η Greenpeace, μέσω της μελέτης του Oeko-Institut με τίτλο “Access Denied: Transport Poverty in Europe” (Δύσκολη πρόσβαση: Η έλλειψη πρόσβασης στις μεταφορές στην Ευρώπη), που εκπονήθηκε με την ανάθεση του γραφείου της Greenpeace σε κεντρική και ανατολική Ευρώπη, υπογραμμίζει τις βαθιές ανισότητες που ταλανίζουν τον ευρωπαϊκό τομέα των μεταφορών. Η έλλειψη βιώσιμων εναλλακτικών επιλογών αποκλείει ουσιαστικά πολλούς Ευρωπαίους από ζωτικής σημασίας δημόσιες υπηρεσίες και κοινωνικές υποδομές.

Η έρευνα καταδεικνύει ότι σε περίπου το 90% των ευρωπαϊκών χωρών, περισσότερο από το ήμισυ του πληθυσμού δεν κάνει τακτική χρήση των δημόσιων ΜΜΜ. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι έως και το 56% του πληθυσμού στις ευρωπαϊκές χώρες δηλώνει ότι είναι ουσιαστικά αποκομμένο από τις δυνατότητες μετακίνησης, επειδή απλά δεν υπάρχουν διαθέσιμες επιλογές στην περιοχή που διαμένουν. Αυτή η έλλειψη εναλλακτικών λύσεων αναγκάζει έως και το 19% του πληθυσμού να αναζητήσει ιδιωτικό όχημα, επιβαρύνοντας τα νοικοκυριά οικονομικά και την ατμόσφαιρα με αυξημένες εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα.

Ειδικά για την Ελλάδα, τα ευρήματα είναι ιδιαίτερα ανησυχητικά:

• Η Ελλάδα κατέχει ένα από τα χαμηλότερα ποσοστά χρήσης ΜΜΜ στην Ευρώπη. Το 72% των Ελλήνων είτε δεν χρησιμοποιεί καθόλου τα ΜΜΜ είτε τα χρησιμοποιεί λιγότερο από μία φορά τον μήνα, ενώ μόνο το 7% τα χρησιμοποιεί καθημερινά.
• Η χώρα μας βρίσκεται στην κορυφή της Ευρώπης όσον αφορά την αναγκαστική ιδιοκτησία αυτοκινήτου. Το 22,4% των πολιτών (έναντι ευρωπαϊκού μέσου όρου 6,4%) αναγκάζεται να διαθέτει αυτοκίνητο, ενώ παράλληλα, το ποσοστό των πολιτών που δεν έχει την οικονομική δυνατότητα να αποκτήσει αυτοκίνητο είναι σημαντικά υψηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
• Για το 14,5% του ελληνικού πληθυσμού, οι δαπάνες μετακίνησης αποτελούν δυσβάσταχτο οικονομικό φορτίο, ποσοστό που είναι ακόμα υψηλότερο στη Σερβία.
• Σε ό,τι αφορά τη διάρκεια των μετακινήσεων, ποσοστό Ελλήνων πολιτών που αποφεύγει τα ΜΜΜ λόγω υπερβολικά μεγάλου χρόνου διαδρομής είναι χαμηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο στις πόλεις, αλλά υπερβαίνει τον μέσο όρο στις κωμοπόλεις και τις αγροτικές περιοχές.
• Οι επιδόσεις της Ελλάδας στους 11 βασικούς δείκτες “φτώχειας στις μεταφορές” παρουσιάζουν έντονη πόλωση. Η χώρα κατατάσσεται συχνά στην κορυφή ή στον πάτο των ευρωπαϊκών κατατάξεων, υποδεικνύοντας σαφή ανάγκη για στοχευμένα πολιτικά μέτρα που θα ενισχύσουν τη χρήση των δημόσιων ΜΜΜ.

Η έκθεση επισημαίνει επίσης ένα δημογραφικό χάσμα: οι γυναίκες και οι ηλικιωμένοι επηρεάζονται δυσανάλογα από ανησυχίες για την ασφάλεια και ζητήματα φυσικής προσβασιμότητας, γεγονός που καθιστά συχνά τις δημόσιες μεταφορές μη βιώσιμη επιλογή για αυτές τις ομάδες.

Όλες οι ευρωπαϊκές χώρες που αναλύθηκαν παρουσιάζουν αδυναμίες σε τουλάχιστον έναν από τους 11 δείκτες, με τη Γερμανία, τη Γαλλία και τη Βουλγαρία να παρουσιάζουν τα σημαντικότερα κενά. Αντίθετα, η Τσεχία, η Σερβία και η Σλοβακία εμφανίζουν τα σχετικά καλύτερα αποτελέσματα.

Η έκθεση προτείνει έναν στρατηγικό οδικό χάρτη για την αντιμετώπιση της “φτώχειας στις μεταφορές”, εστιάζοντας σε στοχευμένα κοινωνικά εισιτήρια, ολοκληρωμένο περιφερειακό σχεδιασμό και υποδομές που δίνουν προτεραιότητα στην ασφάλεια (π.χ. βελτιωμένος φωτισμός, συστήματα συναγερμού έκτακτης ανάγκης), ώστε οι δημόσιες συγκοινωνίες να καταστούν μια βιώσιμη και ασφαλής επιλογή για όλους.