ΓΕΩΤ.Ε.Ε.: Επιτακτική Ανάγκη για Νέα Εθνική Στρατηγική Δασοπροστασίας μετά τις Καταστροφικές Πυρκαγιές

Με αφορμή την τραγική απώλεια ανθρώπινων ζωών κατά τις επιχειρήσεις δασοπυρόσβεσης, το Διοικητικό Συμβούλιο του Γεωτεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας (ΓΕΩΤ.Ε.Ε.) εκφράζει τη βαθύτατη θλίψη του για τα θύματα και την αμέριστη συμπαράστασή του στους κατοίκους των πληγεισών περιοχών, οι οποίοι είδαν τις περιουσίες και τις ζωές τους να καταστρέφονται από τις φετινές δασικές πυρκαγιές.

Το Επιμελητήριο σημειώνει με ανησυχία ότι η εξέλιξη των πυρκαγιών και οι τεράστιες καταστροφές στο φυσικό και ανθρωπογενές περιβάλλον, με χιλιάδες στρέμματα δασικής και αγροτικής γης να παραδίδονται στις φλόγες, δεν επιτρέπουν αισιοδοξία για την αποτελεσματικότητα του υφιστάμενου επιχειρησιακού σχεδιασμού, παρά τους σημαντικούς οικονομικούς και ανθρώπινους πόρους που διατέθηκαν.

Σε περιπτώσεις τόσο μεγάλης έκτασης καταστροφών, συχνά αποδίδεται η ευθύνη στις δύσκολες καιρικές συνθήκες, στο απαιτητικό ανάγλυφο, στην πυκνή βλάστηση και, κυρίως, στην ένταση του ανέμου, η οποία εμπόδισε την αποτελεσματική δράση των εναέριων μέσων. Το ΓΕΩΤ.Ε.Ε. και ειδικοί δασολόγοι, είχαν ήδη επισημάνει σε προηγούμενες ημερίδες την ιδιαιτερότητα αυτή, τονίζοντας την ανάγκη για συνολικό επανασχεδιασμό του επιχειρησιακού δόγματος και για μια πιο ολιστική διαχείριση των πυρκαγιών. Αυτό προϋποθέτει ισχυρές, καλά διασπαρμένες επίγειες δυνάμεις, οι οποίες θα λειτουργούν συμπληρωματικά και συνεργικά με τα εναέρια μέσα, τα οποία δεν είναι πάντα διαθέσιμα ή επιχειρησιακά αξιοποιήσιμα.

Οι επαναλαμβανόμενες καταστροφές των τελευταίων ετών αναδεικνύουν τις διαχρονικές αδυναμίες στην πρόληψη, την επιχειρησιακή διαχείριση και τη μεταπυρική αποκατάσταση, καθιστώντας επιτακτική την ανάγκη για ουσιαστικές θεσμικές αλλαγές που θα βελτιώσουν τη λειτουργία του κρατικού μηχανισμού.

Ως θεσμοθετημένος σύμβουλος της Πολιτείας, το ΓΕΩΤ.Ε.Ε. είχε, μέσω του Πορίσματος της Επιστημονικής Επιτροπής του για τις πυρκαγιές του Έβρου, τονίσει ότι η αποτελεσματική προστασία των ελληνικών δασών απαιτεί μια ολοκληρωμένη και ισόρροπη πολιτική, με σαφή προτεραιότητα στην πρόληψη, την επιστημονική διαχείριση των δασικών οικοσυστημάτων, την ενίσχυση των Δασικών Υπηρεσιών και έναν κοινό, σαφώς οριοθετημένο σχεδιασμό όλων των εμπλεκόμενων φορέων. Η ουσιαστική συμμετοχή των Δασικών Υπηρεσιών στον σχεδιασμό προϋποθέτει την οργανωτική τους ανασυγκρότηση, τη μόνιμη στελέχωση, τον απαραίτητο εξοπλισμό και σταθερούς πόρους για την άσκηση, πρωτίστως, του έργου της πρόληψης.

Τα γεγονότα των ημερών επιβεβαιώνουν ότι πολλές από τις διαπιστώσεις του ΓΕΩΤ.Ε.Ε. παραμένουν επίκαιρες. Τα τελευταία χρόνια, οι δασικές πυρκαγιές αντιμετωπίζονται με ένα επιχειρησιακό δόγμα που εστιάζει στην καταστολή, δίνοντας προτεραιότητα στις ανθρώπινες υποδομές. Ωστόσο, η μικρή κλίμακα του ελληνικού τοπίου και οι συνεχείς ανθρώπινες δραστηριότητες περιορίζουν την ικανότητα έγκαιρης και αποτελεσματικής επέμβασης στα δασικά μέτωπα.

Το ΓΕΩΤ.Ε.Ε. επιμένει ότι η πρόληψη, η ολοκληρωμένη διαχείριση των δασικών οικοσυστημάτων, η μείωση της καύσιμης ύλης, η σωστή προετοιμασία του χώρου, η ενίσχυση των Δασικών Υπηρεσιών με σαφείς αρμοδιότητες, επαρκές προσωπικό, μέσα και πόρους, καθώς και η επιστημονική γνώση των γεωτεχνικών, αποτελούν αναγκαίες προϋποθέσεις για την προστασία των δασών και των τοπικών κοινωνιών. Η χρηματοδότηση προληπτικών προγραμμάτων πρέπει να συνοδεύεται από δημόσια, ανεξάρτητη και μετρήσιμη αξιολόγηση. Η χώρα χρειάζεται μια σύγχρονη πολιτική δασοπροστασίας που θα αντιμετωπίζει το δάσος ως ζωντανό οικοσύστημα. Για την υλοποίηση αυτής της πολιτικής, είναι κρίσιμη η ουσιαστική ενίσχυση της Δασικής Υπηρεσίας και η αποσαφήνιση των αρμοδιοτήτων της, με ειδική νομοθετική ρύθμιση.

Παράλληλα, μετά από κάθε μεγάλη πυρκαγιά, απαιτείται άμεση θεσμική και φυσική θωράκιση των καμένων εκτάσεων. Η κήρυξη αναδασωτέων περιοχών πρέπει να ακολουθείται από αντιδιαβρωτικά και αντιπλημμυρικά έργα, ως μέρος ενός ολοκληρωμένου Σχεδίου Μεταπυρικής Αποκατάστασης. Απαιτείται επίσης άμεση προστασία της άγριας πανίδας.

Το ΓΕΩΤ.Ε.Ε. θεωρεί ότι η συσσωρευμένη εμπειρία και τα αρνητικά αποτελέσματα των τελευταίων ετών πρέπει να οδηγήσουν σε έναν ουσιαστικό διάλογο, με στόχο μεταρρυθμίσεις στη διοίκηση και την ισχύουσα νομοθεσία. Οι βασικοί άξονες των αναγκαίων παρεμβάσεων περιλαμβάνουν:

• Διαμόρφωση ενός κοινά αποδεκτού πλαισίου Εθνικής Στρατηγικής Δασοπροστασίας, με επίκεντρο την πρόληψη και τη διαχείριση των δασικών οικοσυστημάτων.
• Ουσιαστική οργανωτική, θεσμική και στελεχιακή ενίσχυση των Δασικών Υπηρεσιών, με άμεσες προσλήψεις, επαρκή χρηματοδότηση και σύγχρονο εξοπλισμό.
• Καθιέρωση ολοκληρωμένου επιχειρησιακού σχεδιασμού, με κοινά και επικαιροποιούμενα σχέδια δράσης όλων των εμπλεκόμενων φορέων.
• Διαχείριση της καύσιμης ύλης, με εφαρμογή δασικών διαχειριστικών και αντιπυρικών σχεδίων, αξιοποίηση της δασικής βιομάζας και διαφανή αξιολόγηση των προγραμμάτων πρόληψης.
• Σύνταξη ολοκληρωμένων Σχεδίων Μεταπυρικής Αποκατάστασης, με προτεραιότητα στην προστασία του εδάφους, την εκτέλεση αντιδιαβρωτικών έργων και την προστασία της άγριας πανίδας.
• Επένδυση στην περιβαλλοντική εκπαίδευση και στην καλλιέργεια κουλτούρας πρόληψης.

Η χώρα δεν αντέχει να μετρά κάθε καλοκαίρι νέες απώλειες ανθρώπινων ζωών και καταστροφές. Η προστασία των δασών αποτελεί ζήτημα δημόσιας ασφάλειας, κοινωνικής συνοχής και περιβαλλοντικής ισορροπίας, ιδίως στην εποχή της κλιματικής κρίσης.

Το Γεωτεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας δεσμεύεται να συνεχίσει να συμβάλλει, με επιστημονική τεκμηρίωση και υπευθυνότητα, στη διαμόρφωση μιας σύγχρονης εθνικής πολιτικής για τη δασοπροστασία και τη βιώσιμη διαχείριση των φυσικών οικοσυστημάτων.