Γεραπετρίτης στο Πανεπιστήμιο Columbia: «Χωρίς κανόνες και αρχές, η διεθνής κοινότητα μετατρέπεται σε ζούγκλα» – Η αξία της πολυμέρειας και της ενωμένης Δύσης

Ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, τόνισε την επιτακτική ανάγκη για ενότητα της Δύσης και διατήρηση του Διεθνούς Δικαίου και της πολυμέρειας στον πυρήνα της διεθνούς τάξης, παρά την επιστροφή της πολιτικής της ισχύος. Η τοποθέτησή του έγινε στο Πανεπιστήμιο Columbia, στο πλαίσιο ομιλίας με θέμα «Μεταξύ ισχύος και αρχών: ‘Ασκηση εξωτερικής πολιτικής σε έναν κόσμο σε μετάβαση».

Ο κ. Γεραπετρίτης απηύθυνε προειδοποίηση ότι μια διεθνής κοινότητα χωρίς κανόνες και αρχές «δεν είναι παρά μια ζούγκλα». Υπογράμμισε, μάλιστα, πόσο ανησυχητική είναι η αυξανόμενη αντίληψη, ειδικά για τα μικρά και μεσαία κράτη, ότι η πολυμέρεια έχει φτάσει στα όριά της.

«Η πολυμέρεια παραμένει ζωντανή και οφείλουμε να εργαστούμε για αυτήν», δήλωσε εμφατικά, τονίζοντας ότι η προσήλωση στο Διεθνές Δίκαιο δεν είναι απλώς μια αναγκαστική επιλογή, αλλά το πιο αποτελεσματικό μοντέλο αντιμετώπισης παγκόσμιων προκλήσεων.

Ως βασικό χαρακτηριστικό της σύγχρονης διεθνούς πραγματικότητας, ο υπουργός Εξωτερικών περιέγραψε το «παράδοξο της ισχύος»: την επιστροφή της πολιτικής ισχύος την ακριβή στιγμή που, λόγω των διεθνών κρίσεων, η συνεργασία και η πολυμέρεια είναι περισσότερο αναγκαίες από ποτέ.

Όπως εξήγησε, η νέα πολιτική της ισχύος χαρακτηρίζεται από μονομέρεια και «συναλλακτική λογική». Το Διεθνές Δίκαιο και οι πολυμερείς θεσμοί υποχωρούν έναντι της μονομερούς δράσης, ενώ οι διεθνείς σχέσεις αποκτούν όλο και περισσότερο τη μορφή ανταλλαγής συμφερόντων και ανταλλαγμάτων.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στις εξελίξεις στην Αφρική, και συγκεκριμένα στην υποσαχάρια περιοχή και στο Σαχέλ, όπου παρατηρούνται ένοπλες συγκρούσεις με συμμετοχή εξωτερικών δυνάμεων. Αναφέρθηκε συγκεκριμένα στη Ρωσία και την Κίνα, επισημαίνοντας ότι επιδιώκουν να ενισχύσουν την επιρροή τους, εν μέρει λόγω του ενδιαφέροντος για κρίσιμα ορυκτά και άλλους πόρους.

Παράλληλα, ο κ. Γεραπετρίτης εκτίμησε ότι οι παγκόσμιες προκλήσεις μειώνουν πλέον τη σημασία της γεωγραφικής απόστασης. Ροές μεταναστών, φυσικές καταστροφές, επισιτιστική ανασφάλεια και λειψυδρία μπορούν να επηρεάσουν χώρες πολύ μακριά από τις περιοχές εκδήλωσής τους. Προέβλεψε, μάλιστα, ότι η διαχείριση των υδάτινων πόρων θα εξελιχθεί σε ένα από τα κορυφαία ζητήματα του άμεσου μέλλοντος, με τη λειψυδρία να μπορεί ακόμη και να αποτελέσει πηγή ένοπλων συγκρούσεων.

Ο υπουργός Εξωτερικών εστίασε επίσης στο δίλημμα μεταξύ πολιτικού ρεαλισμού και διεθνούς τάξης βασισμένης σε κανόνες, αντλώντας έμπνευση από τον Θουκυδίδη και τον διάλογο Αθηναίων και Μηλίων. Σύμφωνα με την άποψή του, το ζητούμενο δεν είναι η επικράτηση της μιας αντίληψης έναντι της άλλης, αλλά ο συνδυασμός τους.

Στο πλαίσιο αυτό, αντιπαρέβαλε την «ηγεσία» στον «ηγεμονισμό», τονίζοντας ότι η πραγματική ηγεσία βασίζεται στην πειθώ και όχι στον καταναγκασμό, καθώς και στη διαβούλευση αντί της συναλλακτικής διπλωματίας.

Αναφερόμενος τέλος στη λειτουργία των διεθνών οργανισμών, επισήμανε το «παράδοξο του βέτο»: στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ λειτουργεί ως προνόμιο των ισχυρών μονίμων μελών, ενώ στην Ευρωπαϊκή Ένωση, στα ζητήματα εξωτερικής πολιτικής και ασφάλειας, η απαίτηση ομοφωνίας λειτουργεί ως μέσο προστασίας και των μικρότερων κρατών.

«Το σημαντικό είναι να παραμείνει ενωμένη η Δύση», κατέληξε ο κ. Γεραπετρίτης, επιμένοντας ότι οι συμμαχίες λειτουργούν ως πολλαπλασιαστές ισχύος και ότι η απάντηση στη σημερινή διεθνή αστάθεια δεν είναι η εγκατάλειψη των κανόνων, αλλά η ενίσχυση μιας αποτελεσματικότερης πολυμέρειας.