Ενεργειακή Κρίση: Μακροπρόθεσμη και Απρόβλεπτη, Προειδοποιεί ο Επίτροπος Ενέργειας Γιόργκενσεν

Οι επιπτώσεις της ενεργειακής κρίσης είναι «μακροπρόθεσμες και εξελισσόμενες», ενώ «οι επόμενοι μήνες θα είναι γεμάτοι αβεβαιότητα», προειδοποίησε ο Επίτροπος Ενέργειας, Γιανς Γιόργκενσεν. Η δήλωση αυτή έγινε κατά την παρουσίαση του σχεδίου Accelerate EU της Επιτροπής, που στοχεύει στην αντιμετώπιση της τρέχουσας κατάστασης.

Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, για δεύτερη φορά μέσα σε λιγότερο από πέντε χρόνια, οι Ευρωπαίοι πολίτες καλούνται να πληρώσουν το τίμημα της εξάρτησης από τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα. Κατά τις πρώτες 50 ημέρες της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, η Ευρωπαϊκή Ένωση δαπάνησε επιπλέον 24 δισεκατομμύρια ευρώ σε εισαγωγές ορυκτών καυσίμων, ως αποτέλεσμα των αυξημένων τιμών.

«Δεν πρόκειται για μια μικρή, βραχυπρόθεσμη κρίση», αλλά «για μια κρίση που είναι πιθανώς τόσο σοβαρή όσο η κρίση του 1973 και του 2022 μαζί», τόνισε ο Επίτροπος. Υπογράμμισε την ανάγκη για προετοιμασία, καθώς «δεν μπορούμε να προβλέψουμε τα πάντα, αλλά πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι για τα πάντα», καλώντας την ΕΕ να κινηθεί με ταχύτητα και συντονισμό.

Ο Επίτροπος Ενέργειας παραδέχτηκε ότι η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με «πολύ δύσκολους μήνες ή ακόμη και χρόνια», ανάλογα με τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, προσθέτοντας ότι «ακόμη και στο καλύτερο σενάριο, η κατάσταση παραμένει κακή».

Ειδικότερα για την αγορά φυσικού αερίου, σημείωσε ότι ακόμη και με άμεση αποκλιμάκωση, «θα χρειαστούν πιθανώς δύο χρόνια ή και περισσότερο για να αποκατασταθεί η παραγωγή και οι υποδομές». Αυτό σημαίνει ότι «οι τιμές LNG δεν θα σταθεροποιηθούν τα επόμενα χρόνια όπως αναμενόταν». Όσον αφορά το πετρέλαιο, εξέφρασε συγκρατημένη αισιοδοξία, αναφέροντας ότι «η παραγωγή μπορεί να αποκατασταθεί σχετικά γρήγορα, μέσα σε δύο έως τέσσερις εβδομάδες», αν και η προμήθεια στην Ευρώπη θα απαιτήσει επιπλέον χρόνο. Ωστόσο, επανέλαβε την προειδοποίηση ότι «ακόμη και το καλύτερο σενάριο είναι ένα κακό σενάριο για τους επόμενους μήνες», ενώ ξεκαθάρισε ότι «οι επιπτώσεις θα διαρκέσουν για χρόνια».

Σχετικά με το χειρότερο ενδεχόμενο, ο Επίτροπος έκανε λόγο για «εκτεταμένες και βαθιές συνέπειες για το σύνολο της οικονομίας», τονίζοντας την αναγκαιότητα άμεσης δράσης. «Γι’ αυτό προχωράμε σε πολιτικές που δεν αντιμετωπίζουν μόνο την κρίση των τιμών σήμερα, αλλά αποτρέπουν και μια μελλοντική κρίση επάρκειας εφοδιασμού», δήλωσε.

Το σχέδιο Accelerate EU δίνει ιδιαίτερη έμφαση στον καλύτερο συντονισμό μεταξύ των κρατών-μελών, ειδικά στη διαχείριση αποθεμάτων φυσικού αερίου και πετρελαίου, στην πλήρωση των αποθηκών και, αν χρειαστεί, στην απελευθέρωση στρατηγικών αποθεμάτων. Παράλληλα, θα δημιουργηθεί ένα νέο «Παρατηρητήριο Καυσίμων» για την παρακολούθηση της παραγωγής, των εισαγωγών, των εξαγωγών και των αποθεμάτων, με στόχο την έγκαιρη αποτροπή ελλείψεων, ιδίως σε καύσιμα μεταφορών όπως το ντίζελ και η κηροζίνη.

Ερωτηθείς για τα αεροπορικά καύσιμα, ο κ. Γιόργκενσεν παραδέχτηκε ότι ο συγκεκριμένος τομέας βρίσκεται υπό τη μεγαλύτερη πίεση. «Θα πρέπει να λάβουμε σοβαρά υπόψη» την αξιολόγηση του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας ότι σε 5 ή 6 εβδομάδες μπορεί να υπάρξει πρόβλημα ασφάλειας εφοδιασμού. «Παρόλο που δεν έχουμε φτάσει ακόμα εκεί, μπορούμε πράγματι να καταλήξουμε σε μια κατάσταση όπου αυτό θα μας προκαλέσει πραγματικό πρόβλημα», πρόσθεσε. Για τον λόγο αυτό, θα δημιουργηθεί το «παρατηρητήριο καυσίμων» για την παρακολούθηση των επιπέδων αποθεμάτων και εφοδιασμού, με στόχο την αποτροπή ελλείψεων.

«Οι οικονομίες μας εξαρτώνται από την ικανότητά μας να πετάμε. Πολλοί πηγαίνουν διακοπές αυτό το καλοκαίρι. Πολλές πόλεις και περιφέρειες και κράτη μέλη εξαρτώνται από τον τουρισμό. Και, φυσικά, ανησυχούν πολύ», αναγνώρισε ο Επίτροπος.

Η Επιτροπή επισημαίνει ότι «η ενεργειακή ασφάλεια της ΕΕ δεν διατρέχει επί του παρόντος κίνδυνο», ωστόσο η αστάθεια των τιμών που οφείλεται στην εξάρτηση από τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα απαιτεί άμεση ανακούφιση για τους πολίτες. Ο κ. Γιόργκενσεν υπογράμμισε την ανάγκη προστασίας των πιο ευάλωτων νοικοκυριών και των πιο εκτεθειμένων τομέων της οικονομίας. Για τη στήριξη πολιτών και επιχειρήσεων, προτείνονται στοχευμένα και προσωρινά μέτρα, όπως επιδοτήσεις εισοδήματος, ενεργειακά κουπόνια (voucher) και μείωση φόρων στην ηλεκτρική ενέργεια για τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά. Παράλληλα, θεσπίζεται ένα πιο ευέλικτο πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων, ώστε τα κράτη-μέλη να μπορούν να στηρίξουν τους κλάδους που πλήττονται περισσότερο.

Σε ερώτηση γιατί η Επιτροπή δεν περιέλαβε στο σχέδιό της μέτρα για τη μείωση της ζήτησης σε πετρέλαιο και καύσιμα, ο Επίτροπος απάντησε ότι «ενθαρρύνουμε έντονα τα κράτη-μέλη να προχωρήσουν σε μέτρα εξοικονόμησης ενέργειας», ωστόσο η επιλογή των μέτρων είναι δική τους αρμοδιότητα.

Τον Ιούνιο, η Επιτροπή αναμένεται να παρουσιάσει Σχέδιο Ηλεκτροδότησης (σ.σ. μετάβαση σε ηλεκτρικό ρεύμα από καθαρές πηγές ενέργειας) με φιλόδοξους στόχους και παρεμβάσεις για τη βιομηχανία, τις μεταφορές και τα κτίρια. Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στην ανάπτυξη βιώσιμων καυσίμων για την αεροπορία.

Σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα, ο κ. Γιόργκενσεν έδωσε έμφαση στη στρατηγική ενεργειακής μετάβασης της ΕΕ, υπογραμμίζοντας ότι «δεν πρέπει να σπαταλάμε δημόσιους πόρους σε επιδοτήσεις ορυκτών καυσίμων», αλλά να επενδύουμε σε τεχνολογίες που προσφέρουν μακροπρόθεσμη αξία. «Καθαρή ενέργεια σημαίνει ασφάλεια, προσιτές τιμές και ανεξαρτησία», ανέφερε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι «τώρα είναι η ώρα να επιταχύνουμε την απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα και να στραφούμε σε εγχώρια καθαρή ενέργεια».

Τέλος, υπογράμμισε την ανάγκη κινητοποίησης όλων των διαθέσιμων πόρων – δημόσιων και ιδιωτικών – ώστε, όπως είπε, «αντί να εισάγουμε και να καίμε καύσιμα, να παράγουμε τη δική μας καθαρή ενέργεια στην Ευρώπη». (ΑΠΕ-ΜΠΕ)