Η Επαναστατική Αλλαγή στην Παγκόσμια Ενεργειακή Τάξη: Νέες Δυναμικές στον Παγκόσμιο Χάρτη

φωτ.: REUTERS/Maxim Shemetov

Ο Οργανισμός Εξαγωγέων Πετρελαιοπαραγωγών Χωρών (ΟΠΕΚ) αντιμετωπίζει νέες προκλήσεις, ο Περσικός Κόλπος βρίσκεται σε αναταραχή και οι Ηνωμένες Πολιτείες, ως ο κορυφαίος παραγωγός ορυκτών καυσίμων παγκοσμίως, ενισχύουν τη θέση τους. Ο πόλεμος στο Ιράν προκαλεί σημαντικές αναταράξεις στην παγκόσμια αγορά πετρελαίου, σηματοδοτώντας την έναρξη μιας πιο κατακερματισμένης και ασταθούς ενεργειακής εποχής, όπου η ελεύθερη ροή του πετρελαίου δίνει τη θέση της στον εθνικισμό των πόρων.

Η πλέον πρόσφατη εξέλιξη που ταράζει τον παγκόσμιο ενεργειακό χάρτη σημειώθηκε την Τρίτη, με την ανακοίνωση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων για αποχώρησή τους από τον ΟΠΕΚ. Ο Οργανισμός, υπό την ηγεσία της Σαουδικής Αραβίας, είχε συσταθεί εν μέρει για να διαχειριστεί μια βιομηχανία γνωστή για τις έντονες διακυμάνσεις της. Σήμερα, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα επιλέγουν να ακολουθήσουν αυτόνομη πορεία.

Πέρα όμως από αυτή την κίνηση, μια σειρά άλλες εξελίξεις επιταχύνουν τη μετάβαση από μια αγορά που βασιζόταν στην οικονομική αποδοτικότητα, σε μία που καθορίζεται πλέον από την πολιτική και τις διεθνείς συγκρούσεις, όπως επισημαίνει η Wall Street Journal. Οι κύριοι εισαγωγείς στην Ασία και την Ευρώπη καταβάλλουν προσπάθειες να μειώσουν την εξάρτησή τους από τα ορυκτά καύσιμα της Μέσης Ανατολής, να περιορίσουν την ενεργειακή τους κατανάλωση ή να ενισχύσουν την εγχώρια παραγωγή τους.

Ταυτόχρονα, μεγάλοι εξαγωγείς, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Πολιτειών, επιδιώκουν να διευρύνουν τα μερίδια αγοράς τους.

«Αυτό σημαίνει ότι βρισκόμαστε σε μια κατάσταση όπου ο καθένας επικεντρώνεται αποκλειστικά στα δικά του συμφέροντα», δηλώνει στο WSJ ο Gregory Brew, αναλυτής για το Ιράν στην Eurasia Group.

Το κρίσιμο ερώτημα παραμένει για πόσο καιρό θα διαρκέσει αυτή η κατάσταση. Πολλές από τις ασφαλιστικές δικλείδες της αγοράς πετρελαίου είχαν διαμορφωθεί τη δεκαετία του 1970, όταν ο ΟΠΕΚ εδραίωσε την τιμολογιακή του δύναμη. Οι δυτικές χώρες δημιούργησαν στρατηγικά αποθέματα για να προστατευτούν από τα πετρελαϊκά σοκ. Αργότερα, αναπτύχθηκαν οι αγορές συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης (futures) για να συμβάλουν στην κατανομή του κινδύνου και στην εξομάλυνση της μεταβλητότητας. Στην Αμερική, η οποία διψά για ενέργεια, το Δόγμα Κάρτερ τόνιζε ότι η ανεμπόδιστη ροή πετρελαίου μέσω του Περσικού Κόλπου αποτελεί ζωτικό εθνικό συμφέρον των ΗΠΑ.

«Τώρα, η σχέση έχει αντιστραφεί», εξηγεί ο Brew. «Οι ΗΠΑ παραμένουν ένας σημαντικός καταναλωτής, αλλά φαίνεται πως οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής αντιμετωπίζουν πλέον τις ΗΠΑ και ως παραγωγό – μια δύναμη που διαμορφώνει την αγορά πετρελαίου».

Ο λόγος είναι ότι, ενώ ο αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ οδηγεί σε αύξηση των τιμών της βενζίνης στις ΗΠΑ πάνω από τα 4 δολάρια το γαλόνι, ο Πρόεδρος Trump δεν βιάζεται να υποχωρήσει, καθώς θεωρεί ότι η εγχώρια βιομηχανία πετρελαίου – η οποία αποτελούσε εδώ και χρόνια τον «εχθρό» του ΟΠΕΚ – βγαίνει κερδισμένη.

Παρά τις παραινέσεις του Trump προς τις αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες να αυξήσουν την παραγωγή τους, ειδικοί εκτιμούν ότι αυτό δεν θα συμβεί τους επόμενους μήνες. Αντιθέτως, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, έχοντας πλέον απελευθερωθεί από τις ποσοστώσεις του ΟΠΕΚ, είναι σε θέση να επωφεληθούν, πλημμυρίζοντας την αγορά με πετρέλαιο.

Η αποχώρηση των ΗΑΕ από τον ΟΠΕΚ αφαίρεσε από την αγορά μία από τις τελευταίες δυνατότητες απορρόφησης των σοκ, όπως επισημαίνουν αναλυτές της Rystad Energy. «Εάν άλλοι παραγωγοί αρχίσουν να δίνουν προτεραιότητα στα μερίδια αγοράς έναντι της πειθαρχίας στις ποσοστώσεις, η ικανότητα του ΟΠΕΚ να διατηρεί την ομαλότητα στην αγορά μέσω συντονισμένων προσαρμογών στην προσφορά ενδέχεται να αμφισβητηθεί όλο και περισσότερο», σύμφωνα με τον Ole Hansen, επικεφαλής στρατηγικής εμπορευμάτων στη Saxo Bank.

Ήδη, η Βενεζουέλα, μέλος του καρτέλ, έχει αρχίσει να αυξάνει την παραγωγή της, η οποία βρισκόταν σε χαμηλά επίπεδα εδώ και καιρό, μετά την απομάκρυνση του προέδρου Nicolas Maduro από την επιρροή των ΗΠΑ. Παραγωγοί εκτός ΟΠΕΚ, όπως η Γουιάνα, η Βραζιλία και ο Καναδάς, σχεδιάζουν επίσης να αυξήσουν την άντληση πετρελαίου, προκειμένου να τονώσουν την οικονομική τους ανάπτυξη.

Παράλληλα, αγοραστές στην Ευρώπη και την Ασία έχουν αυξήσει τις παραγγελίες τους για αργό πετρέλαιο, καύσιμα και υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG) από περιοχές που βρίσκονται μακριά από την περιοχή της σύγκρουσης.

«Ορισμένες χώρες μπορεί να πίστεψαν, μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, ότι επρόκειτο για μια μεμονωμένη περίπτωση», δηλώνει ο Tim Hodgson, Υπουργός Ενέργειας και Πρώτων Υλών του Καναδά. «Ωστόσο, αυτό είναι ένα πολύ σαφές μήνυμα για όλους ότι βρισκόμαστε σε μια εποχή αυξημένης αστάθειας».

moneyreview.gr

Διαβάστε επίσης:

• Η παγκόσμια αγορά «διψά» για φυσικό αέριο – Ο Νο1 εξαγωγέας LNG δεν έχει άλλο περιθώριο
• Αποχωρούν από τον OPEC τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα – Τι σημαίνει
• Shell: Ποντάρει στον Καναδά για LNG και ενεργειακή ασφάλεια
• Κέρδη 3.000 δολαρίων το δευτερόλεπτο βγάζουν οι μεγάλες πετρελαϊκές

Ακολουθήστε το Money Review στο Google News