Έρευνα ΙΕΛΚΑ: 6 στους 10 καταναλωτές αναβάλλουν αγορές, με τις τιμές καυσίμων και τροφίμων να αποτελούν “αγκάθι”

ΙΕΛΚΑ: 6 στους 10 καταναλωτές αναβάλλουν αγορές, με τις τιμές καυσίμων και τροφίμων να αποτελούν “αγκάθι”

Έξι στους δέκα Έλληνες πολίτες αναβάλλουν τις αγορές τους, ενώ τέσσερις στους δέκα μειώνουν τις δαπάνες τους, εν μέσω των τρεχουσών γεωπολιτικών και οικονομικών εξελίξεων, με ιδιαίτερη έμφαση στον πόλεμο στον Περσικό Κόλπο. Τα παραπάνω προκύπτουν από πανελλαδική έρευνα που πραγματοποίησε το ΙΕΛΚΑ τον Μάρτιο του 2026, σε δείγμα 800 καταναλωτών από όλη την Ελλάδα.

Αναλυτικά τα ευρήματα της έρευνας:

1. Έντονα αρνητικά συναισθήματα από τις γεωπολιτικές κρίσεις: Θυμός, φόβος και ανησυχία κυριαρχούν

Τα διεθνή γεγονότα, όπως οι πόλεμοι και η περιβαλλοντική κρίση, επιβαρύνουν έντονα ψυχολογικά τους καταναλωτές. Ο θυμός και ο φόβος αποτελούν τα κυρίαρχα συναισθήματα, ειδικά σε σχέση με τον πόλεμο στον Περσικό Κόλπο. Η ανησυχία και το άγχος παρατηρούνται επίσης σε υψηλά επίπεδα για όλα τα ζητήματα.

Είναι αξιοσημείωτο ότι η περιβαλλοντική κρίση, παρά το ότι θα αναμενόταν να μην έχει τόσο μεγάλη επίδραση, προκαλεί πιο έντονη συναισθηματική αντίδραση σε σύγκριση με τον πόλεμο στην Ουκρανία. Ο πόλεμος στον Περσικό Κόλπο καταγράφει τα υψηλότερα επίπεδα αρνητικών συναισθημάτων από όλες τις κρίσεις που αξιολογήθηκαν. Τα ευρήματα υπογραμμίζουν τη συσσωρευμένη ψυχολογική πίεση στα νοικοκυριά λόγω των πολλαπλών κρίσεων.

2. Τα τρόφιμα παραμένουν βασική πηγή οικονομικής πίεσης, παρά τις αυξήσεις στις τιμές καυσίμων

Όπως φαίνεται στο σχήμα 2, όσον αφορά τις κατηγορίες προϊόντων με τη μεγαλύτερη επιβάρυνση, οι καταναλωτές εκτιμούν ότι η σημαντικότερη είναι αυτήν τη στιγμή από τις τιμές καυσίμων-ενέργειας (αθροιστικά) και τις τιμές τροφίμων.

Σήμερα η σημαντικότερη επιβάρυνση είναι:

• 40% για τα τρόφιμα
• 34% για την ενέργεια
• 21% για τα καύσιμα

Το επόμενο εξάμηνο η σημαντικότερη επιβάρυνση θα είναι:

• 39% για τα τρόφιμα (παραμένουν πρώτη ανησυχία)
• 35% για τα καύσιμα (σημαντική αύξηση προσδοκώμενης πίεσης)
• 21% για την ενέργεια (σχετική αποκλιμάκωση ανησυχίας)

Παρόλο που οι τιμές των τροφίμων παρουσιάζουν σχετικά σταθερή πορεία πριν και μετά την έναρξη του πολέμου στον Περσικό Κόλπο, σε αντίθεση με τις τιμές των καυσίμων που έχουν αυξηθεί σημαντικά, οι καταναλωτές εξακολουθούν να αντιλαμβάνονται μεγαλύτερη επίδραση από τις τιμές τροφίμων. Αυτό αποδίδεται στη μεγαλύτερη δαπάνη για τρόφιμα και στη συσσωρευμένη κόπωση της τελευταίας τετραετίας. Ως προς την εκτίμηση του μέλλοντος, η εξέλιξη δείχνει ότι οι καταναλωτές αναμένουν μετατόπιση της πίεσης προς τις μεταφορές, καθώς υποχωρεί η ανάγκη για θέρμανση λόγω του καλοκαιριού και αυξάνεται η ανάγκη για μετακινήσεις, διατηρώντας όμως τα τρόφιμα ως βασικό σημείο κόστους.

3. Στροφή σε περιορισμό δαπανών και “αμυντική” καταναλωτική συμπεριφορά

Οι καταναλωτές προχωρούν σε άμεσες προσαρμογές της καθημερινής τους συμπεριφοράς, με κύριες κατευθύνσεις την αναβολή δαπανών και τη μείωση δαπανών. Συγκεκριμένα για την αναβολή δαπανών:

• 60% δηλώνει ότι έχει αναβάλει αγορές ένδυσης και προσωπικών ειδών.
• 54% αναβάλει δαπάνες διασκέδασης (εστίαση, διακοπές).

Και για τη μείωση δαπανών:

• 42% αναζητά περισσότερο προσφορές και εκπτώσεις.
• 40% στρέφεται σε φθηνότερα προϊόντα.
• 36% περιορίζει αγορές βασικών αγαθών (τρόφιμα, παντοπωλείο).
• 30% μειώνει την κατανάλωση καυσίμων.
• 29% μειώνει την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας.

4. Υψηλές προσδοκίες για κρατική στήριξη – ιδιαίτερα σε ενέργεια και βασικά αγαθά

Τέλος, καταγράφεται ένα καταναλωτικό κοινό με έντονη προσμονή για κρατική ενίσχυση, με τα δεδομένα να αναδεικνύουν ότι η ενεργειακή επιβάρυνση εξακολουθεί να αποτελεί το σημαντικότερο πεδίο ανάγκης παρέμβασης. Συγκεκριμένα, όσον αφορά τις ανάγκες οικονομικής ενίσχυσης για το επόμενο εξάμηνο:

• 81% θεωρεί ότι θα χρειαστεί σημαντική βοήθεια για το ηλεκτρικό ρεύμα.
• 77% για τα καύσιμα.
• 67% για τρόφιμα και βασικά είδη.
• 51% για φορολογικές υποχρεώσεις.
• 38% για ενοίκια και κατοικία.

Συμπερασματικά, καταγράφεται ένα περιβάλλον:

• Υψηλής συναισθηματικής πίεσης στους καταναλωτές.
• Έντονης προσαρμογής της κατανάλωσης με μείωση δαπανών.
• Αυξημένων προσδοκιών για κρατική στήριξη, ιδιαίτερα στην ενέργεια.

Η Άνοιξη του 2026 βρίσκει τα ελληνικά νοικοκυριά σε φάση συγκράτησης δαπανών και ενισχυμένης οικονομικής επιφυλακής, με σαφή προτεραιότητα τη διαχείριση βασικών αναγκών.