Νέο Πλαίσιο Προστασίας Δανειοληπτών: Τι αλλάζει για τα «κόκκινα δάνεια» – Αναλυτικά οι παρεμβάσεις και παραδείγματα
Αναμένεται εντός Οκτωβρίου η έναρξη ισχύος του νέου πλαισίου που σχεδιάστηκε για την προστασία χιλιάδων δανειοληπτών, όπως ανακοίνωσε το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών.
Επιμέλεια: Δημήτρης Χριστούλιας
Συγκεκριμένα, παρουσιάστηκαν 16 νέες παρεμβάσεις που αναδιαμορφώνουν τους κανόνες για τη διαχείριση του ιδιωτικού χρέους και τη λειτουργία των εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων (servicers). Οκτώ από αυτές τις παρεμβάσεις ενισχύουν την προστασία των οφειλετών, ενώ οι υπόλοιπες οκτώ αυστηροποιούν τη διαφάνεια, την εποπτεία και τη λογοδοσία των servicers.
Για πρώτη φορά, εισάγονται σαφείς προθεσμίες, συγκεκριμένα όρια και άμεσες συνέπειες σε περίπτωση παραβίασης των δικαιωμάτων των οφειλετών. Στις διμερείς ρυθμίσεις, ο πιστωτής υποχρεούται πλέον να απαντά εντός τριών μηνών, η διαδικασία ολοκληρώνεται το αργότερο σε έξι μήνες, ενώ η προκαταβολή δεν μπορεί να υπερβαίνει το 15% της οφειλής, σε αντίθεση με την προηγούμενη κατάσταση όπου μπορούσε να φτάσει έως και το 50%.
Επιπλέον, ενισχύεται σημαντικά η προστασία του συνεπούς οφειλέτη. Όσο ο οφειλέτης τηρεί ενεργή ρύθμιση, δεν είναι δυνατή η λήψη μέτρων αναγκαστικής εκτέλεσης εις βάρος του. Σε περίπτωση παράβασης, η πράξη θεωρείται αυτοδικαίως άκυρη, ο οφειλέτης πιστώνεται με πέντε μηνιαίες δόσεις, η ρύθμιση παρατείνεται κατά πέντε μήνες χωρίς επιπλέον χρέωση, και προβλέπονται πρόστιμα ύψους από 50.000 έως 500.000 ευρώ.
Παράλληλα, τρεις μήνες προτού πραγματοποιηθεί ο πλειστηριασμός, ο πιστωτής είναι υποχρεωμένος να υποβάλει μια κατάλληλη, βιώσιμη και τεκμηριωμένη πρόταση ρύθμισης. Ο οφειλέτης αποκτά το δικαίωμα να λαμβάνει πλήρη εικόνα του χρέους του και, εάν τα στοιχεία δεν παρασχεθούν εντός 45 ημερών, αναστέλλεται η εκτοκισμός. Επίσης, για τις ληξιπρόθεσμες οφειλές σε τράπεζες και servicers, διευκρινίζεται ότι ισχύουν τα ανώτατα όρια οφειλών που καθορίζονται από τους νόμους του 2000 και του 2004, θέτοντας έτσι ένα ανώτατο όριο στη διόγκωση της οφειλής, χωρίς τους προηγούμενους περιορισμούς.
Από την άλλη πλευρά, οι servicers υπάγονται σε αυστηρότερο πλαίσιο διαφάνειας, ελέγχου και λογοδοσίας. Υποχρεούνται σε μεγαλύτερη δημοσιοποίηση στοιχείων σχετικά με τη λειτουργία και τα οικονομικά τους αποτελέσματα, υποβάλλουν ετήσια σχέδια στρατηγικής στην Τράπεζα της Ελλάδος, θεσπίζονται ανεξάρτητοι έλεγχοι για τιτλοποιήσεις που συνδέονται με εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου, και ενισχύονται και δημοσιοποιούνται οι κυρώσεις που τους επιβάλλονται.
Οι Νέες Παρεμβάσεις με μια Ματιά
Διμερείς Ρυθμίσεις
- Ο πιστωτής υποχρεούται να απαντά εντός 3 μηνών.
- Η διαδικασία ολοκληρώνεται έως 6 μήνες.
- Προκαταβολή έως 15% της οφειλής, ενώ σήμερα μπορεί να ξεπερνά και το 50%.
Συνεπείς Οφειλέτες
- Σε περίπτωση ενεργής ρύθμισης, δεν επιτρέπονται κατασχέσεις, πλειστηριασμοί, εκδόσεις διαταγών πληρωμής ή καταγγελία της ρύθμισης.
Σε Περίπτωση Παραβίασης:
- Ο οφειλέτης πιστώνεται με 5 δόσεις, η ρύθμιση παρατείνεται κατά 5 μήνες και επιβάλλονται πρόστιμα από 50.000 έως 500.000 ευρώ.
- 3 μήνες πριν από τον πλειστηριασμό, απαιτείται υποχρεωτική υποβολή βιώσιμης πρότασης ρύθμισης.
- Ο οφειλέτης θα γνωρίζει επακριβώς το ύψος του χρέους του, διαφορετικά «παγώνουν» οι τόκοι.
- Απαιτούνται τεκμηριωμένες προτάσεις, παροχή εναλλακτικών λύσεων και αιτιολόγηση σε περίπτωση αρνητικής απάντησης.
- Θέση «φρένου» στη διόγκωση των χρεών.
- Επεκτείνεται η προστασία για οικογένειες με παιδιά που αντιμετωπίζουν αναπηρία.
- Τα στοιχεία σχετικά με τα παράπονα των δανειοληπτών θα γίνονται δημοσιότητα.
- Επιβάλλονται ισχυρότερες κυρώσεις, οι οποίες θα δημοσιοποιούνται.
Αναλυτικά Παραδείγματα
- Προκαταβολή κατά τη διμερή ρύθμιση
Βάση: οφειλή 100.000 ευρώ. Σύμφωνα με το ισχύον πλαίσιο, η προκαταβολή καθορίζεται κατά τη διαπραγμάτευση των μερών, με περιπτώσεις απαιτήσεων άνω του 30% και έως 50%. Η νέα ρύθμιση θέτει ανώτατο όριο στο 15%.
Τι ισχύει σήμερα Νέο Πλαίσιο Αρχική οφειλή €100.000 €100.000 Ζητούμενη προκαταβολή π.χ. 40% = €40.000 έως 15% = €15.000 Ποσό που απομένει για ρύθμιση €60.000 τουλάχιστον €85.000 Άμεση διαφορά ρευστότητας — €25.000 όφελος - Αίτηση ρύθμισης και δεσμευτικές προθεσμίες
Υποθετικός οφειλέτης με οφειλή €80.000 υποβάλλει πλήρη φάκελο την 1η Ιανουαρίου.
Ημερομηνία/στάδιο Τι ισχύει σήμερα Νέο Πλαίσιο 1/1 Υποβολή αιτήματος στο υφιστάμενο πλαίσιο Υποβολή αίτησης και πλήρους φακέλου Έως 1/4 Δεν υπήρχε η νέα δεσμευτική 3μηνη προθεσμία Απάντηση πιστωτή με πρόταση ή αιτιολογημένη απόρριψη Έως 1/5 — 1 μήνας για ανταπόκριση του οφειλέτη Έως 1/7 Μπορούσαν να υπάρξουν καθυστερήσεις Συνολική ολοκλήρωση το αργότερο σε 6 μήνες Εάν ο πιστωτής υπερβεί την τρίμηνη προθεσμία, το νέο πλαίσιο προβλέπει αυτοδίκαιη καταγραφή της παράβασης, αναστολή εκτοκισμού και κεφαλαιοποίησης τόκων και ενημέρωση της Τράπεζας της Ελλάδος.
- Ενεργή ρύθμιση – ο servicer δεν παρέχει στοιχεία πληρωμής
Υποθετική ρύθμιση €60.000 με μηνιαία δόση €600. Ο οφειλέτης είναι συνεπής (π.χ. αποδέχτηκε τον εξωδικαστικό μηχανισμό), αλλά δεν μπορεί να καταβάλει τη δόση επειδή ο πιστωτής/servicer δεν έχει χορηγήσει τα αναγκαία στοιχεία για την εξυπηρέτηση της ρύθμισης. Ή καταβάλλει κανονικά τη δόση του και παρόλα αυτά λαμβάνει καταγγελία της σύμβασης του ή διαταγή πληρωμής ή κατάσχεση.
- Γονέας/νόμιμος φροντιστής εξαρτώμενου τέκνου με αναπηρία 67%+
Παράδειγμα: Έστω ετήσιο εισόδημα γονέων ΑμεΑ €21.000, περιουσιακά στοιχεία 270.000 ευρώ και εξαρτώμενο τέκνο με πιστοποιημένη αναπηρία 70%.
Τι ισχύει σήμερα Νέο Πλαίσιο Ιδιότητα γονέα/φροντιστή Δεν καλυπτόταν από τη νέα ειδική επέκταση Περιλαμβάνεται εφόσον πληρούνται τα ίδια κριτήρια Αναπηρία τέκνου — 70% ≥ 67% Ειδική μεταχείριση Δεν ενεργοποιούνταν από αυτή την ιδιότητα Δυνατότητα χαρακτηρισμού ως ευάλωτου Πρακτική συνέπεια — Εφόσον πληρούνται όλα τα κριτήρια, μπορεί να καταστεί υποχρεωτική η πρόταση του υπολογιστικού εργαλείου του εξωδικαστικού
