Η Συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν και ο Λίβανος: Ανησυχίες για την Ειρήνη και την Αποχώρηση του Ισραήλ

Ανησυχία για τον Λίβανο: Η συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν αφήνει εκκρεμότητες

Αναλυτές εκφράζουν προβληματισμό για τη συμφωνία μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν, η οποία αναμένεται να θέσει τέρμα στον πόλεμο στον Λίβανο. Το βασικότερο ζήτημα είναι η απουσία ρητρών για την αποχώρηση του Ισραήλ από την περιοχή, καθώς και για τη διακοπή της υποστήριξης της Τεχεράνης προς τη Χεζμπολάχ. Αυτοί οι παραλείψεις αφήνουν πολλά ανοιχτά μέτωπα για τον Λίβανο.

Οι λιβανικές αρχές, οι οποίες βρίσκονται σε ξεχωριστές διμερείς διαπραγματεύσεις με το Ισραήλ υπό την πίεση της Ουάσινγκτον, ενημερώθηκαν εκ των υστέρων για τη συμφωνία που ανακοινώθηκε πρόσφατα.

Τι προβλέπει η συμφωνία;

Το ακριβές περιεχόμενο της συμφωνίας δεν έχει δημοσιοποιηθεί. Ωστόσο, το Ιράν και το Πακιστάν, που διαδραμάτισαν καθοριστικό ρόλο ως διαμεσολαβητές, ανακοίνωσαν ότι η συμφωνία εξασφαλίζει το τέλος των εχθροπραξιών σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, όπου η φιλοϊρανική Χεζμπολάχ και το Ισραήλ συγκρούονται από την 2α Μαρτίου.

Ο Λίβανος δεν έλαβε προηγούμενη ενημέρωση για τους όρους της συμφωνίας. Ο πρόεδρος του κοινοβουλίου, Ναμπίχ Μπέρι, ο οποίος έχει διαμεσολαβήσει στις επαφές μεταξύ Χεζμπολάχ και ΗΠΑ, τόνισε ότι η συμφωνία περιλαμβάνει έναν ‘δεσμευτικό όρο’ για ‘παύση της ισραηλινής επιθετικότητας εναντίον ολόκληρου του Λιβάνου’. Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών δήλωσε ότι οι ΗΠΑ οφείλουν να εγγυηθούν τη δέσμευση του Ισραήλ για τερματισμό του πολέμου στη βόρεια γειτονική του χώρα.

Η Χεζμπολάχ, αφού ‘ευχαρίστησε το Ιράν’ για την ένταξη του Λιβάνου στη συμφωνία, διέκοψε τις επιθέσεις της κατά του Ισραήλ από τη νύχτα. Το Ισραήλ, από την πλευρά του, δεν είχε πραγματοποιήσει πλήγματα στον νότο μέχρι το μεσημέρι.

Δεν υπάρχει αποχώρηση;

Σύμφωνα με τις διαρροές, η συμφωνία δεν περιλαμβάνει ρητή αναφορά για την αποχώρηση του Ισραήλ. Ο Ισραηλινός υπουργός Άμυνας, Ισραελ Κατς, δήλωσε ότι η χώρα θα διατηρήσει τα στρατεύματά της στον Λίβανο, όπως και στη Συρία και τη Γάζα, ‘για απεριόριστο χρονικό διάστημα’.

‘Η συμφωνία αυτή δεν φαίνεται να δεσμεύει το Ισραήλ, το οποίο αμέσως μετά γνωστοποίησε ότι δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος. Επομένως, η ισραηλινή αποχώρηση από τον νότιο Λίβανο είναι πολύ απίθανη’, αναφέρει ο Καρίμ Μπιτάρ, καθηγητής στο Sciences Po Paris.

Ο ισραηλινός στρατός έχει εξαπολύσει χερσαία επιχείρηση και έχει προωθηθεί βαθιά στο εσωτερικό του Λιβάνου, φτάνοντας σε ορισμένα σημεία πέραν του ποταμού Λιτάνι, περίπου 30 χιλιόμετρα από τα σύνορα, σύμφωνα με δυτική στρατιωτική πηγή. Η πηγή, η οποία ζήτησε ανωνυμία, διευκρίνισε ότι ‘δεκάδες χιλιάδες Ισραηλινοί στρατιώτες’ βρίσκονται πλέον στον νότο της χώρας, διατηρώντας ορισμένες σταθερές θέσεις. ‘Πρόκειται για τη μεγαλύτερη εισβολή μετά την αποχώρησή τους το 2000’, πρόσθεσε η πηγή, σημειώνοντας ότι η Χεζμπολάχ διατηρεί παρουσία στις κατεχόμενες περιοχές.

Το φιλοϊρανικό κόμμα είχε ανακοινώσει ότι έστειλε ενισχύσεις από την αρχή του πολέμου στις περιοχές νότια του Λιτάνι, από τις οποίες αναμενόταν να αποσυρθεί μετά την τελευταία σύγκρουση με το Ισραήλ τον Νοέμβριο του 2024.

Ποιο το μέλλον για τη Χεζμπολάχ;

Ενώ οι ΗΠΑ πιέζουν εδώ και μήνες τις λιβανικές αρχές για τον αφοπλισμό της Χεζμπολάχ, η συμφωνία δεν αναφέρεται σε συγκεκριμένα βήματα σχετικά με τις ομάδες που συνδέονται με το Ιράν.

‘Το Ιράν δεν φαίνεται να έχει δεσμευτεί να σταματήσει την υποστήριξη και τη χρηματοδότησή του στη Χεζμπολάχ’, εκτιμά ο Καρίμ Μπιτάρ. Από την άλλη, ο ειδικός σε στρατιωτικά θέματα, Ριάντ Καχουάτζι, είναι ‘σίγουρος ότι η Χεζμπολάχ δεν θα δεχτεί να παραδώσει τα όπλα της’.

Ο αναλυτής φοβάται ότι μπορεί να προκληθεί ‘αυξημένη αστάθεια στον Λίβανο, καθώς η Χεζμπολάχ, πιστεύοντας ότι μέσω του Ιράν νίκησε, θα προσπαθήσει να επιβάλει τους δικούς της όρους’ στις αρχές.

Τι γίνεται με τις διμερείς διαπραγματεύσεις;

Ο Λίβανος και το Ισραήλ διεξάγουν διαπραγματεύσεις υπό την αιγίδα της Ουάσινγκτον από τον Απρίλιο, με στόχο τον διαχωρισμό των μετώπων στον Λίβανο και το Ιράν. Οι διαπραγματεύσεις απορρίφθηκαν από τη Χεζμπολάχ και δεν έχουν επιφέρει τέλος στον πόλεμο, ο οποίος έχει προκαλέσει πάνω από 3.700 θανάτους και περισσότερο από ένα εκατομμύριο εκτοπισμένους στον Λίβανο.

Ένας νέος κύκλος διαπραγματεύσεων, με πολιτικές και στρατιωτικές πτυχές, είναι προγραμματισμένος να ξεκινήσει στις 22 Ιουνίου στην Ουάσινγκτον. ‘Θα εντείνουμε τις προσπάθειές μας στις διαπραγματεύσεις της Ουάσινγκτον για να επιτύχουμε πλήρη ισραηλινή αποχώρηση’, δήλωσε ο πρωθυπουργός του Λιβάνου, Ναουάφ Σαλάμ.

Ωστόσο, οι αναλυτές αμφιβάλλουν για τη χρησιμότητα της διαδικασίας, δεδομένου ότι η επίσημη λιβανική πλευρά παρακάμφθηκε από την ανακοίνωση της συνολικής συμφωνίας. Ο Μπιτάρ πιστεύει ότι ο Λίβανος θα μπορούσε ‘για άλλη μια φορά να είναι το εξιλαστήριο θύμα, πληρώνοντας για τον αμερικανικό ερασιτεχνισμό, τον ιρανικό κυνισμό, την ισραηλινή αλαζονεία και, για να είμαι ειλικρινής, την απουσία σαφούς στρατηγικής από τη δική του πολιτική τάξη’.