Η «Κιβωτός του Λόγου. Τέχνη και Γραφή» στο Μέγαρο Χορού Καλαμάτας: 32 κορυφαίοι εικαστικοί σε μια μοναδική έκθεση

Έκθεση: «Κιβωτός του Λόγου. Τέχνη και Γραφή»

Μέγαρο Χορού Καλαμάτας, Αίθουσα Black Box

Από το γράμμα και τη λέξη έως το σύμβολο και την εικαστική πράξη, η γραφή αναδεικνύεται ως ο κεντρικός άξονας της ομαδικής έκθεσης «Κιβωτός του Λόγου. Τέχνη και Γραφή». Τα εγκαίνια θα πραγματοποιηθούν την Κυριακή 18 Οκτωβρίου 2026, στις 12:00 μ.μ., στο Μέγαρο Χορού Καλαμάτας (Αίθουσα Black Box), υπό την επιμέλεια της ιστορικού τέχνης Μπίας Παπαδοπούλου.

Η έκθεση, που διοργανώνεται από τον Εικαστικό Τομέα του Δήμου Καλαμάτας, με διευθυντή τον Παναγιώτη Λαμπρινίδη, φιλοξενεί έναν γόνιμο διάλογο ανάμεσα σε έργα 32 διακεκριμένων εικαστικών από την Ελλάδα και τη Διασπορά. Οι καλλιτέχνες, εκπροσωπώντας διαφορετικές γενιές και καλλιτεχνικές προσεγγίσεις, εξερευνούν τη βαθιά σχέση μεταξύ λόγου και εικόνας, μέσα από μια πλούσια ποικιλία μέσων και τεχνικών.

Στην έκθεση παρουσιάζονται πίνακες, γλυπτά, σχέδια, εγκαταστάσεις, περιβάλλοντα, χαρακτικά, εικαστικά τυπώματα και artist’s books, που καλύπτουν την περίοδο από το 1957 έως σήμερα. Τα έργα συνθέτουν ένα ενιαίο αφήγημα με ευρύ εννοιολογικό και χρονικό εύρος, ξεκινώντας από τις προ-αλφαβητικές γραφές και τα αρχέγονα συστήματα επικοινωνίας του ανθρώπου, φτάνοντας έως τη σημερινή ψηφιακή εποχή. Έτσι, αναδεικνύονται οι πολλαπλές μορφές που μπορεί να λάβει η γραφή, όταν μεταμορφώνεται από πεδίο του λόγου σε πεδίο της τέχνης.

«Η έκθεση με τίτλο “Κιβωτός του Λόγου. Τέχνη και Γραφή” υπογραμμίζει τη σημασία της ανθρώπινης επικοινωνίας. Ο Λόγος μετατρέπεται στα χέρια των καλλιτεχνών σε μεθοδολογικό εργαλείο. Εμφανίζεται στα έργα με τη μορφή γραμμάτων, λέξεων και φράσεων. Λειτουργεί σαν δομικό στοιχείο. Προσδίδει μήνυμα σε πίνακες, σχέδια, γλυπτά, εγκαταστάσεις, χαρακτικά, τυπωμένες εικόνες και καλλιτεχνικά βιβλία. Γίνεται βοήθημα για την ερμηνεία και κατανόηση των έργων. Ή γρίφος. Γόρδιος δεσμός που ενεργοποιεί τον νου και απελευθερώνει τη φαντασία», σημειώνει ο Δήμαρχος Καλαμάτας, Αθανάσιος Βασιλόπουλος.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται σε δύο σημαντικά αφιερώματα σε εμβληματικές μορφές της εικαστικής σκηνής με ισχυρούς δεσμούς με την περιοχή. Το πρώτο εστιάζει στη διεθνώς καταξιωμένη πρωτοπόρο Χρύσα Βαρδέα-Μαυρομιχάλη (1933–2013), γνωστή παγκοσμίως ως Chryssa. Γεννημένη στην Αθήνα και με καταγωγή από τη Μάνη, η Chryssa δραστηριοποιήθηκε καλλιτεχνικά στην Αμερική, διερευνώντας από τη δεκαετία του ’50 τη γραφή ως εικαστικό μέσο. Το δεύτερο αφιέρωμα τιμά τον Καλαματιανό εικαστικό Γιάννη Μπουτέα (1941–2026), παρουσιάζοντας για πρώτη φορά στη γενέτειρά του την ιστορική του εγκατάσταση από τη Μπιενάλε της Βενετίας του 1990. Τα δύο αυτά αφιερώματα υλοποιούνται χάρη στην πολύτιμη συμβολή του Ιδρύματος Ελληνική Διασπορά.

Η Μπία Παπαδοπούλου, στην επιμελητική της εισήγηση, περιγράφει την έκθεση ως ένα «σκάφος ιδεών» που «ταξιδεύει νοητά τους θεατές στο χώρο και το χρόνο. Σε γνώριμα και άγνωστα πεδία. Τα ίδια τα έργα, κατεξοχήν φορείς μηνυμάτων, συνενώνουν παρόν, παρελθόν και μέλλον…». Όπως τονίζει, «ως κιβωτός του Λόγου, η έκθεση συμβολικά διασώζει την Ιστορία, τη συλλογική μνήμη, τον πολιτισμό, τη γλώσσα, την επικοινωνία, τη λογική, τη σκέψη, τη σοφία, την αγάπη, την ανθρωπιά. Μια αγκαλιά προστασίας διαχρονικών αξιών σε μια εποχή ολέθρου και γενοκτονιών όπου αρχαίοι πολιτισμοί κινδυνεύουν να αφανιστούν από τη ματαιοδοξία, το μένος και την οργή των απανταχού σημερινών ισχυρών». Η έκθεση, καταλήγει, «οραματίζεται την ειρήνη, την τάξη και το φως, επιχειρώντας να καταυγάσει τα σκοτάδια».

Ο Παναγιώτης Λαμπρινίδης, Διευθυντής του Εικαστικού Τομέα της Κ.Ε., εξηγεί την αφετηρία και το σκεπτικό της φετινής έκθεσης: «η τέχνη δεν είναι μόνο ένας τρόπος έκφρασης. Είναι ένας τρόπος να κοιτάζουμε τον κόσμο, να αμφισβητούμε όσα θεωρούμε δεδομένα και να δημιουργούμε νέες δυνατότητες επικοινωνίας. Από την ανάγκη αυτή για επικοινωνία και διάλογο ξεκινά η φετινή έκθεσή μας. Αναζητούμε τι συμβαίνει όταν δύο από τις αρχαιότερες μορφές έκφρασης του ανθρώπου, ο λόγος και η εικόνα, συναντώνται. Η “Κιβωτός του Λόγου. Τέχνη και Γραφή” παρακολουθεί αυτή τη συνάντηση, εκεί όπου η λέξη γίνεται εικόνα, η γραφή εικαστική πράξη και το αναγνώσιμο μετατρέπεται ακόμη και σε αίνιγμα».

Το παρόν εγχείρημα έχει διττή σημασία: αφενός, προσεγγίζει τους ποικίλους τρόπους με τους οποίους η γραφή ενσωματώνεται στα έργα των καλλιτεχνών, εξετάζοντας τη λειτουργία της· αφετέρου, συγκροτεί ένα κοινωνικό-πολιτικό οπτικό αφήγημα για την τρέχουσα κατάσταση.

Η διοργάνωση του εικαστικού γεγονότος γίνεται από την Κοινωφελή Επιχείρηση «Φάρις» του Δήμου Καλαμάτας, με την ουσιαστική συμβολή του Ιδρύματος Ελληνική Διασπορά και της Πινακοθήκης Γιώργου Ν. Βογιατζόγλου.

Πληροφορίες

Έκθεση: «Κιβωτός του Λόγου. Τέχνη και Γραφή»

Συμμετέχοντες καλλιτέχνες (αλφαβητικά): Αλέξης Ακριθάκης, Στήβεν Αντωνάκος, Παυλίνα Βαγιωνή, Σπύρος Βερύκιος, Στηβ Γιανάκος, Ρία Δάμα, Ελένη Εξάρχου, Γιάννης Ζιώγας, Δημήτρης Ζουρούδης, Θόδωρος (Παπαδημητρίου), Έλλη Κελεμένδρη, Δημήτρης Κοντός, Γιώργος Λαζόγκας, Παναγιώτης Λαμπρινίδης, Κώστας Λευκόχειρ, Δέσποινα Μεϊμάρογλου, Χριστίνα Μήτρεντσε, Κυριάκος Μορταράκος, Κώστας Μπασάνος, Γιάννης Μπουτέας, Κωνσταντίνος Ξενάκης, Αγνή Ουδινόττι, Νίνα Παπακωνσταντίνου, Παύλος (Διονυσόπουλος), Άγγελος Σκούρτης, Θεόδωρος Στάμος, Στέργιος Στάμος, Γιάννης Στεφανάκις, Νάκης Ταστσιόγλου, Δημήτρης Τάταρης, Γιώργος Χαρβαλιάς, Χρύσα (Βαρδέα-Μαυρομιχάλη).

Καλλιτεχνικός Διευθυντής: Παναγιώτης Λαμπρινίδης

Επιμέλεια: Μπία Παπαδοπούλου

Παραγωγή: Εικαστικός Τομέας Δήμου Καλαμάτας

Εγκαίνια: Κυριακή 18 Οκτωβρίου 2026, ώρα 12:00 μ.μ.

Χώρος: Μέγαρο Χορού Καλαμάτας – Αίθουσα Black Box

Διάρκεια: Έως 8 Νοεμβρίου 2026