Πρόταση του Φρίντριχ Μερτς: Ένα “Συνδεδεμένο Μέλος” για την Ουκρανία στην ΕΕ ως Ενδιάμεσο Βήμα

Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς προτείνει τη δημιουργία ενός ειδικού καθεστώτος για την Ουκρανία, αυτού του “συνδεδεμένου μέλους” με την Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς η πλήρης ενταξιακή διαδικασία αναμένεται να είναι χρονοβόρα. Όπως επισημαίνει σε σχετική του επιστολή προς Ευρωπαίους ηγέτες, η ολοκλήρωση της πλήρους ένταξης προϋποθέτει την υπέρβαση σημαντικών εμποδίων και πολιτικών περιπλοκών που σχετίζονται με τις διαδικασίες επικύρωσης.

Ως εκ τούτου, η πρόταση του Βερολίνου ορίζει τη χορήγηση στο Κίεβο του καθεστώτος του “συνδεδεμένου μέλους”, χαρακτηρίζοντάς το ως ένα “καθοριστικό βήμα” προς την ολοκληρωμένη ένταξη.

Ο κ. Μερτς τονίζει εμφατικά ότι η πρόταση αυτή δεν συνιστά μια “light ένταξη” ή ένταξη “δεύτερης κατηγορίας”, λαμβάνοντας υπόψη την ιστορική επιφύλαξη της Ουκρανίας απέναντι σε προτάσεις που θα μπορούσαν να καθυστερήσουν την πορεία της προς την ΕΕ. Σημειώνεται ότι ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι επιδιώκει την “πλήρη ένταξη”, ιδανικά έως το 2027.

Στην επιστολή του, η οποία απευθύνεται, μεταξύ άλλων, στον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα και την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντε Λάιεν, ο Μερτς αναλύει τις πιθανές παραμέτρους του καθεστώτος του “συνδεδεμένου μέλους”. Αυτό θα μπορούσε να περιλαμβάνει τη συμμετοχή της Ουκρανίας σε επιλεγμένες συνεδριάσεις του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου (όπου συμμετέχουν οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων της ΕΕ), την ύπαρξη ενός “συνδεδεμένου” Ευρωπαίου Επιτρόπου χωρίς χαρτοφυλάκιο, καθώς και “συνδεδεμένων” Ευρωβουλευτών, χωρίς όμως δικαίωμα ψήφου.

Επιπλέον, ο Γερμανός καγκελάριος προτείνει στα κράτη-μέλη της ΕΕ να δεσμευτούν πολιτικά για την εφαρμογή της ρήτρας αμοιβαίας συνδρομής της Ένωσης προς την Ουκρανία, με σκοπό τη δημιουργία “ουσιαστικής εγγύησης ασφάλειας”. Η πρόταση αυτή στοχεύει στη γεφύρωση του χάσματος μεταξύ της άμεσης ένταξης και της τρέχουσας κατάστασης της Ουκρανίας ως υποψήφιας χώρας.

“Η πρότασή μου ανταποκρίνεται στην ιδιαίτερη κατάσταση της Ουκρανίας, μιας χώρας που βρίσκεται σε πόλεμο. Θα συμβάλει στην προώθηση των ειρηνευτικών συνομιλιών που βρίσκονται σε εξέλιξη, στο πλαίσιο μιας ειρηνευτικής λύσης μέσω διαπραγματεύσεων”, υπογραμμίζει ο Μερτς, τονίζοντας ότι αυτό είναι “ουσιώδες όχι μόνο για την ασφάλεια της Ουκρανίας, αλλά και ολόκληρης της ηπείρου”.

Η Ουκρανία απέκτησε το καθεστώς χώρας υποψήφιας προς ένταξη στην ΕΕ τον Δεκέμβριο του 2023, ωστόσο οι διαπραγματεύσεις έχουν καθυστερήσει, κυρίως λόγω του βέτο της Ουγγαρίας υπό την προηγούμενη διακυβέρνηση του Βίκτορ Όρμπαν. Η πρόσφατη εκλογική νίκη του Πίτερ Μαγιάρ αναμένεται να αλλάξει τα δεδομένα, με τη Γερμανία και τις περισσότερες χώρες της ΕΕ να ελπίζουν στην επίσημη έναρξη των διαπραγματεύσεων, παρά τις προηγηθείσες ανεπίσημες συζητήσεις με το Κίεβο.

Οι διαπραγματεύσεις αναμένονται μακρές και σύνθετες, ιδιαίτερα στον αγροτικό τομέα, ο οποίος αποτελεί πεδίο ανησυχίας για χώρες όπως η Γαλλία, λόγω της σημαντικής παραγωγικής ικανότητας της Ουκρανίας σε αγροδιατροφικά προϊόντα.

Ο κ. Μερτς αναφέρει στην επιστολή του την πρόθεσή του να συζητήσει τις προτάσεις του με τους υπόλοιπους Ευρωπαίους ηγέτες. “Στόχος μου θα ήταν να επιτευχθεί σύντομα μια συμφωνία και να συσταθεί μια ειδική ομάδα εργασίας (task force) για την επεξεργασία των λεπτομερειών”, καταλήγει.