Εμβάθυνση στις Έρευνες Υδρογονανθράκων στο Ιόνιο: Αμερικανικοί Κολοσσοί Εξερευνούν Νέες Προοπτικές

Το εθνικό πρόγραμμα έρευνας και αξιοποίησης υδρογονανθράκων εισέρχεται σε νέα φάση, με τους αμερικανικούς κολοσσούς ExxonMobil και Chevron να διαδραματίζουν κυρίαρχο ρόλο. Σύμφωνα με ρεπορτάζ της Καθημερινής, οι προοπτικές για τις πρώτες ερευνητικές γεωτρήσεις μετατοπίζονται από την Κρήτη στο Ιόνιο. Αυτή η εξέλιξη αυξάνει την πιθανότητα εντοπισμού κοιτασμάτων πετρελαίου, σε αντίθεση με τον αρχικό στόχο που επικεντρωνόταν στο φυσικό αέριο. Παράλληλα, οικόπεδα που είχαν αρχικά παραχωρηθεί σε επενδυτές και επεστράφησαν στο ελληνικό Δημόσιο, επαναξιολογούνται με στόχο να επανέλθουν στην αγορά υπό πιο ελκυστικούς όρους.

Επαναδιάθεση Οικοπέδων με Νέο Πρόσωπο
Το σκεπτικό πίσω από την επαναχάραξη και επαναδιάθεση οικοπέδων, όπως αυτό «δυτικά της Κρήτης» που επέστρεψε η κοινοπραξία της ExxonMobil, καθώς και άλλα προηγούμενα (Ιωάννινα, Άρτα – Πρέβεζα, Αιτωλοακαρνανία, Πατραϊκός, ΒΔ Πελοπόννησος, Κατάκολο), είναι ότι παραμένει άγνωστο αν διαθέτουν εμπορικά αξιοποιήσιμα κοιτάσματα. Οι παραχωρησιούχοι, για ποικίλους λόγους, δεν προχώρησαν σε ερευνητικές γεωτρήσεις. Έτσι, επικρατεί η άποψη στα αρμόδια επιτελεία ότι «η αξία των ασημικών δεν έχει χαθεί και με ένα καλό γυάλισμα θα μπορούσαν να ξαναβγούν στην αγορά με πολύ καλές προοπτικές».

Η πορεία του εθνικού προγράμματος υδρογονανθράκων από το 2015, από την έναρξη των πρώτων παραχωρήσεων, έχει συνδεθεί άρρηκτα με τα στρατηγικά σχέδια των μεγάλων πολυεθνικών που η Ελλάδα κατάφερε να προσελκύσει. Η κατακόρυφη πτώση της ζήτησης και η στροφή των ευρωπαϊκών πολυεθνικών προς την ενεργειακή μετάβαση μετά το 2020, οδήγησαν στην αποχώρηση της ισπανικής Repsol από παραχωρήσεις σε Ιόνιο, Αιτωλοακαρνανία και Ιωάννινα το 2021. Ένα χρόνο αργότερα, ακολούθησε η γαλλική Total από παραχωρήσεις σε Ιόνιο και Κρήτη.

Σήμερα, η πορεία του προγράμματος εξαρτάται απόλυτα από τους στρατηγικούς σχεδιασμούς των αμερικανικών εταιρειών ExxonMobil και Chevron. Αυτές οι εταιρείες, σε κοινοπραξία με τις ελληνικές Energean και HELLENiQ ENERGY, έχουν παραχωρηθεί ένα εκτεταμένο γεωγραφικό τόξο, από τη δυτική Πελοπόννησο έως το νότιο τμήμα της Κρήτης, καλύπτοντας μια συνολική επιφάνεια 65 τετραγωνικών χιλιομέτρων – σχεδόν το ήμισυ της χερσαίας έκτασης της χώρας.

Οι ελληνικές παραχωρήσεις αποτελούν μέρος του ευρύτερου παγκόσμιου χαρτοφυλακίου των αμερικανικών εταιρειών, το οποίο έχει ενισχυθεί σημαντικά με το άνοιγμα νέων αγορών, όπως αυτό της Βενεζουέλας, η οποία διαθέτει τα μεγαλύτερα αποθέματα στον κόσμο. Στην κρίσιμη φάση των αποφάσεων για σημαντικές επενδύσεις κεφαλαίου, όπως οι ερευνητικές γεωτρήσεις, οι διοικήσεις των πετρελαϊκών εταιρειών επιλέγουν περιοχές με το χαμηλότερο ρίσκο και τις υψηλότερες δυνητικές αποδόσεις.

Η Chevron Ενισχύει την Παρουσία της
Στο πλαίσιο αυτό, εντάσσεται και η μετατόπιση του ενδιαφέροντος των αμερικανικών κολοσσών από την Κρήτη προς το Ιόνιο, το οποίο χαρακτηρίζεται από μικρότερα βάθη και ολοκληρωμένα προγράμματα σεισμικών ερευνών. Μετά την είσοδο της ExxonMobil στο «Block 2» του Ιονίου, η Chevron ενισχύει τη δική της παρουσία στην ίδια περιοχή. Η δεύτερη μεγαλύτερη αμερικανική πετρελαϊκή εταιρεία, η οποία πριν από τρεις μήνες ανέλαβε τέσσερις παραχωρήσεις νότια της Πελοποννήσου και της Κρήτης, αποφάσισε να εισέλθει και στο «Block 10» ανοιχτά του Κυπαρισσιακού Κόλπου. Η Chevron εξαγοράζει το 70% των δικαιωμάτων παραχώρησης από τη HELLENiQ ENERGY, η οποία διατηρούσε το 100%.

Το «Block 10», έκτασης 2.400 τετραγωνικών χιλιομέτρων, γειτνιάζει στο νότιο τμήμα του με το οικόπεδο «Α2». Σε συνδυασμό με τις υπόλοιπες παραχωρήσεις νότια της Πελοποννήσου, δημιουργεί μια ενιαία ζώνη υπό εξερεύνηση περίπου 14.200 τ. χλμ. Πρόκειται για μια από τις πλέον ερευνητικά ώριμες περιοχές του ελληνικού χαρτοφυλακίου, καθώς η HELLENiQ ENERGY έχει ήδη ολοκληρώσει δισδιάστατες και τρισδιάστατες σεισμικές έρευνες από το 2023. Η αξιολόγηση αυτών των δεδομένων αποτέλεσε βασικό λόγο για το ενδιαφέρον της Chevron στο «Block 10» και τη διεκδίκηση του οικοπέδου «Α2», που αποτελεί τη νότια γεωλογική του προέκταση.

Η από κοινού διεκδίκηση και παραχώρηση του «Α2», μαζί με δύο ακόμη περιοχές νοτίως της Πελοποννήσου και της Κρήτης, στην κοινοπραξία Chevron – HELLENiQ ENERGY (70%-30%), άνοιξε τον δρόμο για την είσοδο της αμερικανικής εταιρείας στο «Block 10». Η HELLENiQ ENERGY, έχοντας ολοκληρώσει τις δύο πρώτες φάσεις του ερευνητικού προγράμματος, αναζητούσε έναν ισχυρό εταίρο για να μοιραστεί το υψηλό κόστος και το επενδυτικό ρίσκο της μετάβασης στην τρίτη φάση, η οποία περιλαμβάνει ερευνητική γεώτρηση. Η είσοδος της Chevron αναμένεται να μεταθέσει την απόφαση για γεώτρηση κατά περίπου 18 μήνες. Οι δύο εταιρείες έχουν ζητήσει παράταση της δεύτερης ερευνητικής φάσης, ώστε η υπό διαμόρφωση κοινοπραξία να αξιολογήσει από κοινού τα σεισμικά δεδομένα της περιοχής, σε συνδυασμό με εκείνα από τις γειτονικές παραχωρήσεις.

Η ExxonMobil Εστιάζει στο Ιόνιο
Η τρέχουσα εξέλιξη έρχεται σε συνέχεια της αναδιάταξης της ExxonMobil στην Ελλάδα: από τη μία πλευρά, η είσοδος στο «Block 2» του Ιονίου και, από την άλλη, η αποχώρηση από το οικόπεδο «δυτικά της Κρήτης», μετά από δύο συνεχόμενες παρατάσεις της δεύτερης φάσης του ερευνητικού προγράμματος. Το ενδιαφέρον της ExxonMobil επικεντρώνεται πλέον στο «Block 2» του Ιονίου. Η Energean, operator της κοινοπραξίας με την αμερικανική εταιρεία και τη HELLENiQ ENERGY, προγραμματίζει ερευνητική γεώτρηση μέσα στο πρώτο τρίμηνο του 2027 – την πρώτη στη χώρα σε βαθιά νερά μετά από 40 χρόνια. Στην ευρύτερη περιοχή του «Block 2», γεωφυσικές έρευνες της ΔΕΠ-ΕΚΥ (θυγατρική των ΕΛΠΕ) τη δεκαετία του ’80 είχαν εντοπίσει τις γεωλογικές δομές «Αχιλλέας» και «Πύρρος», που ήταν στόχοι για γεώτρηση. Η δομή «Αχιλλέας» εκτείνεται και στον όμορο ιταλικό θαλάσσιο χώρο.

Το «Block 2» είχε προσελκύσει το ενδιαφέρον της Total το 2014, η οποία σε κοινοπραξία με την Edison (που εξαγοράστηκε από την Energean) ανέλαβε την παραχώρηση. Η Total, ως εντολοδόχος της κοινοπραξίας, προχώρησε το 2018 σε ογκομέτρηση της γεωλογικής δομής, εκτιμώντας αρχικά απολήψιμα αποθέματα 1,2 δισ. βαρελιών πετρελαίου, εκ των οποίων το 50% σε ελληνικό θαλάσσιο χώρο.

Επιπλέον, γεωφυσικές μελέτες έδειξαν πετρελαϊκό κοίτασμα και στο «Block 10» στον Κυπαρισσιακό, που αποτελεί συνέχεια του βεβαιωμένου κοιτάσματος του Κατακόλου. Αυτό οδηγεί στο συμπέρασμα ότι οι πρώτες γεωτρήσεις, εάν στεφθούν με επιτυχία, θα οδηγήσουν σε ανακάλυψη πετρελαίου και όχι φυσικού αερίου.

Στόχοι στην Κρήτη και Νέες Προοπτικές
Η ExxonMobil διατηρεί το ενδιαφέρον της για την περιοχή «νοτιοδυτικά» της Κρήτης, όπου έχει πραγματοποιήσει τρισδιάστατα δεδομένα και, σύμφωνα με πληροφορίες, έχει εντοπίσει τον στόχο για γεώτρηση. Σε αυτή την περιοχή βρίσκεται το κοίτασμα «Τάλως», που εντόπισε αρχικά η HELLENiQ ENERGY, με δυναμικότητα αντίστοιχη με αυτή του κοιτάσματος Zor στην ΑΟΖ της Αιγύπτου.

Η ExxonMobil, βάσει των συμβατικών της υποχρεώσεων, θα πρέπει να αποφασίσει έως τον Οκτώβριο του 2027 αν θα προχωρήσει σε ερευνητική γεώτρηση ή θα επιστρέψει το δεύτερο οικόπεδο της Κρήτης στο ελληνικό Δημόσιο. Οι πιθανοί στόχοι στην περιοχή της Κρήτης, σύμφωνα με την ΕΔΕΥΕΠ, βρίσκονται σε πετρώματα θαμμένα βαθιά κάτω από τον βυθό της θάλασσας, σε βάθη που ξεπερνούν τα 1.500 μέτρα. Το μέσο βάθος νερού σε αυτές τις περιοχές ξεπερνά τα 2.500 μέτρα, φτάνοντας σε ορισμένες περιπτώσεις τα 3.500 μέτρα. Αυτός ο παράγοντας αυξάνει το κόστος των επενδύσεων, το οποίο αξιολογείται από τις πολυεθνικές πριν από την απόφαση για γεώτρηση, που κοστίζει περίπου 100-150 εκατομμύρια δολάρια.

Πρώτη Γεώτρηση μετά από 40 Χρόνια
Ο διευθύνων σύμβουλος της Ελληνικής Διαχειριστικής Εταιρείας Υδρογονανθράκων και Ενεργειακών Πόρων (ΕΔΕΥΕΠ), Αριστοφάνης Στεφάτος, αξιολογεί την απόφαση της Chevron να συμμετάσχει στην παραχώρηση «Block 10» στο Ιόνιο ως «εξαιρετικά σημαντική και ενδεικτική της ταχύτητας με την οποία κινούνται οι διεθνείς επενδυτές στον τομέα των υδρογονανθράκων, σε συνεργασία με τις εγχώριες εταιρείες».

Ο κ. Στεφάτος χαρακτηρίζει την απόφαση της ExxonMobil να αποχωρήσει από τα «δυτικά της Κρήτης» ως «μια τυπική απόφαση διαχείρισης χαρτοφυλακίου». Σχολιάζοντας στην «Κ», τονίζει ότι η απόφαση αυτή πρέπει να ερμηνευτεί σε συνδυασμό με τη στρατηγική κίνηση της ExxonMobil να εισέλθει μέσω συμφωνίας farm-in στο «Block 2» στο ΒΔ Ιόνιο Πέλαγος, συνοδευόμενη από τη δέσμευση εκτέλεσης της πρώτης εξερευνητικής γεώτρησης βαθιάς θάλασσας. «Μετά την επιτυχή ολοκλήρωση του προγράμματος δισδιάστατων σεισμικών ερευνών στο block «δυτικά της Κρήτης», η κοινοπραξία των ExxonMobil – HELLENiQ ENERGY μας γνωστοποίησε την απόφασή της να μην προχωρήσει στην επόμενη φάση εργασιών στη συγκεκριμένη παραχώρηση. Η συνέχιση των ερευνών «δυτικά της Κρήτης» θα απαιτούσε την υλοποίηση ενός απαιτητικού και ιδιαίτερα υψηλού κόστους προγράμματος τρισδιάστατων σεισμογραφικών ερευνών, καθώς και σημαντικά περισσότερο χρόνο (περίπου τρία χρόνια) προτού η κοινοπραξία να είναι σε θέση να αξιολογήσει πιθανή εξερευνητική γεώτρηση», αναφέρει ο κ. Στεφάτος.

Η μετατόπιση του ενδιαφέροντος στο «Block 2», σύμφωνα με τον ίδιο, ενισχύει τη δυναμική του ελληνικού προγράμματος υδρογονανθράκων, οδηγώντας στην πρώτη εξερευνητική γεώτρηση που θα πραγματοποιηθεί στην Ελλάδα εδώ και 40 χρόνια, προγραμματισμένη για το πρώτο τρίμηνο του 2027. Αυτή η επιλογή αποτυπώνει την πρόθεση των επενδυτών να επιταχύνουν την αξιολόγηση του δυναμικού της χώρας σε υδρογονάνθρακες.

Σχολιάζοντας περαιτέρω την είσοδο της Chevron στο «Block 10», ο κ. Στεφάτος επισημαίνει: «Μόλις πριν από τρεις μήνες η Chevron, σε κοινοπραξία με τη HELLENiQ ENERGY, ανέλαβε τέσσερις νέες παραχωρήσεις νοτίως της Πελοποννήσου και νοτίως της Κρήτης. Πριν καν ξεκινήσουν τα ερευνητικά προγράμματα συλλογής δεδομένων στις νέες αυτές περιοχές, μια διαδικασία που μπορεί να διαρκέσει έως πέντε έτη, η Chevron πήρε την απόφαση να συμμετάσχει στο ήδη ώριμο “Block 10”. Δηλαδή, σε μια παραχώρηση στην οποία έχουν ήδη ολοκληρωθεί οι δισδιάστατες και οι τρισδιάστατες σεισμικές έρευνες και όπου μπορεί να ξεκινήσει άμεσα η αξιολόγηση των δεδομένων με ορίζοντα 18 μηνών για να ληφθεί η απόφαση εισόδου στην επόμενη φάση – αυτή της διεξαγωγής ερευνητικής γεώτρησης».

Ο ίδιος εκτιμά ότι σε διάστημα μικρότερο των δύο ετών μπορεί να υπάρξει και δεύτερη απόφαση για ερευνητική γεώτρηση, όπως αυτή που έλαβε η κοινοπραξία Energean – ExxonMobil – HELLENiQ ENERGY για το «Block 2» στο ΒΔ Ιόνιο.

Διαβάστε επίσης:
Έρευνες υδρογονανθράκων: Γιατί οι πετρελαϊκές επιλέγουν το Ιόνιο
Υδρογονάνθρακες: Συμμετοχή Chevron-HelleniQ Energy στο Block 10
Επέκταση ερευνών εξετάζει η Chevron – Οι συζητήσεις για το «block 10»

Ακολουθήστε το Money Review στο Google News