ΟΟΣΑ: Ψήφος Εμπιστοσύνης στην Ελληνική Δικαιοσύνη – Αναγνώριση Θετικών Επιδόσεων και Καινοτόμων Πρακτικών
Η Ελλάδα λαμβάνει ισχυρή ψήφο εμπιστοσύνης από τον ΟΟΣΑ, καθώς η νέα έκθεσή του, «Justice as a Public Service: Delivering Better Outcomes» (2026), επισημαίνει τις σημαντικές της επιδόσεις στη δίκαιη μεταχείριση των πολιτών, στην παροχή εξατομικευμένης υποστήριξης και στους μηχανισμούς επίλυσης διαφορών. Τα εντυπωσιακά ευρήματα κοινοποιήθηκαν μέσω δελτίου τύπου από τον υπουργό Επικρατείας Άκη Σκέρτσο και το υπουργείο Δικαιοσύνης, αναδεικνύοντας παράλληλα πρωτοβουλίες της χώρας για την προστασία των παιδιών, την καταπολέμηση του ρατσισμού και τον ψηφιακό μετασχηματισμό του συστήματος.
Η έκθεση αυτή σηματοδοτεί την πρώτη συγκριτική εφαρμογή του πλαισίου μέτρησης του ΟΟΣΑ για συστήματα Δικαιοσύνης με επίκεντρο τον άνθρωπο. Εστιάζει στο κατά πόσο πολίτες και επιχειρήσεις μπορούν να εντοπίζουν τα νομικά τους προβλήματα, να βρίσκουν την κατάλληλη βοήθεια και να εξασφαλίζουν δίκαιη, αποτελεσματική και έγκαιρη επίλυση. Η αξιολόγηση εκτείνεται πέρα από τη λειτουργία των δικαστηρίων, καλύπτοντας την πλήρη εμπειρία των πολιτών σε όλες τις διαθέσιμες διαδικασίες.
1. Δίκαιη Μεταχείριση και Αποτελεσματική Επίλυση Προβλημάτων
Η Ελλάδα, μαζί με τη Λιθουανία και την Πολωνία, κατατάσσεται στις χώρες με τις υψηλότερες επιδόσεις μεταξύ των κρατών-μελών του ΟΟΣΑ, όσον αφορά την αντίληψη των πολιτών για τη δικαιοσύνη της διαδικασίας επίλυσης των προβλημάτων τους, ανεξάρτητα από την τελική έκβαση.
Αυτή η επίδοση αφορά όσους ολοκλήρωσαν τη διαδικασία και αξιολόγησαν τη μεταχείριση που έλαβαν. Η σημασία της ενισχύεται από το γεγονός ότι, κατά μέσο όρο στις χώρες που εξετάστηκαν, το 40% των πολιτών δεν θεωρεί δίκαιη τη διαδικασία που ακολούθησε.
Επιπλέον, η έκθεση αναγνωρίζει την Ελλάδα, μαζί με την Πολωνία και τη Λιθουανία, για τον συνδυασμό σχετικά υψηλών ποσοστών ουσιαστικής επίλυσης προβλημάτων και θετικής εμπειρίας ως προς τη δικαιοσύνη της διαδικασίας. (Βλ. Σελίδες 26 και 41)
2. Εξατομικευμένη Υποστήριξη: Πάνω από 50%, έναντι Μέσου Όρου 39% στον ΟΟΣΑ
Η Ελλάδα, το Βέλγιο και η Ολλανδία είναι οι τρεις χώρες του ΟΟΣΑ που αναφέρονται στην έκθεση με ποσοστό πρόσβασης σε εξατομικευμένη βοήθεια ή συμβουλή άνω του 50% για όσους τη χρειάζονται. Ο αντίστοιχος μέσος όρος του ΟΟΣΑ ανέρχεται στο 39%.
Πρόκειται για μια αξιοσημείωτη θετική επίδοση σε έναν τομέα όπου διεθνώς υφίστανται σημαντικά εμπόδια: ενώ πολλοί πολίτες βρίσκουν γενικές πληροφορίες, δυσκολεύονται να λάβουν την κατάλληλη, εξειδικευμένη υποστήριξη για τη δική τους υπόθεση. (Βλ. Σελίδα 38)
3. Μηχανισμοί Επίλυσης Διαφορών: Η Ελλάδα στις Υψηλότερες Επιδόσεις
Στην πρόσβαση στους απαραίτητους μηχανισμούς επίλυσης διαφορών, η έκθεση τοποθετεί την Ελλάδα μεταξύ των χωρών με τις υψηλότερες επιδόσεις ανάμεσα στα κράτη-μέλη του ΟΟΣΑ.
Ο δείκτης αυτός αξιολογεί κατά πόσο όσοι χρειάζονται υποστήριξη από τρίτο μέρος καταφέρνουν να προσφύγουν σε έναν κατάλληλο μηχανισμό, όπως δικαστήριο, διοικητικό φορέα, διαμεσολάβηση ή άλλη διαδικασία επίλυσης. Η διάμεση επίδοση των χωρών που εξετάστηκαν περιορίζεται στο 42%. (Βλ. Σελίδα 39)
4. Θεσμική Δέσμευση: Μία από τις 14 Χώρες με Επίσημη Ανθρωποκεντρική Κατεύθυνση
Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις 14 από τις 27 χώρες που εξετάστηκαν ως προς τις πολιτικές τους, οι οποίες έχουν επισημοποιήσει τη δέσμευσή τους για μια Δικαιοσύνη με επίκεντρο τον άνθρωπο. Στην ελληνική περίπτωση, αυτή η δέσμευση εκφράζεται μέσω του ετήσιου προγραμματισμού και των σχεδίων δράσης του Υπουργείου Δικαιοσύνης.
Η έκθεση επισημαίνει, ωστόσο, περιθώρια για πιο συστηματική συμμετοχή της δικαστικής εξουσίας και μη κυβερνητικών φορέων στον κοινό σχεδιασμό. Αντίστοιχη ανάγκη εντοπίζεται, μεταξύ άλλων, στη Γαλλία, στο Ηνωμένο Βασίλειο και στη Νορβηγία. (Βλ. Σελίδες 51 και 112)
5. Καταπολέμηση του Ρατσισμού και των Εγκλημάτων Μίσους
Η έκθεση αναδεικνύει την αποτελεσματική εφαρμογή ελληνικών εθνικών στρατηγικών κατά του ρατσισμού και των εγκλημάτων μίσους, με την ενεργό συμμετοχή αστυνομικών, εισαγγελικών και δικαστικών αρχών.
Οι παρεμβάσεις αυτές περιλαμβάνουν στοχευμένη εκπαίδευση, τη δημιουργία ειδικών μονάδων και δράσεις για την αντιμετώπιση της διαδικτυακής ρητορικής μίσους, συνδέοντας τη θεσμική προστασία με συγκεκριμένα εφαρμοστικά εργαλεία. (Βλ. Σελίδα 55)
6. «Just Closer»: Ελληνικό Παράδειγμα Δικαιοσύνης Φιλικής προς τα Παιδιά
Το έργο «Just Closer» παρουσιάζεται ως ένα εξαιρετικό παράδειγμα σχεδιασμού υπηρεσιών με βάση τις πραγματικές ανάγκες των χρηστών.
Μέσω της συμμετοχής εκπαιδευμένων νέων, των «Youth Leaders», σε συνεντεύξεις και ομάδες συζήτησης με εφήβους που εμπλέκονται σε ποινικές διαδικασίες στην Ελλάδα, η έρευνα ανέδειξε τις δυσκολίες που βιώνουν τα παιδιά κατά την επαφή τους με το σύστημα Δικαιοσύνης. Τα ευρήματα αυτά τροφοδότησαν τη δημιουργία ενός πρακτικού οδηγού για επαγγελματίες, εξειδικευμένης κατάρτισης και ειδικών αστυνομικών διαδικασιών για ανηλίκους. (Βλ. Σελίδα 65)
7. Ψηφιακός Μετασχηματισμός: Η Δικαιοσύνη Ενσωματωμένη στον Εθνικό Σχεδιασμό
Η Ελλάδα αναφέρεται ως χαρακτηριστικό παράδειγμα ενσωμάτωσης της Δικαιοσύνης στον ευρύτερο εθνικό ψηφιακό σχεδιασμό, μέσω της «Βίβλου Ψηφιακού Μετασχηματισμού 2020-2025» και της «Στρατηγικής Ψηφιακού Μετασχηματισμού 2021-2027».
Η αναφορά αναγνωρίζει τη ζωτική σύνδεση της τεχνολογίας με την αποτελεσματικότητα και την ποιότητα των υπηρεσιών της Δικαιοσύνης. Ο ΟΟΣΑ τονίζει, ωστόσο, ότι η ψηφιακή μετάβαση πρέπει να συνοδεύεται από ουσιαστική απλούστευση και επανασχεδιασμό των διαδικασιών, με γνώμονα τις ανάγκες των πολιτών. (Βλ. Σελίδα 78)
Αυτές οι θετικές επιδόσεις αποτελούν μια στέρεη βάση για τη συνέχιση των μεταρρυθμίσεων, με στόχο την ευκολότερη πρόσβαση στην κατάλληλη βοήθεια, την αποτελεσματικότερη επίλυση διαφορών και τη διαρκή βελτίωση της εμπειρίας κάθε πολίτη.
Προκλήσεις και Επόμενα Βήματα
Η έκθεση επισημαίνει πως υπάρχουν περιθώρια βελτίωσης σε όλες τις χώρες, καθώς καμία δεν παρουσιάζει εξίσου προχωρημένη εφαρμογή σε όλες τις πτυχές της ανθρωποκεντρικής Δικαιοσύνης.
Σε διεθνές επίπεδο, περισσότεροι από τέσσερις στους δέκα ανθρώπους αντιμετωπίζουν τουλάχιστον ένα σοβαρό νομικό πρόβλημα εντός διετίας. Η διάμεση επίδοση στην πλήρη επίλυση τέτοιων προβλημάτων ανέρχεται στο 70%, ενώ στην πρόσβαση σε εξατομικευμένη βοήθεια περιορίζεται στο 38%.
Ο ΟΟΣΑ προτείνει καλύτερο συντονισμό των υπηρεσιών, συστηματική αξιοποίηση δεδομένων, πρόληψη των διαφορών και σύνδεση του σχεδιασμού και της χρηματοδότησης με μετρήσιμα αποτελέσματα. Κεντρικό ζητούμενο είναι η παροχή υπηρεσιών που ανταποκρίνονται στις ανάγκες διαφορετικών ομάδων πολιτών.
Για την Ελλάδα, οι αναγνωρισμένες θετικές επιδόσεις και πρακτικές αποτελούν εφαλτήριο για τις επόμενες παρεμβάσεις. Η ποιότητα της Δικαιοσύνης κρίνεται τόσο από την ταχύτητα και την αποτελεσματικότητά της, όσο και από τη δυνατότητα κάθε πολίτη να ασκεί τα δικαιώματά του και να βρίσκει δίκαιες λύσεις στα προβλήματά του.
Ο υπουργός Επικρατείας, Άκης Σκέρτσος, δήλωσε μετά τη δημοσιοποίηση της έκθεσης του ΟΟΣΑ: «Το κράτος δικαίου αφορά την καθημερινότητα κάθε πολίτη: την προστασία των δικαιωμάτων του, την ισότιμη μεταχείρισή του, τη δυνατότητα να βρίσκει το δίκιο του χωρίς εξαντλητικές καθυστερήσεις. Η ενίσχυσή του απαιτεί σχέδιο, επιμονή και διαρκή αξιολόγηση.
Η νέα έκθεση του ΟΟΣΑ προστίθεται σε μια σειρά διεθνών αξιολογήσεων που καταγράφουν την πρόοδο της Ελλάδας τα τελευταία χρόνια: από την ετήσια έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το κράτος δικαίου και τη βελτίωση της βαθμολογίας μας στον δείκτη της Διεθνούς Διαφάνειας έως την επάνοδο της χώρας στην κατηγορία των πλήρων δημοκρατιών του Economist.
Στη Δικαιοσύνη, η βελτίωση αυτή αποτελεί χειροπιαστό αποτέλεσμα μιας συγκεκριμένης προσπάθειας: 25 μεταρρυθμίσεις, όπως ο νέος δικαστικός χάρτης, και 14 επενδύσεις σε ψηφιακά συστήματα και κτιριακές υποδομές, άνω των 650 εκατομμυρίων ευρώ, που εντάξαμε και υλοποιήσαμε στο Ταμείο Ανάκαμψης. Οι παρεμβάσεις αυτές αποδίδουν πλέον αποτελέσματα που αξιολογούνται θετικά και σε διεθνές επίπεδο. Η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει τα πρώτα θετικά αποτελέσματα του νέου δικαστικού χάρτη στην επιτάχυνση της απονομής δικαιοσύνης.
Γνωρίζουμε τις αδυναμίες που παραμένουν και την απόσταση που πρέπει ακόμη να καλύψουμε. Οι θετικές αξιολογήσεις αυξάνουν την ευθύνη μας να συνεχίσουμε, με διαφάνεια, λογοδοσία και σεβασμό στην ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης».
Ο υπουργός Δικαιοσύνης, Γιώργος Φλωρίδης, τόνισε: «Η έκθεση του ΟΟΣΑ Justice as a Public Service: Delivering Better Outcomes αναδεικνύει τη σημασία των μεταρρυθμίσεων που ενισχύουν μια Δικαιοσύνη πιο προσιτή, πιο αποτελεσματική και περισσότερο προσανατολισμένη στις ανάγκες του πολίτη.
Οι θετικές αναφορές στην Ελλάδα, ιδίως ως προς την αντίληψη των πολιτών για τη δίκαιη μεταχείρισή τους, την πρόσβαση σε εξατομικευμένη νομική υποστήριξη και την ανάπτυξη μηχανισμών επίλυσης διαφορών, αποτελούν μια σημαντική αναγνώριση της προσπάθειας που βρίσκεται σε εξέλιξη. Παράλληλα, η ανάδειξη πρωτοβουλιών για τη φιλική προς τα παιδιά Δικαιοσύνη και η σύνδεση του δικαστικού συστήματος με τον ψηφιακό μετασχηματισμό επιβεβαιώνουν ότι η μεταρρύθμιση δεν περιορίζεται στις διαδικασίες, αλλά αφορά την ποιότητα των υπηρεσιών που λαμβάνει ο πολίτης.
Για εμάς, η αναγνώριση αυτή δεν αποτελεί λόγο εφησυχασμού, αλλά κίνητρο για να συνεχίσουμε με συνέπεια. Στόχος μας είναι μια Δικαιοσύνη που απονέμεται σε εύλογο χρόνο, λειτουργεί με διαφάνεια και αξιοπιστία και διασφαλίζει ίσες δυνατότητες πρόσβασης για όλους.
Η εμπιστοσύνη των πολιτών κατακτάται καθημερινά, μέσα από μετρήσιμα αποτελέσματα. Με αυτό το κριτήριο συνεχίζουμε την προσπάθεια για ένα δικαστικό σύστημα σύγχρονο, αποτελεσματικό και αντάξιο των προσδοκιών της ελληνικής κοινωνίας».
Ο υφυπουργός Δικαιοσύνης, Γιάννης Μπούγας, ανέφερε πως «Η έκθεση του ΟΟΣΑ στέλνει ένα θετικό μήνυμα για την Ελλάδα, αναδεικνύοντας επιδόσεις σε τομείς που έχουν άμεση σημασία για την καθημερινότητα των πολιτών: τη δίκαιη μεταχείριση, την πρόσβαση σε νομική υποστήριξη και τη δυνατότητα αναζήτησης λύσεων όταν προκύπτουν νομικές διαφορές.
Ιδιαίτερη αξία έχει η αναφορά σε πρωτοβουλίες που θέτουν τον άνθρωπο στο επίκεντρο της απονομής της Δικαιοσύνης. Η προστασία των ανηλίκων, η αντιμετώπιση του ρατσισμού και των εγκλημάτων μίσους, καθώς και η αξιοποίηση των ψηφιακών εργαλείων, συνθέτουν ένα πεδίο στο οποίο η θεσμική πρόοδος πρέπει να μεταφράζεται σε απτά οφέλη για την κοινωνία.
Η ψηφιοποίηση δεν είναι αυτοσκοπός. Είναι ένα ουσιαστικό εργαλείο για την απλούστευση των διαδικασιών, την καλύτερη εξυπηρέτηση του πολίτη και τη διευκόλυνση της πρόσβασης στις υπηρεσίες της Δικαιοσύνης. Το ζητούμενο είναι να περιορίζονται τα εμπόδια, να ενισχύεται η ενημέρωση και να μην αποκλείεται κανείς λόγω οικονομικών, κοινωνικών ή άλλων δυσκολιών.
Οι θετικές αξιολογήσεις αποτελούν ενθαρρυντική αφετηρία, αλλά η προσπάθεια συνεχίζεται. Η πρόκληση είναι να ενισχύσουμε ακόμη περισσότερο την αποτελεσματικότητα των θεσμών και να κάνουμε τη Δικαιοσύνη πιο φιλική, κατανοητή και προσβάσιμη για κάθε πολίτη».
Πηγή: ΟΟΣΑ, «Justice as a Public Service: Delivering Better Outcomes» (2026)
