Ερωτήματα για το Ελληνικό Σινεμά: Η πρωτοβουλία «Ορατότης Μηδέν» θέτει κρίσιμα ζητήματα στον ΕΚΚΟΜΕΔ για χρηματοδοτήσεις, cash rebate και δαπάνες €15 εκατομμυρίων
Με κεντρικό άξονα τις χρηματοδοτήσεις που αφορούν την ελληνική κινηματογραφική παραγωγή, τους όρους του cash rebate και τη συνολική λειτουργία του ΕΚΚΟΜΕΔ, η πρωτοβουλία «Σινεμά στην Ελλάδα – Ορατότης Μηδέν» απευθύνει ανοιχτή επιστολή προς τη διοίκηση του οργανισμού. Ζητάει συγκεκριμένες διευκρινίσεις σχετικά με την κατανομή των διαθέσιμων πόρων, τη στελέχωση του φορέα, αλλά και την ανάθεση ποσού 1,48 εκατομμυρίων ευρώ για την προετοιμασία των Ευρωπαϊκών Βραβείων Κινηματογράφου, που αναμένεται να φιλοξενηθούν στην Αθήνα τον ερχόμενο Ιανουάριο.
Η πρωτοβουλία θίγει σοβαρές δυσλειτουργίες που παρατηρούνται στη χρηματοδοτική στρατηγική, στον τρόπο διανομής των κονδυλίων και στη στελέχωση του νεοσύστατου φορέα. Στο μικροσκόπιο μπαίνουν οι προϋπολογισμοί που ανέρχονται σε εκατομμύρια ευρώ, οι όροι του Cash Rebate, καθώς και μια ιδιαίτερα μεγάλη απευθείας ανάθεση που αφορά τη διοργάνωση των Ευρωπαϊκών Βραβείων Κινηματογράφου.
Επιλεκτικά προγράμματα και ασαφείς χρηματοδοτήσεις
Ένα από τα κύρια ζητήματα που αναδεικνύονται αφορά τον προϋπολογισμό που έχει οριστεί για την ανάπτυξη και την παραγωγή κινηματογραφικών έργων για το έτος 2026. Σύμφωνα με την επιστολή, ο ΕΚΚΟΜΕΔ είχε ανακοινώσει στις 19 Ιανουαρίου έναν ετήσιο προϋπολογισμό ύψους 15 εκατομμυρίων ευρώ. Ωστόσο, μέχρι τις 22 Οκτωβρίου, οι προεγκρίσεις και οι εγκρίσεις που είχαν ανακοινωθεί ανέρχονταν περίπου στα 9,5 εκατομμύρια ευρώ, ενώ εκκρεμούσαν ακόμα οι αποφάσεις για τις κατηγορίες «Πρώτη Ταινία» και «Έτοιμη Ταινία». Η πρωτοβουλία ζητά να δοθεί σαφής απάντηση για το πώς θα καλυφθεί η διαφορά μέχρι το αρχικά ανακοινωθέν ποσό.
Επιπλέον, επισημαίνεται ότι το νέο πλαίσιο για τις επιλεκτικές δράσεις, το οποίο είχε ανακοινωθεί ότι θα τεθεί σε εφαρμογή από την 1η Αυγούστου 2026, δεν είχε δημοσιοποιηθεί μέχρι εκείνη τη στιγμή. Δεδομένης της προγραμματισμένης παρουσίασής του στους φορείς του κινηματογραφικού κλάδου στις 26 Οκτωβρίου, τίθεται το ερώτημα αν η κινηματογραφική κοινότητα θα έχει επαρκή χρόνο να μελετήσει τον νέο χρηματοδοτικό κανονισμό και να διατυπώσει τις παρατηρήσεις της.
Η επιστολή εστιάζει επίσης στο κατά πόσο το νέο σύστημα θα παρέχει στήριξη σε ποικίλες κινηματογραφικές προσεγγίσεις, συμπεριλαμβανομένων έργων που τολμούν καλλιτεχνικά, πειραματίζονται και αναζητούν νέους τρόπους έκφρασης. Παράλληλα, εκφράζονται αμφιβολίες για την επάρκεια των μέγιστων ποσών ενίσχυσης για τις ταινίες μικρού μήκους και τις μειοψηφικές συμπαραγωγές, τα οποία παραμένουν στα 35.000 και 100.000 ευρώ αντίστοιχα, για τον προϋπολογισμό του 2027.
Η πρωτοβουλία ζητά επίσης να διευκρινιστεί αν ο ΕΚΚΟΜΕΔ προτίθεται να τροποποιήσει τον νόμο που ψηφίστηκε στις 28 Ιουλίου 2026, προκειμένου να αντιμετωπιστούν τα σημεία που, σύμφωνα με την πρωτοβουλία, έχουν προκαλέσει ανησυχία στην κινηματογραφική κοινότητα.
Διανομή ταινιών: κριτήρια και ύψος ενισχύσεων
Στο πεδίο της διανομής και προώθησης των ελληνικών ταινιών, η επιστολή φέρνει σε αντιπαράθεση τον αρχικά ανακοινωμένο προϋπολογισμό των 1,25 εκατομμυρίων ευρώ για το 2026 με τα ποσά που εγκρίθηκαν στο ειδικό πρόγραμμα για τη διανομή. Το εν λόγω πρόγραμμα προβλέπει συνολική ετήσια ενίσχυση 300.000 ευρώ, με ανώτατο ποσό 20.000 ευρώ για κάθε ταινία και 70.000 ευρώ για ομάδες τριών ταινιών.
Σύμφωνα με την πρωτοβουλία, οι εγκρίσεις που έχουν δοθεί απέχουν σημαντικά από αυτά τα όρια: για ομάδες τριών ταινιών δεν ξεπερνούν τις 25.000 ευρώ, ενώ για μεμονωμένες ταινίες ανέρχονται, με λίγες εξαιρέσεις, στις 8.000 ευρώ. Ως εκ τούτου, ζητείται να αυξηθεί ο σχετικός προϋπολογισμός για το 2027, ώστε οι ενισχύσεις να προσεγγίζουν περισσότερο τα προβλεπόμενα ανώτατα ποσά.
Εξίσου σημαντική είναι η κριτική που ασκείται στα κριτήρια του προγράμματος. Η επιστολή υποστηρίζει ότι δεν περιλαμβάνονται ούτε καλλιτεχνικά κριτήρια, ούτε η διεθνής πορεία των ταινιών, ενώ το υφιστάμενο πλαίσιο φαίνεται να ευνοεί παραγωγές που ήδη διαθέτουν τη στήριξη εταιρειών διανομής και σχεδιάζουν ευρεία προβολή στις αίθουσες. Η πρωτοβουλία ζητά την αναθεώρηση του συστήματος, ώστε να ενισχύονται περισσότερο ταινίες με περιορισμένη πρόσβαση σε δίκτυα προβολής και επικοινωνίας, για τις οποίες η χρηματοδότηση μπορεί να είναι καθοριστικής σημασίας.
Cash rebate και στήριξη μικρών παραγωγών
Ένα μεγάλο μέρος της επιστολής εστιάζει στο cash rebate και στις αλλαγές που προβλέπει το νέο θεσμικό πλαίσιο. Η πρωτοβουλία ζητά να διευκρινιστεί αν θα υπάρξουν τροποποιήσεις στις διατάξεις που θεωρούνται προβληματικές, αλλά και αν θα παραμείνουν επιλέξιμα για ενίσχυση τηλεπαιχνίδια, εκπομπές ανάδειξης ταλέντων και ριάλιτι.
Τίθεται επίσης το ζήτημα της εφαρμογής πολιτιστικών κριτηρίων, σύμφωνα με τον Γενικό Απαλλακτικό Κανονισμό της ΕΕ 651/2014, καθώς και αν έχει ζητηθεί σχετική εξαίρεση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, σε περίπτωση που αυτά δεν εφαρμοστούν. Επιπλέον, ζητάται να διευκρινιστεί αν θα συνεχιστεί η επιδότηση τηλεοπτικών παρόχων χωρίς τον έλεγχο της υποχρέωσής τους να αποδίδουν το 1,5% του κύκλου εργασιών τους στον ελληνικό κινηματογράφο, όπως ορίζει η νομοθεσία.
Με ορίζοντα το 2027, η επιστολή ζητά ενημέρωση για την κατανομή των διαθέσιμων πόρων στις τέσσερις νέες δράσεις: FILM GREECE, TV GREECE, Video Game Development (VGD) και Alter Realities. Επιπρόσθετα, αναφέρεται στην ανακοίνωση της 16ης Σεπτεμβρίου, σύμφωνα με την οποία δεν θα εκδίδονταν άλλες αποφάσεις ένταξης στην υφιστάμενη Β’ Δράση του cash rebate εντός του 2026. Ερωτάται εάν οι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί στην Ελλάδα και στο εξωτερικό έχουν αποδεχθεί το ενισχυμένο Letter of Intent του ΕΚΚΟΜΕΔ αντί της απόφασης ένταξης και αν οι αποφάσεις για τα έργα που έχουν αξιολογηθεί θετικά θα εκδοθούν έως τον Ιανουάριο του 2027.
Στο ίδιο πλαίσιο, η πρωτοβουλία επαναφέρει το ζήτημα της εγγυοδοσίας δανείων για μικρομεσαίες επιχειρήσεις του κλάδου. Στο πενταετές σχέδιο δράσης για την ανάπτυξη της οπτικοακουστικής δημιουργικής οικονομίας, που ανακοινώθηκε στις 3 Μαΐου 2026 με συνολικό προϋπολογισμό 750 εκατομμυρίων ευρώ, είχαν συμπεριληφθεί 210 εκατομμύρια ευρώ για πρόγραμμα εγγυοδοσίας σε συνεργασία με την Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα. Σύμφωνα με την επιστολή, σχεδόν έξι μήνες αργότερα, η δράση δεν είχε δρομολογηθεί, με αποτέλεσμα η πρόσβαση των μικρών εταιρειών παραγωγής σε χρηματοδότηση να παραμένει εξαιρετικά δύσκολη ή οικονομικά ασύμφορη.
Ευρωπαϊκά Βραβεία Κινηματογράφου: η ανάθεση των €1,48 εκατ.
Ιδιαίτερη έμφαση στην ανοιχτή επιστολή δίνεται στη διοργάνωση των Ευρωπαϊκών Βραβείων Κινηματογράφου, που θα διεξαχθούν στην Αθήνα στις 16 Ιανουαρίου 2027. Η πρωτοβουλία επικαλείται απόφαση του διοικητικού συμβουλίου του ΕΚΚΟΜΕΔ, η οποία ελήφθη στις 30 Ιουλίου 2026 και αναρτήθηκε στη Διαύγεια, για την ανάθεση υπηρεσιών συντονισμού και υποστήριξης της προετοιμασίας της διοργάνωσης σε εταιρεία παραγωγής τηλεοπτικού παρόχου.
Το ποσό της ανάθεσης ανέρχεται σε 1.482.469,92 ευρώ πλέον ΦΠΑ, με τη διαδικασία να είναι διαπραγμάτευση χωρίς προηγούμενη δημοσίευση. Η επιστολή ζητά αναλυτική ενημέρωση για τις εργασίες που καλύπτει το συγκεκριμένο ποσό και για τους λόγους επιλογής της συγκεκριμένης εταιρείας μέσω αυτής της διαδικασίας.
Παράλληλα, η πρωτοβουλία θίγει το θέμα της αξιοποίησης της διοργάνωσης προς όφελος της ελληνικής κινηματογραφικής παραγωγής. Αναφέρεται στις επτά ελληνικές πλειοψηφικές και μειοψηφικές συμπαραγωγές που έχουν συμπεριληφθεί στη shortlist των βραβείων και ζητά να διευκρινιστεί πώς θα υποστηριχθούν ώστε να ανταγωνιστούν επί ίσοις όροις τις παραγωγές άλλων χωρών. Ζητά, επίσης, συγκεκριμένες απαντήσεις για το πώς η διοργάνωση θα συμβάλει στην ανάδειξη του σύγχρονου ελληνικού κινηματογράφου και των επαγγελματιών του.
Ερωτήματα για τη δομή και τη στελέχωση του ΕΚΚΟΜΕΔ
Η πρωτοβουλία αμφισβητεί επίσης τη συνεχή αναδιοργάνωση του οργανισμού. Επικαλείται τον νέο κανονισμό λειτουργίας που δημοσιεύθηκε σε ΦΕΚ στις 7 Οκτωβρίου 2026, σημειώνοντας ότι η εσωτερική διάρθρωση είχε ήδη αλλάξει τον Σεπτέμβριο του 2025. Κατά την εκτίμησή της, οι επαναλαμβανόμενες αλλαγές σε μονάδες, υπομονάδες, γραφεία και χαρτοφυλάκια δημιουργούν μια πολύπλοκη γραφειοκρατική δομή, η οποία δυσχεραίνει την κατανόηση της λειτουργίας του φορέα.
Πέρα από το οργανόγραμμα, η επιστολή εγείρει ζήτημα επαγγελματικής επάρκειας. Υποστηρίζει ότι ένα σημαντικό μέρος των στελεχών δεν διαθέτει την απαιτούμενη εκπαίδευση ή εμπειρία στον κινηματογράφο και εκφράζει ανησυχία για τη λήψη αποφάσεων με αποκλειστικά τεχνοκρατικά κριτήρια σε ζητήματα που αφορούν τις ταινίες. Ζητά, ως εκ τούτου, να διευκρινιστεί αν σχεδιάζεται η στελέχωση του ΕΚΚΟΜΕΔ με ανθρώπους που έχουν κατάρτιση στον οπτικοακουστικό τομέα και γνώση της ιστορίας του ελληνικού κινηματογράφου.
Κλείνοντας, η «Σινεμά στην Ελλάδα – Ορατότης Μηδέν» δηλώνει ότι αναμένει απαντήσεις από τη διοίκηση του ΕΚΚΟΜΕΔ σε εύλογο χρονικό διάστημα, ενώ διατηρεί το δικαίωμα να εξετάσει όλα τα ενδεχόμενα αντίδρασης.
Παράλληλα, εκφράζει την ελπίδα ότι τα Ευρωπαϊκά Βραβεία Κινηματογράφου θα πραγματοποιηθούν στην Αθήνα σε αρμονικό κλίμα, όπως αρμόζει σε μια γιορτή του κινηματογράφου.
