Κοινωνικά Δίκτυα: Από 1η Ιανουαρίου 2027 τίθεται όριο ηλικίας 15 ετών για την πρόσβαση παιδιών

Η κυβέρνηση βρίσκεται στο τελικό στάδιο ολοκλήρωσης της νομοθετικής πρωτοβουλίας που θέτει περιορισμούς στην πρόσβαση ανηλίκων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Κατά τη διάρκεια κοινής συνέντευξης τύπου, οι υπουργοί Επικρατείας Άκης Σκέρτσος, Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης και Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρης Παπαστεργίου παρουσίασαν λεπτομερώς τις αλλαγές που έρχονται.

Το νομοσχέδιο, το οποίο αποτελείται από 6 σύντομα άρθρα, αναμένεται να εισαχθεί προς ψήφιση στη Βουλή την Πέμπτη 22 Οκτωβρίου. Η έναρξη εφαρμογής του νέου μέτρου έχει προγραμματιστεί για την 1η Ιανουαρίου 2027.

Αντιμετώπιση του κοινωνικού προβλήματος και μετάβαση στην εταιρική ευθύνη

Όπως τόνισαν οι αρμόδιοι υπουργοί, η πρωτοβουλία βασίζεται σε ανησυχητικά ερευνητικά ευρήματα, όπως οι έρευνες EU Kids Online 2026 και του Ελληνικού Κέντρου Ασφαλούς Διαδικτύου 2025:

• Περισσότεροι από τους μισούς μαθητές Γυμνασίου αρχίζουν να χρησιμοποιούν social media σε ηλικίες 10-12 ετών.

• Ένας στους τέσσερις μαθητές αναφέρει υπερβολική χρήση.

• Ένα στα πέντε παιδιά εκδηλώνει συμπτώματα νευρικότητας, ανασφάλειας ή διάσπασης προσοχής όταν απομακρύνεται από τη συσκευή του.

Η πολιτεία στρέφει πλέον την ευθύνη από τους γονείς στην εταιρική ευθύνη των παρόχων. Σε περίπτωση μη συμμόρφωσης, οι πλατφόρμες θα αντιμετωπίζουν νομικές διεκδικήσεις και αποζημιώσεις.

Παρακάτω ακολουθεί ένας αναλυτικός οδηγός με 28 ερωτήσεις και απαντήσεις που αποσαφηνίζουν πλήρως τη νέα ρύθμιση:

1. Τι προβλέπει το ελληνικό σχέδιο νόμου;

Ορίζει ένα ελάχιστο ηλικιακό όριο 15 ετών για την πρόσβαση σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Η ρύθμιση αφορά αποκλειστικά τη χρήση αυτών των πλατφορμών και όχι τη γενική απαγόρευση πρόσβασης στο διαδίκτυο ή κατοχής κινητού τηλεφώνου.

2. Πότε τίθεται σε ισχύ το μέτρο;

Η προβλεπόμενη ημερομηνία έναρξης εφαρμογής της ελληνικής διάταξης είναι η 1η Ιανουαρίου 2027.

3. Ποια παιδιά επηρεάζονται κατά την έναρξη εφαρμογής;

Την 1η Ιανουαρίου 2027, ο περιορισμός θα αφορά παιδιά που έχουν γεννηθεί από το 2013 και μετά. Όσα παιδιά έχουν γεννηθεί το 2012 ή νωρίτερα, θεωρείται ότι συμπληρώνουν το 15ο έτος της ηλικίας τους.

4. Τι ισχύει για παιδιά που γεννήθηκαν στα τέλη του έτους (π.χ. Δεκέμβριο 2012);

Δεν απαιτείται η αναμονή της ακριβούς ημέρας των γενεθλίων τους. Για τους σκοπούς της ρύθμισης, ως ημερομηνία γέννησης όλων των προσώπων που γεννήθηκαν κατά το ίδιο ημερολογιακό έτος θεωρείται η 1η Ιανουαρίου. Συνεπώς, όλα τα παιδιά που γεννήθηκαν το 2012 θα καλύπτουν το όριο από 1/1/2027, αυτά του 2013 από 1/1/2028 και του 2014 από 1/1/2029.

5. Υπάρχει επιστημονική τεκμηρίωση για το μέτρο;

Ναι. Αν και η χρήση δεν οδηγεί απαραίτητα κάθε παιδί σε εθισμό, τα επιστημονικά δεδομένα τεκμηριώνουν σαφείς κινδύνους από την υπερβολική ενασχόληση, όπως η διαταραχή του ύπνου, η έκθεση σε ακατάλληλο περιεχόμενο και ο διαδικτυακός εκφοβισμός.

6. Έχει προηγηθεί επεξεργασία από ειδικούς;

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συγκρότησε την Ειδική Ομάδα για την Ασφάλεια των Παιδιών στο Διαδίκτυο (Special Panel on Child Online Safety), με τη συμμετοχή άνω των 60 επιστημόνων, εκπροσώπων νέων και γονέων. Επιπλέον, η ελληνική Ανάλυση Συνεπειών Ρύθμισης αξιοποίησε στοιχεία από τον ΠΟΥ, τον ΟΟΣΑ και την εθνική στρατηγική.

7. Ποιες πλατφόρμες καλύπτονται από την απαγόρευση;

Η ρύθμιση αφορά υπηρεσίες όπως Facebook, Instagram, TikTok, LinkedIn και όσες χρησιμοποιούν αλγορίθμους που προκαλούν εθισμό. Η ενσωμάτωση εφαρμογών με μικτές λειτουργίες (όπως το Snapchat) βρίσκεται υπό επεξεργασία.

8. Μπορεί ο γονέας να δώσει άδεια σε παιδί κάτω των 15 ετών;

Όχι. Το ελληνικό σχέδιο δεν προβλέπει εξαιρέσεις μέσω γονικής συναίνεσης ούτε ειδικούς, περιορισμένους λογαριασμούς για τις ηλικίες 13 έως 15 ετών.

9. Τι συμβαίνει με τους υπάρχοντες λογαριασμούς;

Δεν προβλέπονται εξαιρέσεις. Εάν ένας ανήλικος κάτω των 15 ετών διατηρεί ήδη λογαριασμό, η πρόσβασή του θα τερματιστεί με την έναρξη ισχύος του νόμου.

10. Πώς θα γίνεται η επαλήθευση της ηλικίας του χρήστη;

Θα απαιτούνται αξιόπιστες και αναλογικές μέθοδοι επαλήθευσης. Η απλή καταχώρηση ημερομηνίας γέννησης από τον χρήστη δεν θα θεωρείται πλέον επαρκής.

11. Θα είναι υποχρεωτική η ταυτοποίηση όλων των χρηστών;

Όχι. Δεν επιβάλλεται γενικευμένη ταυτοποίηση ούτε η υποχρεωτική χρήση συγκεκριμένης εφαρμογής. Το Kids Wallet αναφέρεται ως ένα ενδεικτικό παράδειγμα, μεταξύ άλλων ισοδύναμων λύσεων.

12. Χρειάζεται να αποσταλεί η ταυτότητα στην πλατφόρμα; Τι σημαίνει η απόδειξη μηδενικής γνώσης;

Δεν θα αποστέλλονται έγγραφα ταυτότητας. Μέσω της τεχνολογίας zero-knowledge proof (απόδειξη μηδενικής γνώσης), η πλατφόρμα θα επιβεβαιώνει μόνο εάν ο χρήστης πληροί το ηλικιακό όριο, χωρίς να λαμβάνει το ονοματεπώνυμο, τον αριθμό ταυτότητας ή την ακριβή ημερομηνία γέννησης.

13. Υπάρχει κίνδυνος επιβάρυνσης των γονέων;

Ο σχεδιασμός περιλαμβάνει εύκολα προσβάσιμα ψηφιακά εργαλεία (όπως το Kids Wallet και το parco.gov.gr), ώστε να μην μετατίθεται η ευθύνη προστασίας αποκλειστικά στους γονείς.

14. Υπάρχουν κίνδυνοι για τα προσωπικά δεδομένα;

Όχι, εφόσον τηρηθεί ο σχεδιασμός ελαχιστοποίησης δεδομένων. Η επαλήθευση θα πραγματοποιείται μέσω πιστοποιημένων ευρωπαϊκών λύσεων, χωρίς δικαίωμα δημιουργίας προφίλ ή εμπορικής αξιοποίησης.

15. Μπορεί να παρακαμφθεί το μέτρο μέσω VPN;

Κανένα τεχνικό σύστημα δεν είναι αδιάβλητο. Ωστόσο, η υποχρεωτική επαλήθευση πριν τη δημιουργία λογαριασμού καθιστά την παράκαμψη του κανόνα σημαντικά δυσκολότερη.

16. Προβλέπονται πρόστιμα για παιδιά ή γονείς;

Όχι. Δεν θεσπίζονται κυρώσεις ή πρόστιμα για τους πολίτες. Η εποπτεία και οι κυρώσεις αφορούν αποκλειστικά τους παρόχους των πλατφορμών.

17. Ποιος επιβλέπει τις πλατφόρμες και πού υποβάλλονται καταγγελίες;

Η εποπτεία εντάσσεται στο πλαίσιο της Πράξης για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (DSA / ν. 5099/2024). Αρμόδιες αρχές είναι το ΕΣΡ, η Αρχή Προστασίας Δεδομένων και η ΕΕΤΤ, η οποία λειτουργεί ως Συντονιστής Ψηφιακών Υπηρεσιών και μέσω της οποίας υποβάλλονται οι καταγγελίες.

18. Απαιτείται κάποια ενέργεια από τους γονείς από τώρα;

Δεν απαιτείται καμία άμεση ενέργεια εγγραφής. Ωστόσο, συνιστάται η ενημέρωση για τα διαθέσιμα εργαλεία γονικού ελέγχου μέσω της πλατφόρμας parco.gov.gr.

19. Τι ισχύει για εφήβους 15 έως 17 ετών;

Δεν εμπίπτουν στην απαγόρευση πρόσβασης, αλλά διατηρούν όλες τις αυξημένες προστασίες που προβλέπει το ευρωπαϊκό πλαίσιο για τους ανηλίκους.

20. Περιορίζεται η ελευθερία έκφρασης των παιδιών;

Όχι, καθώς η ρύθμιση εστιάζει σε συγκεκριμένες πλατφόρμες με αλγορίθμους που προκαλούν εθισμό και όχι στη γενική πρόσβαση σε πληροφορίες, εκπαίδευση και το διαδίκτυο.

21. Γιατί δεν αρκεί ο ψηφιακός γραμματισμός;

Διότι η εκπαίδευση από μόνη της δεν μπορεί να αντισταθμίσει τους επιθετικούς αλγοριθμικούς σχεδιασμούς που στοχεύουν στη συνεχή εμπλοκή του χρήστη.

22. Είναι συμβατή η ελληνική ρύθμιση με το ευρωπαϊκό δίκαιο;

Ναι. Το σχέδιο κοινοποιήθηκε και συζητήθηκε με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, βασιζόμενο στις θεσμικές προβλέψεις της DSA.

23. Πώς διαφέρει το ευρωπαϊκό EU KIDS Act από το ελληνικό σχέδιο;

Το ελληνικό σχέδιο εστιάζει στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Το EU KIDS Act (που βρίσκεται υπό διαμόρφωση) καλύπτει επιπλέον διαδικτυακά παιχνίδια, πλατφόρμες διαμοιρασμού βίντεο και συστήματα τεχνητής νοημοσύνης.

24. Τι προβλέπει η ευρωπαϊκή πρόταση για τις ηλικίες 13-15 ετών;

Προβλέπει τη δυνατότητα δημιουργίας περιορισμένου λογαριασμού αποκλειστικά από τον γονέα, με μέγιστο όριο χρήσης μία ώρα ημερησίως και προέγκριση επαφών.

25. Τι προβλέπει η ευρωπαϊκή πρόταση για παιδιά κάτω των 13 ετών;

Προβλέπει πλήρη απαγόρευση αυτόνομου λογαριασμού, με ελάχιστες εξαιρέσεις για περιορισμένη πρόσβαση σε ειδικές υπηρεσίες βίντεο μέσω του λογαριασμού του γονέα.

26. Ποιες είναι οι κυρώσεις για τις εταιρείες;

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, οι κυρώσεις για μη συμμόρφωση των πλατφορμών μπορούν να φτάσουν έως και το 6% του παγκόσμιου ετήσιου κύκλου εργασιών τους.

27. Ισχύει ήδη το EU KIDS Act;

Όχι. Αποτελεί πρόταση Κανονισμού που βρίσκεται υπό διαπραγμάτευση στο Ευρωκοινοβούλιο και το Συμβούλιο. Η 1η Ιανουαρίου 2027 αφορά αποκλειστικά την έναρξη της ελληνικής νομοθεσίας.

28. Πώς θα αξιολογηθεί η επιτυχία του μέτρου;

Μέσω συστηματικής παρακολούθησης από την κυβέρνηση και επιστημονικούς φορείς, με εξέταση δεικτών που αφορούν την ποιότητα του ύπνου, την ευημερία των παιδιών και την πιθανή μετακίνησή τους σε μη ασφαλείς πλατφόρμες.