Στενά του Ορμούζ: Τι αναμένεται να συμβεί μετά το «άνοιγμα» και την προσωρινή συμφωνία
Επειτα από τέσσερις μήνες αποκλεισμού εξαιτίας του πολέμου, τα Στενά του Ορμούζ, κρίσιμης σημασίας εμπορικός δίαυλος ναυσιπλοΐας, θα ανοίξει, κατά τις εξαγγελίες του Ντόναλντ Τραμπ, και πάλι στην κυκλοφορία των πλοίων «ήδη από την Παρασκευή» και την υπογραφή της προσωρινής συμφωνίας ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν. Αλλά, με ποιον συγκεκριμένο τρόπο τα Στενά του
Έπειτα από τέσσερις μήνες αποκλεισμού, λόγω των πολεμικών γεγονότων, τα Στενά του Ορμούζ, μια ζωτικής σημασίας εμπορική πλωτή οδός, πρόκειται να επαναλειτουργήσουν για την κυκλοφορία των πλοίων. Αυτό ανακοινώθηκε από τον Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος δήλωσε ότι η επαναλειτουργία θα γίνει «ήδη από την Παρασκευή» μετά την υπογραφή προσωρινής συμφωνίας μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν. Ωστόσο, τίθεται το ερώτημα: με ποιον ακριβή τρόπο θα επανέλθει η κυκλοφορία στα Στενά του Ορμούζ και γιατί η επιστροφή στην κανονικότητα μπορεί να απαιτήσει χρόνο;
Είναι τα πλοία έτοιμα;
Από τις πρώτες αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις κατά του Ιράν, στις 28 Φεβρουαρίου, η Τεχεράνη είχε διακόψει την κυκλοφορία στα Στενά που συνδέουν τον Κόλπο με τα διεθνή ύδατα της Θάλασσας του Ομάν. Από αυτόν τον δίαυλο, υπό κανονικές συνθήκες, διακινείται το 20% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου και άλλες στρατηγικής σημασίας πρώτες ύλες. Ως αποτέλεσμα, περίπου 500 πλοία και 20.000 ναυτικοί παραμένουν ακινητοποιημένοι στα ύδατα του Κόλπου, σύμφωνα με στοιχεία του Διεθνούς Ναυτιλιακού Επιμελητηρίου (ICS).
Από την ανακοίνωση του Τραμπ, έχουν παρατηρηθεί ελάχιστες διελεύσεις πλοίων από τα Στενά με ανοικτό τον αναμεταδότη τους, σύμφωνα με δεδομένα της Kpler. Ωστόσο, άλλα πλοία κατάφεραν να διέλθουν χωρίς να εκπέμπουν σήμα. Θεωρητικά, μόλις δοθεί το «πράσινο φως», τα πλοία που βρίσκονται σε λίμνη αναμένεται να μπορέσουν να αποπλεύσουν.
«Κανονικά, τα πληρώματα που είναι εγκλωβισμένα εδώ και μήνες πιθανότατα έχουν πραγματοποιήσει τακτικές ασκήσεις επί των πλοίων, έχουν συντηρήσει τις μηχανές και τον εξοπλισμό», εξηγεί ο Jakob Larsen, υπεύθυνος ασφαλείας της ένωσης πλοιοκτητών Bimco. Ωστόσο, ο καθαρισμός των υφάλων ενδέχεται να κριθεί απαραίτητος. Άλλα πλοία, αντίστοιχα, μπορούν να κινηθούν προς το Ορμούζ από την αντίθετη κατεύθυνση, με προορισμό τον Κόλπο, για να φορτώσουν τους συσσωρευμένους υδρογονάνθρακες, καθώς και αγροτικά προϊόντα.
Τι μπορεί να συμβεί;
Οι ναυλωτές, οι εφοπλιστές και οι ασφαλιστές καλούνται να δείξουν αρχικά σύνεση. Οι ασφαλιστές, μάλιστα, ενδέχεται να «απαιτήσουν συνοδεία», σύμφωνα με τον Hugo Rousse της AXSMarine. Οι πρώτοι που αναμένεται να διέλθουν από τα Στενά μπορεί να είναι οι εφοπλιστές που διαθέτουν δικό τους στόλο και «δεν είναι εισηγμένοι στο χρηματιστήριο». Τα πληρώματα είναι πιθανό να λάβουν μπόνους ρίσκου, αν και αυτό δεν θεωρείται εμπόδιο κατά την άποψή του.
Τα τάνκερ που συνδέονται με χώρες όπως το Κουβέιτ, το Ιράκ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και τη Σαουδική Αραβία, ή χώρες της Ασίας, είναι πιθανό να είναι τα πρώτα που θα αποπλεύσουν, σύμφωνα με τον Arne Lohmann Rasmussen, αναλυτή της Global Risk Management. Με δεδομένα τα υψηλά κέρδη στον πετρελαϊκό τομέα, μια αύξηση των μπόνους λόγω των πολεμικών κινδύνων «πιθανότατα δεν θα αποτελεί εμπόδιο», συμφωνεί ο Tim Smith, διευθυντής της MSI, εταιρείας αναλύσεων του ναυτιλιακού τομέα.
Σύμφωνα με ευρωπαίο επιχειρηματία του τομέα της εμπορικής ναυσιπλοΐας, τα πλοία αναμένουν αυτήν τη στιγμή την είσοδό τους στο Ορμούζ και πιθανότατα θα πρέπει να περιμένουν την σειρά τους, καθώς αναμένεται συμφόρηση στα λιμάνια.
Θα χρειαστεί αποναρκοθέτηση;
Η κεντρική ζώνη της περιοχής του Ορμούζ έχει κηρυχθεί ναρκοθετημένη από το Ιράν. Εν αναμονή της επιθεώρησης για νάρκες, «τα πλοία θα μπορούν να χρησιμοποιούν παράκτιες ζώνες ναυσιπλοΐας», οι οποίες, ωστόσο, δεν επαρκούν για να απορροφήσουν την κανονική κυκλοφορία των πλοίων, σύμφωνα με τον Jakob Larsen από την Bimco.
Η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο έχουν συγκροτήσει από τον Μάρτιο έναν συνασπισμό μη εμπόλεμων χωρών, με αποστολή την οργάνωση της επιχείρησης αποναρκοθέτησης. Παρόλο που ο Ντόναλντ Τραμπ δημόσια εκφράζει επιφυλάξεις για αυτή την πρωτοβουλία, οι Ηνωμένες Πολιτείες «ζητούν να τεθούν μέσα αποναρκοθέτησης» στη διάθεση του Ορμούζ, σύμφωνα με ευρωπαϊκή πηγή.
Πόσος χρόνος απαιτείται για την επιστροφή στην κανονικότητα;
Το τεχνικό άνοιγμα του Ορμούζ από μόνο του δεν αρκεί. Θα απαιτηθεί αλλαγή πληρωμάτων, επαναλειτουργία της αλυσίδας παραγωγής που επλήγη από τον πόλεμο, και η ανασύσταση των στρατηγικών αποθεμάτων υδρογονανθράκων.
Σύμφωνα με τους αναλυτές της Argus Media, τα πλοία που θα απεγκλωβίζονται μπορεί να χρειαστούν και έναν μήνα για να φτάσουν στην Ευρώπη, ενώ τέσσερις έως έξι μήνες ενδέχεται να απαιτηθούν για την αποκατάσταση των εξαγωγών πετρελαίου στα προπολεμικά επίπεδα.
«Δεν θα επιστρέψουν όλα στην κανονικότητα ως δια μαγείας», συνοψίζει ο Hugo Rousse, εξηγώντας ότι ορισμένες εταιρείες έχουν προσαρμοστεί, προμηθευόμενες από άλλες πηγές, όπως από τις ΗΠΑ ή τη Νιγηρία, έχουν ανοίξει νέους διαύλους και έχουν συνάψει νέα συμβόλαια.
Θα υπάρξει τέλος διοδίων;
Ο Αμερικανός αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς δήλωσε στο CNBC ότι η Ουάσινγκτον «αναμένει» ότι το Ορμούζ θα ανοίξει «μακροπρόθεσμα χωρίς τέλη διέλευσης», ενώ η ιρανική διπλωματία έκανε λόγο για «τέλη υπηρεσιών ναυσιπλοΐας, προστασίας του περιβάλλοντος και ασφάλειας και προστασίας των πλοίων».
Ο ευρωπαίος επιχειρηματίας του εμπορικού ναυτιλιακού τομέα, που ερωτήθηκε σχετικά, εμφανίζεται απρόθυμος να καταβάλει τέλη διέλευσης, τα οποία αντιβαίνουν στο δίκαιο της θάλασσας. Δήλωσε επίσης ότι δεν επιθυμεί να καταβάλει χρήματα στους Φρουρούς της Επανάστασης, τον ένοπλο ιδεολογικό βραχίονα της Ισλαμικής Επανάστασης, και, συνεπώς, να χρηματοδοτήσει μια οργάνωση που θεωρείται τρομοκρατική από πολλές δυτικές χώρες.
