Ελλάδα: Πέντε νέα στρατηγικά έργα κρίσιμων πρώτων υλών ανεβάζουν τη χώρα στον ευρωπαϊκό χάρτη

Η Ελλάδα αποδεικνύεται έτοιμη να συμβάλει αποφασιστικά στο φιλόδοξο σχέδιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για επίτευξη αυτονομίας στις κρίσιμες πρώτες ύλες. Μετά την επένδυση της Metlen σε γάλλιο στη Βοιωτία, η οποία εντάχθηκε στον κατάλογο των 47 στρατηγικών έργων της Ε.Ε. για την αυτονομία, η χώρα διευρύνει την παρουσία της στον τομέα των κρίσιμων πρώτων υλών, με πέντε νέες υποψηφιότητες έργων. Όπως αναφέρει η «Καθημερινή», το χαρτοφυλάκιο των πέντε έργων καλύπτει ολόκληρη την αλυσίδα αξίας, από την εξόρυξη έως την ανακύκλωση, με τρία από αυτά να έχουν ήδη περάσει επιτυχώς την τεχνική αξιολόγηση.

• Χαλκιδική: Το πρώτο και «φαβορί» έργο είναι αυτό της Eldorado Gold στις Σκουριές, για παραγωγή χαλκού-χρυσού. Με αναμενόμενη ετήσια παραγωγή περίπου 30.000 τόνων χαλκού για 20 χρόνια, το έργο βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο κατασκευής (άνω του 94%) και αναμένεται να τεθεί σε εμπορική λειτουργία εντός του 2026. Η επένδυση ξεπερνά τα 2 δισ. δολάρια.

• Θράκη: Στη Βόρεια Ελλάδα, υποψήφιο είναι και το έργο Sapes της Thrace Minerals στη Θράκη. Πρόκειται για ένα έργο εξόρυξης με επίκεντρο τον χρυσό και τον χαλκό ως παραπροϊόν, που σηματοδοτεί ένα νέο εξορυκτικό μέτωπο στη βορειοανατολική χώρα.

• Μολάοι: Η Πελοπόννησος εισέρχεται δυναμικά στον κλάδο με το Molaoi Critical Mineral Project της αυστραλιανής Rockfire Resources στους Μολάους Λακωνίας. Οι έρευνες έχουν εντοπίσει γερμάνιο, ένα στοιχείο που, σύμφωνα με εκπρόσωπο της εταιρείας, θα μπορούσε να καλύψει έως και το 50% των αναγκών της Ε.Ε. Το έργο, μαζί με το Macmillan Pass στον Καναδά, είναι τα μοναδικά παγκοσμίως σε στάδιο ανάπτυξης. Η εταιρεία ολοκληρώνει υδρολογικές και οικολογικές μελέτες και αναμένεται να υποβάλει την πλήρη μελέτη έως το 2027.

• Βοιωτία: Την πεντάδα συμπληρώνουν δύο έργα της Elvalhalcor στη Βοιωτία. Το Eteocles στα Οινόφυτα είναι ένα κέντρο ανακύκλωσης χαλκού με στόχο την ετήσια επεξεργασία 139.000 τόνων scrap και παραγωγή 117.000 τόνων δευτερογενούς χαλκού υψηλής καθαρότητας. Το New Aluminium Recycling Hub είναι μια εγκατάσταση ανακύκλωσης αλουμινίου με ετήσια παραγωγή 117.000 τόνων πλακών αλουμινίου, που θα αντικαταστήσει εισαγωγές σε κλάδους όπως η αεροναυπηγική και η ηλεκτροκίνηση.

Παράλληλα, στη Βοιωτία, η Metlen ετοιμάζεται να θέσει σε λειτουργία τη γραμμή παραγωγής γαλλίου. Το project, χαρακτηρισμένο από τον Ευάγγελο Μυτιληναίο ως το «πλέον ώριμο επενδυτικό σχέδιο μεγάλης κλίμακας στον δυτικό κόσμο», με προϋπολογισμό 295,5 εκατ. ευρώ, θα διασφαλίσει ετήσια παραγωγική δυναμικότητα 2 εκατ. τόνων βωξίτη, 1.265.000 τόνων αλουμίνας και 50 ΜΤ γαλλίου, καλύπτοντας το 100% των αναγκών της Ε.Ε.

Αυτά τα έργα αναδεικνύουν τις προοπτικές αξιοποίησης του ορυκτού πλούτου της χώρας και τον στρατηγικό ρόλο της Ελλάδας στις προσπάθειες της Ευρώπης για αυτονομία στις κρίσιμες πρώτες ύλες, που είναι απαραίτητες για την ενεργειακή και ψηφιακή μετάβαση.

Ο γενικός διευθυντής της ΕΑΓΜΕ, Διονύσης Γκούτης, τόνισε ότι «η Ελλάδα είναι μια προικισμένη χώρα σε ορυκτές πρώτες ύλες, αλλά δεν την έχουμε αξιοποιήσει όσο θα έπρεπε. Τώρα είναι η ώρα να αλλάξει αυτή η νοοτροπία, καθώς οι εξορύξεις δεν είναι κάτι κακό». Η αποδοχή από τις τοπικές κοινωνίες αναδείχθηκε ως ο σημαντικότερος παράγοντας, με δυσκολίες στην αδειοδότηση νέων παραχωρήσεων, παρά την ύπαρξη ολοκληρωμένων φακέλων για τρεις νέες περιοχές με ενδείξεις για σπάνιες γαίες.

Στο συνέδριο της ΕΑΓΜΕ 2026 «Γη & Μέλλον: Υπόγειες λύσεις για επίγειες προκλήσεις», ο δρ Πέτρος Τζεφέρης, γενικός διευθυντής Ορυκτών Πρώτων Υλών του ΥΠΕΝ, εστίασε στη συμμόρφωση της Ελλάδας με τον Κανονισμό CRMA και το εθνικό χαρτοφυλάκιο στρατηγικών έργων. Η χώρα υπέβαλε εμπρόθεσμα την πρώτη εθνική έκθεση προόδου, με έμφαση στο Εθνικό Πρόγραμμα Έρευνας, την κατάσταση έργων CRM, παράγοντες αγοράς, στρατηγικά αποθέματα και κυκλικότητα.

Θεσμικά, συστάθηκαν έξι θεματικές υποομάδες εργασίας, σχεδιασμένες βάσει του άρθρου 36 του Κανονισμού, που καλύπτουν χρηματοδότηση, κοινωνική αποδοχή, έρευνα, κυκλικότητα, ακραίες καταστάσεις και αποθέματα. Αυτές οι ομάδες αποτελούν τον βασικό μηχανισμό υλοποίησης του Κανονισμού CRMA, αν και αναγνωρίζεται η ανάγκη για ευρύτερη εμπλοκή της δημόσιας διοίκησης, ενίσχυση στελεχικού δυναμικού και διατομεακή συνεργασία.

Στον Α’ Κύκλο (Μάρτιος 2025), η Επιτροπή ενέκρινε 47 Στρατηγικά Έργα, ενώ στον Β’ Κύκλο (2026) η Ελλάδα υπέβαλε πέντε επιπλέον αιτήματα, τρία εκ των οποίων αξιολογήθηκαν θετικά. Οι Σκουριές ξεχωρίζουν ως το μοναδικό ελληνικό έργο που πληροί σχεδόν όλα τα κριτήρια, αποτελώντας μια νέα πρωτογενή πηγή χαλκού για την Ευρώπη. Τα δύο έργα ανακύκλωσης αναγνωρίζονται επίσης για τη σημαντική συμβολή τους στους στόχους της Ε.Ε.

Παρόλο που υπάρχουν επιφυλάξεις σχετικά με τον χαρακτηρισμό «στρατηγικό» και την έλλειψη άμεσης ευρωπαϊκής χρηματοδότησης, το ελληνικό αφήγημα ενισχύεται από την ύπαρξη έργων σε στάδιο κατασκευής. Η Ελλάδα χτίζει θεσμική ικανότητα και αξιοποιεί ένα ώριμο χαρτοφυλάκιο έργων, συμβάλλοντας στην ευρωπαϊκή αυτονομία πρώτων υλών την πιο κρίσιμη στιγμή.

Διαβάστε επίσης:

• Τι είδε η BofA στην επίσκεψή της στη Metlen – Τα κρίσιμα ορυκτά και το γάλλιο στο επίκεντρο
• Morgan Stanley: Η Metlen βασικός κερδισμένος από την προσπάθεια της Ε.Ε. για διασφάλιση πρώτων υλών
• Γιατί τα κρίσιμα ορυκτά είναι το «πετρέλαιο» του 21ου αιώνα