Ελλάδα: Το νέο επενδυτικό σχέδιο και οι αναθεωρημένοι στόχοι μετά τις παγκόσμιες οικονομικές αναταράξεις

Η ελληνική κυβέρνηση βρίσκεται σε τροχιά αναθεώρησης του οικονομικού της σχεδιασμού, καθώς οι προβλέψεις για την οικονομική ανάπτυξη το 2026 υποχωρούν στο 2%, από το αρχικό 2,4%. Με την Ευρώπη να αντιμετωπίζει ενισχυμένες ανησυχίες για φαινόμενα στασιμοπληθωρισμού, το οικονομικό επιτελείο αναπροσαρμόζει τη στρατηγική του για να προσαρμοστεί στα νέα δεδομένα.

Δύο μήνες μετά την έναρξη της κρίσης στη Μέση Ανατολή, πέραν των άμεσων μέτρων στήριξης, η κυβερνητική πολιτική επικεντρώνεται στην ενίσχυση των επενδύσεων και στη διατήρηση της αναπτυξιακής πορείας για τα επόμενα χρόνια. Στο πλαίσιο αυτό, το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών σχεδιάζει ένα σημαντικά ενισχυμένο Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ), το οποίο θα τροφοδοτείται διαρκώς με επιπρόσθετους ευρωπαϊκούς πόρους. Η επενδυτική αυτή ενίσχυση αναμένεται να φτάσει τα 650 εκατομμύρια ευρώ το 2027, με προοπτική ετήσιας αύξησης κατά 1 δισεκατομμύριο ευρώ.

Το ανανεωμένο σχέδιο θα παρουσιαστεί πλήρως στις 30 Απριλίου, με την κατάθεση της ετήσιας Έκθεσης Προόδου του Μεσοπρόθεσμου Δημοσιονομικού – Διαρθρωτικού Σχεδίου (ΜΔΔΣ) στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η έκθεση αυτή θα περιλαμβάνει τα στοιχεία του 2025, τις τρέχουσες εκτιμήσεις για το 2026, καθώς και αναθεωρημένες προβλέψεις για το 2027.

Αρμόδια στελέχη τονίζουν ότι, υπό το πρίσμα των απρόβλεπτων διεθνών συνθηκών, η απλή αναθεώρηση των στόχων δεν επαρκεί. Το οικονομικό επιτελείο προκρίνει δράσεις που θα επιφέρουν μετρήσιμα αποτελέσματα και θα αντισταθμίσουν την επιβράδυνση της ευρωπαϊκής οικονομίας, με το ενισχυμένο Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ) να αποτελεί τον κύριο άξονα στήριξης της ανάπτυξης.

Οι Νέοι Στόχοι

Ο υφυπουργός Οικονομικών, Θάνος Πετραλιάς, προανήγγειλε την αναθεώρηση της πρόβλεψης για την ανάπτυξη του 2026 στο 2% (από 2,4%), ενώ για το 2027 η πρόβλεψη βελτιώνεται στο 2% (από 1,7% του ΑΕΠ), χάρη στην καθοριστική συμβολή των επενδύσεων και του αυξημένου συγχρηματοδοτούμενου ΠΔΕ.

Η μεταβολή αυτή σηματοδοτεί ένα νέο τοπίο για την ελληνική οικονομία. Από τη μία πλευρά, επιβεβαιώνεται ο αντίκτυπος των διεθνών ενεργειακών εξελίξεων στις βραχυπρόθεσμες προβλέψεις και η αύξηση του πληθωρισμού. Από την άλλη, η ελληνική οικονομία στοχεύει στη διατήρηση ενός σταθερού ρυθμού μεγέθυνσης 2% και μετά την κρίση στη Μέση Ανατολή, μέσω μιας δομικής αλλαγής του αναπτυξιακού της μείγματος, με έμφαση στις δημόσιες και συγχρηματοδοτούμενες επενδύσεις. Συγκεκριμένα, οι νέες εκτιμήσεις προβλέπουν αύξηση του πληθωρισμού για το 2026 στο 3,2% (από 2,2%) και για το 2027 στο 2,4%.

Το Πρόβλημα: Ενεργειακές Τιμές και Στασιμοπληθωρισμός

Η αναθεώρηση αυτή συνδέεται άμεσα με τις διακυμάνσεις στις ενεργειακές τιμές. Το σενάριο βάσης για τη μέση τιμή του Brent αναθεωρείται στα 89 δολάρια το βαρέλι καθ’ όλη τη διάρκεια του 2026, έναντι 62 δολαρίων που προέβλεπε ο προϋπολογισμός πριν από έξι μήνες, λαμβάνοντας υπόψη τις τρέχουσες τάσεις των futures. Ωστόσο, το περιβάλλον παραμένει ασταθές, με τις τιμές του πετρελαίου να έχουν πλησιάσει ξανά τα 100 δολάρια το βαρέλι, παρά την πρόσκαιρη ανακούφιση που προκάλεσαν οι ειδήσεις περί εκεχειρίας στη Μέση Ανατολή πριν το Πάσχα.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση αντιμετωπίζει παρόμοιες πιέσεις. Ο Επίτροπος Οικονομίας, Βάλντις Ντομπρόβσκις, προειδοποίησε ότι η ευρωπαϊκή οικονομία διατρέχει βραχυπρόθεσμο κίνδυνο στασιμοπληθωρισμού, δηλαδή συνδυασμού χαμηλότερης ανάπτυξης και υψηλότερου πληθωρισμού, λόγω των νέων ενεργειακών αναταραχών που πλήττουν την οικονομική δραστηριότητα και αυξάνουν το κόστος.

Ο κ. Ντομπρόβσκις, μιλώντας από την Αθήνα, τόνισε την ανάγκη για ενίσχυση της ανθεκτικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας μέσω μεταρρυθμίσεων, αναφέροντας την Ελλάδα ως παράδειγμα και υπογραμμίζοντας ότι η Ευρώπη έχει να μάθει από την πορεία της χώρας τα τελευταία χρόνια.

Τι Αλλάζει με το Ενισχυμένο ΠΔΕ

Η νέα ελληνική στρατηγική βασίζεται ακριβώς σε αυτό το σημείο. Η αναθεώρηση δεν αποτυπώνει μόνο μια μείωση των προσδοκιών για το 2026, αλλά κυρίως μια προσπάθεια διασφάλισης της διατήρησης της ανάπτυξης στο 2% και στα επόμενα χρόνια, καθώς οι επιπτώσεις της κρίσης θα συνεχίζονται και η ώθηση από το Ταμείο Ανάκαμψης θα αρχίσει να μειώνεται. Το στοίχημα είναι η αποφυγή ενός επενδυτικού κενού μετά το 2026 και η μετάβαση σε μια φάση πιο μόνιμης αναπτυξιακής στήριξης.

Το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων αναδεικνύεται σε κεντρικό εργαλείο αυτής της μετάβασης. Το αναθεωρημένο Μεσοπρόθεσμο Δημοσιονομικό – Διαρθρωτικό Σχέδιο προβλέπει αύξηση του συγχρηματοδοτούμενου σκέλους του ΠΔΕ στα 7 δισεκατομμύρια ευρώ το 2027, από 6,35 δισεκατομμύρια ευρώ το 2026, δηλαδή αύξηση περίπου 650 εκατομμυρίων ευρώ ή 10% σε σχέση με το τρέχον έτος.

Σύμφωνα με πληροφορίες του ΑΠΕ-ΜΠΕ, αυτή η αύξηση αποκτά μόνιμο χαρακτήρα για τα έτη 2028, 2029 και 2030, με προβλεπόμενη αύξηση κατά περίπου 1 δισεκατομμύριο ευρώ ετησίως. Το πρόγραμμα αυτό θα ενσωματώνει επίσης νέα ευρωπαϊκά εργαλεία, όπως το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο (Social Climate Fund) και το Ταμείο Εκσυγχρονισμού (Modernization Fund), τα οποία αναμένεται να εισφέρουν επιπλέον 6,9 δισεκατομμύρια ευρώ σε νοικοκυριά, υποδομές και επιχειρήσεις, με ιδιαίτερη στόχευση στα πιο ευάλωτα τμήματα.

Αυτό θα μεταφραστεί σε αύξηση του ΠΔΕ στα 8 δισεκατομμύρια ευρώ το 2028, στα 9 δισεκατομμύρια το 2029, ενώ το 2030 θα ξεπεράσει τα 10 δισεκατομμύρια ευρώ.

Αυτή η εξέλιξη, σε συνδυασμό με τα υπόλοιπα μακροοικονομικά δεδομένα, τα μέτρα στήριξης και τις φορολογικές ελαφρύνσεις από τη νέα φορολογική κλίμακα, εξηγεί, σύμφωνα με το οικονομικό επιτελείο, τη βελτίωση της πρόβλεψης για την ανάπτυξη του 2027 στο 2%, έναντι 1,7% της προηγούμενης εκτίμησης.

Ωστόσο, η εικόνα αναμένεται να βελτιωθεί περαιτέρω. Οι τρέχουσες προβλέψεις δεν έχουν ενσωματώσει τις εισπράξεις από το νέο ΕΣΠΑ, καθώς η νέα προγραμματική περίοδος 2028-2034 δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η επεξεργασία αναμένεται να ξεκαθαρίσει στο β’ εξάμηνο του 2026, ενώ οι τελικές αποφάσεις αναμένονται μέσα στο 2027. Η αρχική πρόταση μιλά για περίπου 49,5 δισεκατομμύρια ευρώ που θα κατευθυνθούν στην Ελλάδα, ξεκινώντας σταδιακά από το 2028-2029, προσθέτοντας σημαντικά στην επενδυτική δραστηριότητα και ανεβάζοντας την ανάπτυξη πολύ υψηλότερα από το 2% του ΑΕΠ που προβλέπει το αναθεωρημένο Μεσοπρόθεσμο.