«TRANSIT» της Μαριάννας Λύρα: Μια καθηλωτική έκθεση γλυπτικής και performances στον ιστορικό χώρο ΦΙΑΤ

Μαριάννα Λύρα

«TRANSIT — Sculpture in Performance»

25 Οκτωβρίου – 8 Νοεμβρίου 2026

Χώρος ΦΙΑΤ, Συγγρού 114, Αθήνα

Φανταστείτε μια πλωτή πόλη, χτισμένη από χαρτόκουτα, με ψηλούς πύργους, αινιγματικές γέφυρες και κρυφές πύλες. Μια οπτικοακουστική εγκατάσταση που ξεδιπλώνεται μπροστά στα μάτια σας, μια κιβωτός που μεταφέρει εύθραυστες μνήμες από πολιτισμούς του παρελθόντος, του παρόντος και του μέλλοντος, έτοιμη να αποπλεύσει προς έναν άγνωστο προορισμό.

Αυτό είναι το «TRANSIT – Sculpture in Performance» της Μαριάννας Λύρα, η πρωτότυπη γλυπτική εγκατάσταση που μετατρέπεται σε δυναμική performance. Το έργο φιλοξενείται στο εμβληματικό κτίριο της ΦΙΑΤ στο Κουκάκι, έναν χώρο με ιστορική σημασία, καθώς εκεί φιλοξενήθηκε η πρώτη έκθεση αυτοκινήτων στην Αθήνα το 1926.

Η έννοια της μετάβασης (transit) βρίσκεται στον πυρήνα του έργου. «Τα σύνορά μας μάς υπενθυμίζουν συνεχώς ότι βρισκόμαστε σε μια αέναη διέλευση», εξηγεί η Μαριάννα Λύρα. Προσθέτει ότι συχνά, κάτω από την ανάγκη μας για καθορισμένα όρια και μια ισχυρή ταυτότητα, κρύβεται «ο φόβος ότι, αν ξεπεράσουμε αυτά τα όρια, θα χρειαστεί να ανακαλύψουμε και να εφεύρουμε εκ νέου τον εαυτό μας».

Το έργο γεννήθηκε κατά τη διάρκεια των περιπάτων της καλλιτέχνιδας την περίοδο της πανδημίας. Άδειες κούτες που βρήκε στο δρόμο αποτέλεσαν την αρχική πρώτη ύλη. Ένας πύργος, μια φανταστική πόλη, ένα μυθικό σκάφος αναδύονται μέσα από αρχιτεκτονικά θραύσματα, έτοιμα να ξεκινήσουν ένα ταξίδι πέρα από τα όρια του πραγματικού, με προορισμό που παραμένει αβέβαιος.

Όταν ο χώρος του εργαστηρίου δεν επαρκούσε πλέον για να φιλοξενήσει το ολοένα αναπτυσσόμενο έργο, πραγματοποιήθηκε η πρώτη του «μετάβαση» στο ιστορικό κτίριο της ΦΙΑΤ. Αυτός ο γνώριμος χώρος, που η Μαριάννα Λύρα είχε εγκαινιάσει το 2017 με την έκθεση «Ρειstart», αποτέλεσε το ιδανικό καρνάγιο όπου το «TRANSIT» ολοκληρώθηκε και απέκτησε την τελική του, επιβλητική μορφή.

«Το Transit είναι ένα ταξίδι από το οικείο στο άγνωστο. Μια διαδρομή ανάμεσα σε δύο τόπους. Είναι η εμπειρία του αποχωρισμού. Μέσα από την κίνηση, το Transit αναζητά τον χώρο που αιωρείται ανάμεσα στην άφιξη και την αναχώρηση, εκεί όπου ο χρόνος μοιάζει να έχει παγώσει και η ταυτότητα βρίσκεται σε συνεχή μεταμόρφωση», επισημαίνει η σκηνοθέτιδα και χορογράφος Μαρκέλλα Μανωλιάδη.

Στο «Transit», η γλυπτική εγκατάσταση παρουσιάζεται αρχικά διάσπαρτη στον χώρο και σταδιακά αποκτά ολοκληρωμένη μορφή μέσα από την εξέλιξη μιας performance. Οι ερμηνευτές, υπό τη μουσική επένδυση του Foken, τη συγκινητική φωνή της Καίτης Κουλλιά και της χορωδίας της, τους καθηλωτικούς φωτισμούς της Χριστίνας Θανάσουλα και τις καθηλωτικές βιντεοπροβολές του Andi Xhuma, συναρμολογούν βήμα-βήμα ένα γλυπτό που μοιάζει να ζωντανεύει ανάμεσα στο κοινό. «Από την αμορφία στην ολοκλήρωση, από το θραύσμα στην ενότητα και από την ακινησία στην κίνηση, η διαδικασία της συναρμολόγησης μετατρέπεται σε μια πράξη μετάβασης και μεταμόρφωσης: γίνεται η ίδια η performance», εξηγεί η καλλιτέχνις.

«Το Transit της Μαριάννας Λύρα αναδύεται σαν μια αστική επικράτεια σε κατάσταση διαρκούς αλλαγής», γράφει στον κατάλογο που συνοδεύει την έκθεση ο ιστορικός τέχνης και επιμελητής, δρ. Κώστας Πράπογλου. Ο ίδιος ερμηνεύει τις φιγούρες της δράσης ως χορό αρχαίας τραγωδίας, ως μια συλλογική φωνή που ενώνει τα αποσπάσματα και προετοιμάζει το ταξίδι. «Η λέξη transit περιγράφει μια ύπαρξη εν κινήσει, καθ’ οδόν. Κι εμείς, ως θεατές, είμαστε κι εμείς ένα πλοίο που πλέει με το δικό του φορτίο», καταλήγει.

Στο πλαίσιο του «TRANSIT — Sculpture in Performance», θα πραγματοποιηθεί επίσης ένα εργαστήριο δημιουργικής γραφής, υπό την καθοδήγηση της Χριστιάνας Λαμπρινίδη. Η βραβευμένη συγγραφέας, σκηνοθέτιδα και πρωτοπόρος της δημιουργικής γραφής στην Ελλάδα, με διδακτική εμπειρία από το 1993, θα προσφέρει στους συμμετέχοντες την ευκαιρία να εξερευνήσουν την έννοια της μετάβασης και να ενσωματώσουν τις δικές τους σκέψεις και εμπειρίες στα κείμενα που θα παραχθούν, εμπνευσμένα από το έργο.

Την έκθεση της Μαριάννας Λύρα «TRANSIT — Sculpture in Performance» συνοδεύει ένας πλούσιος δίγλωσσος (ελληνικά – αγγλικά) κατάλογος, ο οποίος περιλαμβάνει κείμενα από την ίδια την καλλιτέχνιδα, τη συγγραφέα Χριστιάνα Λαμπρινίδη και τον δρ. Κώστα Πράπογλου.

INFO

Μαριάννα Λύρα, «TRANSIT — Sculpture in Performance»

Πότε: 25 Οκτωβρίου – 8 Νοεμβρίου 2026

Πού: Χώρος ΦΙΑΤ, Συγγρού 114, Αθήνα

Εγκαίνια: Κυριακή 25 Οκτωβρίου, 20:00

Performances: Από Πέμπτη 29 Οκτωβρίου έως Κυριακή 1η Νοεμβρίου – με ζωντανή συμμετοχή στο τραγούδι της Καίτης Κουλλιά – και από Πέμπτη 5 έως Κυριακή 8 Νοεμβρίου, στις 20:30

Έκθεση: Από Δευτέρα 26 έως Τετάρτη 28 Οκτωβρίου και από Δευτέρα 2 έως Τετάρτη 4 Νοεμβρίου, 18:00–22:00

Εργαστήριο Δημιουργικής Γραφής: Από τη Χριστιάνα Λαμπρινίδη και τη Μαριάννα Λύρα τη Δευτέρα 2 Νοεμβρίου 2026 στις 18:00

Facebook: @TransitbyLyra

Instagram: @lyramarart

Είσοδος ελεύθερη

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ

Σύλληψη και δημιουργία εικαστικού έργου: Μαριάννα Λύρα

Σκηνοθεσία – Χορογραφία: Μαρκέλλα Μανωλιάδη

Φωτισμοί: Χριστίνα Θανάσουλα

Μουσική: Foken – Δημήτρης Χατζηζήσης

Performers: Λεωνίδας Σιούπουλης, Θάνος Στασινός, Χρήστος Τζοβάρας

Live camera: Andi Xhuma

Συμμετέχει live τραγούδι: Καίτη Κουλλιά με τη χορωδία της

Φωτογραφία: Τάκης Αναγνωστόπουλος

Κατασκευές – τεχνική υποστήριξη: Νίκος Ναζίρης

Οργάνωση παραγωγής: Όλγα Τσατσούλη

Παραγωγή: ΜΕΤΑΝΕΙΡΑ

Συμπαραγωγή: ΒΑΥΚΙΣ