Γιώργος Π. Ζανιάς (Eurobank): Το Δημογραφικό Ως Μείζονα Πρόκληση για την Οικονομία, την Ανάπτυξη και την Κοινωνική Συνοχή

Το δημογραφικό πρόβλημα της Ελλάδας αναδεικνύεται πλέον ως ένα κρίσιμο αναπτυξιακό ζήτημα, με άμεσες και σημαντικές επιπτώσεις στην οικονομία, στην αγορά εργασίας, στα ασφαλιστικά και υγειονομικά συστήματα, καθώς και στην περιφερειακή συνοχή. Αυτή την εκτίμηση μοιράζεται ο πρόεδρος του Δ.Σ. της Eurobank, Γιώργος Π. Ζανιάς.

Κατά την ομιλία του στην ειδική ημερίδα «Υπογεννητικότητα & Οικογένεια: Συνθέτοντας Λύσεις για το Δημογραφικό Πρόβλημα», που διοργανώθηκε με πρωτοβουλία του Ομίλου Media2day και υπό την αιγίδα της Περιφέρειας Αττικής, ο κ. Ζανιάς τόνισε ότι το θέμα υπερβαίνει κατά πολύ την απλή καταμέτρηση του πληθυσμού σε μελλοντικά χρονικά ορίζοντα.

«Αφορά την ίδια τη μορφή της χώρας μας. Πώς θα λειτουργεί η οικονομία της, οι επιχειρήσεις της, τα εκπαιδευτικά ιδρύματα και οι υπηρεσίες υγείας της. Πώς θα διαμορφώνεται η ζωή στις πόλεις και στις μικρότερες κοινότητες. Και, εν τέλει, τι κοινωνία θα παραδώσουμε στις επόμενες γενιές», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Η Eurobank, αναγνωρίζοντας τη σημασία του ζητήματος, έθεσε από το 2021 το δημογραφικό ως μία από τις βασικές κοινωνικές της προτεραιότητες. Θεώρησε ότι πρόκειται για έναν μακροπρόθεσμο κίνδυνο που χρήζει άμεσης αναγνώρισης, πριν εξελιχθεί σε οξεία κρίση. Με αυτό το σκεπτικό, ξεκίνησε η Πρωτοβουλία «Μπροστά για την Οικογένεια».

«Πέντε χρόνια μετά, δυστυχώς, τα στοιχεία επιβεβαιώνουν ότι η αρχική μας εκτίμηση δεν ήταν υπερβολική», υπογράμμισε.

Από 92.000 Γεννήσεις το 2015 σε 65.594 το 2025: Μια Σοκαριστική Πραγματικότητα

Ο πρόεδρος της Eurobank εστίασε ιδιαίτερα στα δραματικά στοιχεία που αφορούν τις γεννήσεις. «Οι αριθμοί είναι αμείλικτοι. Το 2015, γεννήθηκαν στην Ελλάδα σχεδόν 92.000 παιδιά. Για το 2025, σύμφωνα με τα τελευταία δεδομένα της ΕΛΣΤΑΤ, ο αριθμός αυτός αναμένεται να είναι μόλις 65.594. Πρόκειται για μια μείωση περίπου 29% μέσα σε μία μόνο δεκαετία. Μόνο τον τελευταίο χρόνο, οι γεννήσεις μειώθηκαν περαιτέρω κατά 4,2%», ανέφερε.

Πρόσθεσε, μάλιστα, ότι φέτος λιγότεροι από 70.000 μαθητές ξεκίνησαν την Α’ Δημοτικού στα δημόσια σχολεία, επισημαίνοντας εμφατικά ότι «το δημογραφικό, επομένως, δεν αποτελεί μια θεωρητική πρόβλεψη για το 2050 ή το 2100. Είναι ήδη εδώ».

Το πρόβλημα, ωστόσο, δεν περιορίζεται στην κατακόρυφη πτώση των γεννήσεων. Σύμφωνα με τον κ. Ζανιά, η Ελλάδα συγκαταλέγεται ήδη στις γηραιότερες κοινωνίες της Ευρώπης, με τη σχέση μεταξύ των γενεών να μεταβάλλεται με ιλιγγιώδη ταχύτητα.

«Σήμερα, για κάθε 100 άτομα ηλικίας 20 έως 64 ετών, δηλαδή εκείνους που παραδοσιακά θεωρούνται παραγωγική ηλικία, αντιστοιχούν περίπου 42 άτομα άνω των 65. Ο ΟΟΣΑ προβλέπει ότι σε λιγότερο από τρεις δεκαετίες, αυτοί οι 42 στους 100 θα υπερβούν τους 70 στους 100», σημείωσε.

Μειούμενη Εργατική Δύναμη: Μια Οικονομική Πραγματικότητα των Επόμενων Δεκαετιών

Παράλληλα, η παραγωγική βάση της ελληνικής οικονομίας συρρικνώνεται. Οι διαθέσιμες δημογραφικές προβολές δείχνουν ότι ο πληθυσμός ηλικίας 20 έως 64 ετών στην Ελλάδα αναμένεται να μειωθεί κατά περισσότερο από 30% έως το 2064.

«Αυτό δεν είναι απλώς ένα δημογραφικό μέγεθος. Είναι ένα ισχυρό οικονομικό μέγεθος», τόνισε ο κ. Ζανιάς. Όπως εξήγησε, αυτό συνεπάγεται λιγότερους ανθρώπους στην παραγωγική διαδικασία, αυξημένες δυσκολίες για τις επιχειρήσεις στην κάλυψη των αναγκών τους και δυσβάσταχτη πίεση στα ασφαλιστικά και υγειονομικά συστήματα. Επιπλέον, δημιουργούνται νέες και διαφορετικές ανάγκες σε θέματα στέγασης, περίθαλψης και φροντίδας.

«Στην ουσία, το δημογραφικό καθορίζει την αναπτυξιακή προοπτική της ίδιας της χώρας», συμπλήρωσε.

Ο πρόεδρος της Eurobank αναφέρθηκε επίσης στις σύνθετες αιτίες που τροφοδοτούν το πρόβλημα, επισημαίνοντας, μεταξύ άλλων, την οικονομική ανασφάλεια, το υψηλό κόστος στέγασης, τις απαιτήσεις της επαγγελματικής και καθημερινής ζωής, καθώς και τις αλλαγές στον τρόπο που οι άνθρωποι βλέπουν τη ζωή, την οικογένεια και το μέλλον.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε και στην περιφερειακή διάσταση του προβλήματος. «Σε πολλές περιοχές της χώρας, ειδικά στις ακριτικές, στις νησιωτικές και στις μικρότερες κοινότητες, η πληθυσμιακή συρρίκνωση καθορίζει την ίδια την ύπαρξη σχολείων, γιατρών, ακόμη και ολόκληρων τοπικών οικονομιών», υπογράμμισε.

Συμπερασματικά, ο κ. Ζανιάς τόνισε ότι δεν υπάρχουν εύκολες λύσεις. «Το δημογραφικό δεν αντιμετωπίζεται ούτε με ένα μεμονωμένο μέτρο, ούτε από έναν μόνο φορέα, και βεβαίως όχι από μια τράπεζα. Απαιτείται μακροχρόνια προσπάθεια και στρατηγική», επεσήμανε.

Όπως διευκρίνισε, απαιτούνται στοχευμένες δημόσιες πολιτικές, αλλά και η ενεργός συμμετοχή της επιστημονικής κοινότητας, της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, των επιχειρήσεων και της κοινωνίας των πολιτών.

«Το δημογραφικό αποτελεί έναν μακροπρόθεσμο κίνδυνο που ήδη έχει αρχίσει να παράγει ορατές συνέπειες», σημείωσε, προσθέτοντας ότι «τους μεγάλους μακροπρόθεσμους κινδύνους δεν τους αντιμετωπίζεις όταν οι προβλέψεις έχουν επιβεβαιωθεί πλήρως. Τους αντιμετωπίζεις όσο ακόμα διατηρείς τη δυνατότητα να επηρεάσεις την εξέλιξή τους».