Διατηρητέα Κτίρια στην Ελλάδα: 25.000 Αρχοντικά σε Κίνδυνο & Τα Αιτήματα των Ιδιοκτητών για Στήριξη και Αξιοποίηση

Η αγορά των διατηρητέων ακινήτων στην Ελλάδα αποτελεί μία ξεχωριστή κατηγορία, όπου η αρχιτεκτονική και η ιστορική αξία συνυπάρχουν με αυξημένες απαιτήσεις συντήρησης και περιορισμούς στην αξιοποίησή τους. Πολλά από αυτά τα εμβληματικά κτίρια αντιμετωπίζουν σήμερα σοβαρά προβλήματα φθοράς, ενώ οι ιδιοκτήτες τους διεκδικούν ένα πιο λειτουργικό πλαίσιο στήριξης από την Πολιτεία.

Αυτά τα κρίσιμα ζητήματα βρέθηκαν στο επίκεντρο μιας σημαντικής ημερίδας που διοργάνωσε ο Πανελλήνιος Σύλλογος Ιδιοκτητών Διατηρητέων Κτηρίων και Μνημείων, στο πλαίσιο της Διεθνούς Ημέρας Μνημείων. Η πρόεδρος του Συλλόγου, Γιώτα Βρεττάκου-Μιχαλοπούλου, ανέδειξε ότι περίπου 25.000 κτίρια σε όλη την Ελλάδα έχουν χαρακτηριστεί ως διατηρητέα, όμως ένας σημαντικός αριθμός παραμένει εγκαταλελειμμένος ή χρειάζεται άμεσες παρεμβάσεις.

Τα Βασικά Αιτήματα των Ιδιοκτητών

Οι ιδιοκτήτες διατηρητέων κτιρίων θέτουν ως πρωταρχικά αιτήματα την απλοποίηση των διαδικασιών αδειοδότησης, τη μείωση του κόστους συντήρησης μέσω φορολογικών κινήτρων και τη θέσπιση μόνιμων προγραμμάτων ενίσχυσης για τις εργασίες αποκατάστασης. Επιπλέον, ζητούν μεγαλύτερη ευελιξία στις χρήσεις των ακινήτων, προκειμένου τα διατηρητέα να μπορούν να ενταχθούν λειτουργικά στη σύγχρονη οικονομική και κοινωνική ζωή.

Όπως τονίστηκε εμφατικά, η κατάσταση έχει φτάσει σε κρίσιμο σημείο. Η φθορά είναι πλέον ορατή και σε πολλές περιπτώσεις μη αναστρέψιμη, εάν δεν ληφθούν άμεσα δραστικά μέτρα. Οι ιδιοκτήτες απαιτούν, πάνω απ’ όλα, ένα σαφές και αποτελεσματικό θεσμικό πλαίσιο.

Απλοποίηση Διαδικασιών και Οικονομική Ενίσχυση

Η απλοποίηση των διαδικασιών αποτελεί ένα πάγιο αίτημα. Σήμερα, οποιαδήποτε παρέμβαση σε ένα διατηρητέο κτίριο απαιτεί εγκρίσεις από πολυάριθμους φορείς, οδηγώντας σε καθυστερήσεις που συχνά καθιστούν τα έργα ανέφικτα. Οι ιδιοκτήτες επιθυμούν σαφείς προθεσμίες και συντονισμό των αρμόδιων υπηρεσιών, χωρίς συμβιβασμούς στην ποιότητα της αποκατάστασης.

Το οικονομικό σκέλος είναι εξίσου κρίσιμο. Η συντήρηση και αποκατάσταση ενός διατηρητέου είναι σημαντικά πιο δαπανηρή σε σύγκριση με ένα συμβατικό ακίνητο, ενώ παράλληλα οι δυνατότητες οικονομικής αξιοποίησης είναι περιορισμένες. Στο πλαίσιο αυτό, προτείνονται συγκεκριμένα μέτρα:

• Φορολογικές ελαφρύνσεις
• Κατάργηση ή σημαντική μείωση του ΕΝΦΙΑ για τα διατηρητέα κτίρια
• Αξιοποίηση πόρων από το Ταμείο Ανάκαμψης και τα προγράμματα ΕΣΠΑ
• Δημιουργία ενός μόνιμου προγράμματος ενίσχυσης, όπως το «Διατηρώ»

Επανάχρηση Κτιρίων για Ζωντάνια

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην ανάγκη επανάχρησης των κτιρίων. Χωρίς τη λειτουργική τους ένταξη στη σύγχρονη ζωή, τα διατηρητέα κτίρια οδεύουν αναπόφευκτα προς την εγκατάλειψη. Οι ιδιοκτήτες ζητούν μεγαλύτερη ευελιξία στις επιτρεπόμενες χρήσεις, ώστε τα ακίνητα να μπορούν να ανακτήσουν την οικονομική και κοινωνική τους αξία, είτε ως κατοικίες, είτε ως επαγγελματικοί ή πολιτιστικοί χώροι.

Η Στάση του Δημοσίου

Ένα επιπλέον σημαντικό ζήτημα είναι η στάση του Δημοσίου. Σημαντικός αριθμός διατηρητέων κτιρίων ανήκει σε φορείς του ευρύτερου δημόσιου τομέα, οι οποίοι συχνά δεν αποτελούν παράδειγμα αξιοποίησης. Η ενεργοποίηση αυτών των ακινήτων για στέγαση υπηρεσιών, εκπαιδευτικών δομών ή κοινωνικών χρήσεων θα μπορούσε να λειτουργήσει ως καταλύτης για μια ευρύτερη αλλαγή προσέγγισης.

Το συμπέρασμα που αναδύεται είναι η επιτακτική ανάγκη για συντονισμένη συνεργασία μεταξύ της Πολιτείας, της επιστημονικής κοινότητας και των ιδιωτών, με κοινό στόχο τη διαφύλαξη ενός ανεκτίμητου κομματιού της ελληνικής ταυτότητας. Όπως τόνισε η πρόεδρος του Συλλόγου, η αρχιτεκτονική κληρονομιά δεν είναι απλώς ένα σύνολο κτιρίων, αλλά μια ζωντανή συνέχεια της ιστορίας. Και αυτή η συνέχεια δεν μπορεί να διασφαλιστεί χωρίς ουσιαστική στήριξη σε όσους φέρουν το βάρος της διατήρησής της στην πράξη.

Πηγή: ΑΠΕ