Μπλοκ 10 χωρών για αλλαγές στο ETS – Τι ζητά η Ελλάδα για βιομηχανία, ναυτιλία και ETS2

Κοινό μέτωπο ενόψει της αναθεώρησης του Ευρωπαϊκού Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (EU ETS) συγκροτούν δέκα χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, επιχειρώντας να βάλουν στο τραπέζι αλλαγές που αφορούν από την ταχύτητα μείωσης των διαθέσιμων δικαιωμάτων και τη δωρεάν κατανομή τους έως τη ναυτιλία, τις αερομεταφορές και το νέο ETS2 για κτίρια και οδικές μεταφορές. Την κοινή δήλωση συνυπογράφουν η Ελλάδα, η Ιταλία, η Πολωνία, η Βουλγαρία, η Κύπρος, η Τσεχία, η Εσθονία, η Ουγγαρία, η Ρουμανία και η Σλοβακία. Οι δέκα χώρες δεν αμφισβητούν το ETS ως βασικό εργαλείο της ευρωπαϊκής πολιτικής για τη μείωση των εκπομπών, ζητούν όμως η επόμενη μεταρρύθμισή του να λαμβάνει περισσότερο υπόψη τις πιέσεις που αντιμετωπίζουν η ευρωπαϊκή βιομηχανία και η ηλεκτροπαραγωγή. Το βασικό επιχείρημα των συνυπογραφόντων είναι ότι το σύστημα, έχοντας συμβάλει επί δύο δεκαετίες στη μείωση των εκπομπών, πρέπει πλέον να λειτουργήσει και ως μέρος της ευρωπαϊκής βιομηχανικής πολιτικής. Στο επίκεντρο τίθενται η προβλεψιμότητα του κόστους άνθρακα, οι προσιτές τιμές ενέργειας, η ενεργειακή ασφάλεια και η αποτροπή περαιτέρω μεταφοράς παραγωγικής δραστηριότητας εκτός Ευρώπης. Αλλαγή στην πορεία μείωσης των δικαιωμάτων Το πλέον δομικό αίτημα αφορά την πορεία συρρίκνωσης του ανώτατου ορίου των διαθέσιμων δικαιωμάτων εκπομπών. Οι δέκα χώρες υποστηρίζουν ότι, με τη σημερινή τροχιά, οι τομείς της ενέργειας και της βιομηχανίας οδηγούνται σε επίπεδα εκπομπών κοντά στο μηδέν ήδη γύρω στο 2039, κάτι που, κατά την εκτίμησή τους, δημιουργεί κίνδυνο επιτάχυνσης της αποβιομηχάνισης. Για τον λόγο αυτό ζητούν μια «σαφή και ρεαλιστική» πορεία μείωσης των εκπομπών και την επέκταση της καμπύλης του ανώτατου ορίου του ETS πιο κοντά στο 2050. Πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις που προτείνει η κοινή δήλωση, καθώς θα επηρέαζε άμεσα τον ρυθμό με τον οποίο περιορίζεται η προσφορά δικαιωμάτων στην ευρωπαϊκή αγορά άνθρακα. Στο επίκεντρο τα δωρεάν δικαιώματα και ο CBAM Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στο καθεστώς δωρεάν κατανομής δικαιωμάτων προς τη βιομηχανία, το οποίο λειτουργεί ως προστασία απέναντι στον λεγόμενο «κίνδυνο διαρροής άνθρακα», δηλαδή τη μεταφορά παραγωγής σε χώρες με χαμηλότερο κόστος εκπομπών. Οι δέκα χώρες ζητούν άμεση αναθεώρηση των σχετικών δεικτών αναφοράς για την κατανομή των δικαιωμάτων, αλλά και ευρύτερη επανεξέταση της μεθοδολογίας ώστε, όπως αναφέρουν, να αντανακλά καλύτερα τις τεχνολογικές και βιομηχανικές συνθήκες. Παράλληλα, προτείνουν να «παγώσει» η σταδιακή κατάργηση των δωρεάν δικαιωμάτων στους κλάδους που καλύπτονται από τον Μηχανισμό Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα, τον CBAM, έως ότου αποδειχθεί στην πράξη η αποτελεσματικότητά του. Για την Ελλάδα, το ζήτημα έχει ιδιαίτερη σημασία για εξωστρεφείς και ενεργοβόρους κλάδους, με το ελληνικό κείμενο να αναφέρεται ειδικά στο αλουμίνιο, το τσιμέντο και τα διυλιστήρια. «Όχι ένα μοντέλο για όλους» Ένα ακόμη βασικό αίτημα είναι να ενισχυθεί η δυνατότητα προσαρμογής του ETS στις διαφορετικές συνθήκες των κρατών-μελών. Στην κοινή δήλωση γίνεται ειδική αναφορά στο ενεργειακό μείγμα και στο κατά κεφαλήν ΑΕΠ, ενώ ζητείται οι εθνικές διαφορές να λαμβάνονται υπόψη και στους χρηματοδοτικούς μηχανισμούς που συνδέονται με το σύστημα. Η ελληνική πλευρά προσθέτει σε αυτή τη συζήτηση τη νησιωτικότητα, την εξάρτηση από εισαγόμενα καύσιμα και το υψηλότερο κόστος που μπορεί να συνεπάγεται η ενεργειακή μετάβαση για χώρες με συγκεκριμένα γεωγραφικά και οικονομικά χαρακτηριστικά. Πίεση για μεγαλύτερη προβλεψιμότητα στην τιμή του CO₂ Οι δέκα χώρες ανοίγουν επίσης τη συζήτηση για τη λειτουργία της ίδιας της αγοράς άνθρακα, υποστηρίζοντας ότι η τιμή του CO₂ πρέπει να είναι περισσότερο προβλέψιμη και να μην επηρεάζεται από κερδοσκοπικές κινήσεις. Δεν προτείνουν, πάντως, συγκεκριμένο μηχανισμό ελέγχου ή ανώτατο όριο τιμής. Θέτουν όμως σαφώς το ζήτημα του κόστους των δικαιωμάτων ως παράγοντα που επηρεάζει τόσο τις τιμές ενέργειας όσο και το κόστος παραγωγής της ευρωπαϊκής βιομηχανίας. Η ελληνική ατζέντα για τη ναυτιλία Ιδιαίτερο βάρος έχει για την Ελλάδα το σκέλος της ναυτιλίας. Η κοινή θέση ζητά να αντιμετωπιστεί ο κίνδυνος μεταφοράς φορτίων και δραστηριότητας από ευρωπαϊκούς κόμβους μεταφόρτωσης προς γειτονικά λιμάνια τρίτων χωρών, εξέλιξη που θα μπορούσε να πλήξει την ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών λιμένων χωρίς αντίστοιχο περιβαλλοντικό όφελος. Οι δέκα χώρες τάσσονται παράλληλα υπέρ μιας παγκόσμιας λύσης στο πλαίσιο του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (IMO), καθώς και υπέρ της διατήρησης κατάλληλων εξαιρέσεων για βασικές δημόσιες υπηρεσίες και της περαιτέρω διοικητικής απλοποίησης. Η ελληνική θέση πηγαίνει ένα βήμα παραπέρα, θέτοντας και το ζήτημα ενός δικαιότερου τρόπου κατανομής των εσόδων που προκύπτουν από την ένταξη της ναυτιλίας στο ETS. Αερομεταφορές, συνδεσιμότητα και τουρισμός Στις αερομεταφορές, η κοινή δήλωση ζητά η αναθεώρηση του ETS να λάβει υπόψη τις ιδιαιτερότητες των διεθνών αεροπορικών μεταφορών και την εξέλιξη του παγκόσμιου συστήματος CORSIA, ώστε να διατηρηθούν ισότιμοι όροι ανταγωνισμού για τις ευρωπαϊκές αεροπορικές εταιρείες. Για την Ελλάδα, η διάσταση αυτή συνδέεται επιπλέον με την ανάγκη προστασίας της αεροπορικής συνδεσιμότητας και του τουρισμού, ιδιαίτερα για μια χώρα με έντονη νησιωτικότητα και μεγάλη εξάρτηση από τις αεροπορικές μετακινήσεις. Το ευαίσθητο μέτωπο του ETS2 Ιδιαίτερα πολιτικό είναι το τελευταίο σκέλος της κοινής πρωτοβουλίας, που αφορά το ETS2 για τα καύσιμα στα κτίρια και τις οδικές μεταφορές. Οι δέκα χώρες υποστηρίζουν ότι η κοινωνική αποδοχή αποτελεί προϋπόθεση για την αξιοπιστία της πολιτικής τιμολόγησης του άνθρακα και επισημαίνουν ότι το νέο σύστημα μπορεί να επιβαρύνει δυσανάλογα τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά. Ζητούν, συνεπώς, το ETS2 να αποτελέσει αντικείμενο άμεσης εξέτασης στο πλαίσιο της συνολικής αναθεώρησης. Η διατύπωση της κοινής δήλωσης είναι μάλιστα πιο αιχμηρή, καθώς αναφέρει ότι οι Ευρωπαίοι πολίτες δεν θα πρέπει να αντιμετωπίσουν νέες επιβαρύνσεις που συνδέονται με την κλιματική πολιτική στις σημερινές οικονομικές και γεωπολιτικές συνθήκες. Η ελληνική πλευρά επιλέγει να δώσει έμφαση στην κοινωνικά δίκαιη εφαρμογή του νέου συστήματος και στην προστασία των ευάλωτων νοικοκυριών. Το μήνυμα που επιχειρεί να στείλει η Αθήνα, μαζί με τις υπόλοιπες εννέα χώρες, είναι ότι η επόμενη φάση της ευρωπαϊκής κλιματικής πολιτικής δεν μπορεί να εξετάζεται ανεξάρτητα από το κόστος ενέργειας, την ανταγωνιστικότητα και τη βιομηχανική βάση της Ευρώπης. Η συζήτηση, ωστόσο, βρίσκεται στην αρχή. Οι προτάσεις των δέκα κρατών αποτελούν θέσεις ενόψει της αναθεώρησης και όχι συμφωνημένες αλλαγές στο ευρωπαϊκό πλαίσιο. Το κατά πόσο θα ενσωματωθούν στη νέα αρχιτεκτονική του ETS θα αποτελέσει ένα από τα σημαντικότερα πεδία διαπραγμάτευσης μεταξύ Κομισιόν, κρατών-μελών και Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. moreyreview.gr Διαβάστε επίσης: Στο Συμβούλιο Υπουργών Περιβάλλοντος ο Στ. Παπασταύρου – Στο επίκεντρο οι εκπομπές CO₂ Εξοικονόμηση έως 250 δισ. ευρώ εξασφαλίζει η ηλεκτροκίνηση εταιρικών στόλων στην Ευρώπη Κομισιόν: Σχέδιο για σταθερότητα και προβλεψιμότητα της αγοράς άνθρακα