Ακρίβεια και Πληθωρισμός: Η Ένταση στη Μέση Ανατολή και η Κλιματική Κρίση Ανεβάζουν τις Τιμές

Οι καταναλωτές αντιμετωπίζουν μια εκρηκτική άνοδο στις τιμές των καυσίμων τις τελευταίες ημέρες. Παράλληλα, η μέση τιμή χονδρικής του ρεύματος κατέγραψε σημαντική άνοδο κατά το πρώτο εικοσαήμερο του Ιουλίου, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο περαιτέρω αυξήσεων στα τιμολόγια ηλεκτρικής ενέργειας από τους παρόχους. Το φυσικό αέριο ακολουθεί την ίδια ανοδική πορεία.

Του ΔΗΜΗΤΡΗ ΧΡΙΣΤΟΥΛΙΑ – ΠΗΓΗ: Realnews

Η κλιμάκωση των πολεμικών συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή, σε συνδυασμό με τις ακραίες καιρικές συνθήκες, ωθούν στη διεθνή τιμή του πετρελαίου brent. Αναλυτές προειδοποιούν για τον κίνδυνο ζημιών στις αγροτικές καλλιέργειες λόγω του καύσωνα που πλήττει την Ευρώπη, με πιθανές ελλείψεις και αύξηση των τιμών σε βασικά αγαθά. Όλα αυτά συμβαίνουν σε μια περίοδο υψηλού πληθωρισμού, όπου η πλειονότητα των καταναλωτών αναγκάζεται να περιορίσει τις δαπάνες της, ακόμη και για τρόφιμα.

Καύσιμα

Σε πολλές περιοχές της Ελλάδας, η αμόλυβδη βενζίνη και το πετρέλαιο κίνησης πωλούνται πάνω από 2 ευρώ το λίτρο. Σύμφωνα με την Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή, η μέση πανελλαδική τιμή της αμόλυβδης βενζίνης έφτασε τα 1,98 ευρώ/λίτρο (από 1,93 ευρώ/λίτρο στις αρχές Ιουλίου). Η άνοδος στο πετρέλαιο κίνησης είναι ακόμη πιο δραματική: από 1,65 ευρώ/λίτρο πριν από 20 ημέρες, σήμερα φτάνει τα 1,97 ευρώ/λίτρο, καταγράφοντας αύξηση 32 λεπτών ή 19%. Αυτό σημαίνει ότι για γέμισμα 50 λίτρων πετρελαίου κίνησης, οι καταναλωτές πληρώνουν 16 ευρώ περισσότερα σε σχέση με τις αρχές του μήνα. Σε περιοχές όπως οι Κυκλάδες, η αμόλυβδη ξεπερνά τα 2,22 ευρώ/λίτρο και το πετρέλαιο κίνησης τα 2,12 ευρώ/λίτρο.

Πρατηριούχοι καυσίμων εκτιμούν ότι οι τιμές θα συνεχίσουν να αυξάνονται εντός της εβδομάδας. Αξίζει να σημειωθεί ότι αν δεν υπήρχε η πρόσφατη μείωση 10 λεπτών στην αμόλυβδη και 5 λεπτών στο πετρέλαιο κίνησης από τα διυλιστήρια, η αμόλυβδη θα κόστιζε περίπου 2,10 ευρώ/λίτρο και το πετρέλαιο κίνησης πάνω από 2 ευρώ/λίτρο.

Η τιμή του πετρελαίου brent την περασμένη εβδομάδα κυμάνθηκε γύρω στα 100 δολάρια το βαρέλι, από 71 δολάρια στις αρχές Ιουλίου, καταγράφοντας αύξηση έως και 34%. Ένα ακραίο σενάριο της Goldman Sachs προβλέπει ότι η τιμή του brent μπορεί να ξεπεράσει τα 120 δολάρια το βαρέλι έως το τέταρτο τρίμηνο, αν συνεχιστούν οι διαταραχές στα Στενά του Ορμούζ.

Οι αυξημένες τιμές στα καύσιμα επιβαρύνουν ιδιαίτερα όσους πραγματοποιούν καλοκαιρινές διακοπές με το αυτοκίνητο. Για παράδειγμα, μια διαδρομή Αθήνα-Θεσσαλονίκη με πετρελαιοκίνητο αυτοκίνητο μπορεί να κοστίζει πλέον έως και 10 ευρώ παραπάνω.

Στα ύψη το φυσικό αέριο

Εκτός από το brent, το φυσικό αέριο έχει αυξηθεί κατά 50% από τα μέσα Ιουνίου, ξεπερνώντας τα 60 ευρώ/MWh. Η μέση τιμή χονδρικής για το πρώτο εικοσαήμερο του Ιουλίου ανήλθε στα 113,29 ευρώ/MWh, σημειώνοντας αύξηση 21,9% σε σχέση με τον Ιούνιο (92,93 ευρώ/MWh). Η αυξημένη ζήτηση για ρεύμα κατά τους θερινούς μήνες, λόγω της λειτουργίας περισσοτέρων κλιματιστικών, αναμένεται να επιβαρύνει περαιτέρω την αγορά. Μένει να φανεί εάν οι πάροχοι ηλεκτρικής ενέργειας θα αυξήσουν τα τιμολόγιά τους για τον Αύγουστο.

Δυσοίωνες προβλέψεις

Η εκτόξευση της τιμής του πετρελαίου κίνησης κατά σχεδόν 20% προκαλεί ανησυχίες για μετακύλιση του μεταφορικού κόστους στις τιμές βασικών αγαθών, όπως τα τρόφιμα. Οι αναλυτές προβλέπουν δυσάρεστες εξελίξεις για τις τιμές των αγροτικών προϊόντων πανευρωπαϊκά, λόγω του καύσωνα. Αναλυτές της Societe Generale εκτιμούν ότι οι τιμές αγροτικών εμπορευμάτων έχουν ήδη αυξηθεί κατά 7% τον Ιούλιο, με καφέ, κακάο και σιτάρι να παρουσιάζουν άνοδο περίπου 8% σε λίγες ημέρες.

Η Man Group εκτιμά ότι οι αποδόσεις των καλλιεργειών στις πληγείσες περιοχές μπορεί να μειωθούν από 5% έως 12%, και βασικά προϊόντα όπως το ρύζι να παρουσιάσουν πτώση παραγωγής από 2% έως 8%. Αυτά τα δεδομένα ενδέχεται να οδηγήσουν σε περαιτέρω αυξήσεις στις τιμές των τροφίμων, με κάποιους αναλυτές να προειδοποιούν ακόμη και για διψήφιο πληθωρισμό στα τρόφιμα έως το 2027.

Το σχέδιο για μειώσεις

Ενώ η ακρίβεια επιβαρύνει τα νοικοκυριά, βρίσκεται σε ισχύ συμφωνία του Υπουργείου Ανάπτυξης με τα σούπερ μάρκετ για πάγωμα τιμών έως το τέλος Αυγούστου. Στόχος είναι η εφαρμογή, από 31 Αυγούστου, εθνικής πρωτοβουλίας για αποκλιμάκωση τιμών, με μειώσεις 5%-20% σε δεκάδες κατηγορίες προϊόντων.

Η Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή απέστειλε πρόσκληση συμμετοχής σε φορείς όπως ο ΣΕΒ, ο ΣΕΒΤ, ο ΕΣΒΕΠ και η Ένωση Σούπερ Μάρκετ Ελλάδας (ΕΣΕ), καθορίζοντας το πλαίσιο εφαρμογής, τις δεσμεύσεις και το χρονοδιάγραμμα.

Για τέσσερις μήνες

Η πρωτοβουλία στοχεύει σε πραγματικές και μετρήσιμες μειώσεις τιμών ραφιού, όχι σε προσωρινές προσφορές. Ως τιμή αναφοράς ορίζεται η κανονική τιμή ραφιού της 27ης Αυγούστου 2026. Η εφαρμογή του προγράμματος θα διαρκέσει τέσσερις μήνες, έως τις 31 Δεκεμβρίου, με κάθε προϊόν να παραμένει στην πρωτοβουλία για τουλάχιστον δύο μήνες. Οι επιχειρήσεις θα μπορούν να αντικαθιστούν ή να προσθέτουν νέους κωδικούς.

Οι κατηγορίες υψηλής προτεραιότητας περιλαμβάνουν νωπό μοσχάρι, χοιρινό, πουλερικά (με ενδεικτικές μειώσεις 5%-15%), γάλα, γιαούρτι, τυριά, αυγά (με μειώσεις 5%-20%). Στόχος είναι μειώσεις και σε άλλα βασικά είδη όπως ψωμί, άλευρα, ζυμαρικά, ρύζι, όσπρια, ελαιόλαδο, σπορέλαια, βούτυρο, μαργαρίνες, βρεφικό γάλα, παιδικές τροφές, πάνες, καφέ, δημητριακά, σοκολάτες, μπισκότα, αναψυκτικά, απορρυπαντικά, είδη προσωπικής υγιεινής και σχολικά είδη.

Η Αρχή τονίζει ότι ουσιαστική συμμετοχή σημαίνει ένταξη προϊόντων υψηλής κυκλοφορίας με ελάχιστη προτεινόμενη μείωση 5%. Οι καταναλωτές θα ενημερώνονται μέσω ειδικής ενότητας στην πλατφόρμα PosoKanei και θα υπάρχει ενιαία σήμανση στα καταστήματα.

Μείωση δαπανών

Με την ακρίβεια να αποτελεί το μεγαλύτερο πρόβλημα, πολλά νοικοκυριά περιορίζουν τις δαπάνες για τρόφιμα, αναζητώντας προσφορές και προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας. Σύμφωνα με έρευνα της McKinsey & Company, το 63% των Ελλήνων καταναλωτών σχεδιάζει να μειώσει τις δαπάνες του στα τρόφιμα (έναντι 50% στην ΕΕ), με κύριες στρατηγικές τη στροφή σε πιο οικονομικά προϊόντα και την αναζήτηση προσφορών.

Παρά τη χαμηλότερη διείσδυση των προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας στην Ελλάδα (24% έναντι 40% στην Ευρώπη), οι καταναλωτές τα αξιολογούν ως ισάξια των επώνυμων προϊόντων. Το 37% προτίθεται να αυξήσει τις αγορές προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας, με το 91% να θεωρεί ότι προσφέρουν αντίστοιχη ή καλύτερη σχέση αξίας-τιμής.