Απεβίωσε ο Στέλιος Ράμφος, σπουδαίος συγγραφέας και στοχαστής – Τα συλλυπητήρια μηνύματα

Έφυγε από τη ζωή ο διακεκριμένος συγγραφέας και στοχαστής Στέλιος Ράμφος, σε ηλικία 87 ετών. Γεννημένος στην Αθήνα το 1939, ο Ράμφος ξεκίνησε τις σπουδές του στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, αλλά το 1965 κατευθύνθηκε στο Παρίσι για να σπουδάσει Φιλοσοφία στο Université de Vincennes à Saint-Denis. Εκεί, από το 1969 έως το 1974, υπηρέτησε ως καθηγητής φιλοσοφίας, πριν την οριστική του επιστροφή στην Ελλάδα το 1975, όπου αφιερώθηκε στο πλούσιο συγγραφικό του έργο.

Η πνευματική του διαδρομή υπήρξε πολυεπίπεδη και ρευστή, περνώντας από διαφορετικά στάδια. Στα νεανικά του χρόνια, ασπάστηκε τον μαρξισμό, υπήρξε μέλος της Νεολαίας της ΕΔΑ και συνεργάτης της «Πανσπουδαστικής», ωστόσο το 1963 αποστασιοποιήθηκε οριστικά από την Αριστερά. Κατά την περίοδο της παραμονής του στο Παρίσι, επηρεάστηκε βαθιά από τον Κορνήλιο Καστοριάδη, ενώ παράλληλα εμβάθυνε στην αρχαία ελληνική σκέψη, την πατερική φιλοσοφία και την Ορθοδοξία.

Με την επιστροφή του στην Ελλάδα τη δεκαετία του 1980, αναδείχθηκε σε πρωταρχική μορφή του ρεύματος της νεορθοδοξίας, ερμηνεύοντας τη σύγχρονη ελληνική ιστορία ως μια διαρκή σύγκρουση μεταξύ Ανατολής και Δύσης. Ωστόσο, από τη δεκαετία του 1990 και μετά, η οπτική του μετατοπίστηκε ριζικά, υιοθετώντας σαφώς εκσυγχρονιστικές θέσεις και υποστηρίζοντας ότι η ορθόδοξη παράδοση της χώρας μπορούσε να αποτελέσει τροχοπέδη στην πρόοδό της.

Ο Στέλιος Ράμφος, πέρα από την ακαδημαϊκή του προσφορά, είχε πάντοτε μια έντονη και παρεμβατική παρουσία στα κοινά. Το πλούσιο συγγραφικό του έργο, που ξεπερνά τα 30 βιβλία, καλύπτει ένα ευρύτατο φάσμα θεμάτων, από τη φιλοσοφία και τη θεολογία έως την ιστορία και την ψυχογραφία του ελληνισμού. Ανάμεσα στα ξεχωριστά του έργα, που μεταφράστηκαν σε ξένες γλώσσες, περιλαμβάνονται τίτλοι όπως τα «Τόπος υπερουράνιος», «Μαρτυρία και Γράμμα», «Φιλόσοφος και Θείος Έρως», «Ο καημός του ενός» και «Το μυστικό του Ιησού».

Συλλυπητήρια μηνύματα

Δήλωση του Προέδρου της Δημοκρατίας Κωνσταντίνου Τασούλα
Με αισθήματα βαθιάς θλίψης αποχαιρετούμε τον Στέλιο Ράμφο, έναν από τους πλέον σημαίνοντες στοχαστές της εποχής μας. Ο Στέλιος Ράμφος υπήρξε ένας διακεκριμένος διανοητής, ο οποίος αφιέρωσε τη ζωή του στην εμβάθυνση της εθνικής μας αυτογνωσίας. Με πνεύμα ανήσυχο, ξεχώριζε για την ηθική του ακεραιότητα, συνδυάζοντας τη ευγένεια με το πάθος για τις βαθύτερες αλήθειες. Σύνδεσε την αρχαία γραμματεία, τη βυζαντινή παράδοση και τη δυτική φιλοσοφία, αναλύοντας τις δομές της νεοελληνικής σκέψης, τις νοοτροπίες, καθώς και τις ιστορικές και θρησκευτικές μας συνθέσεις. Μέσα από το έργο, τις διδασκαλίες και τις τοποθετήσεις του, πυροδότησε έναν δημιουργικό διάλογο για την κοινωνία, διαμορφώνοντας μια σταθερή, γόνιμη και ουσιαστική παρουσία στον δημόσιο βίο. Στους οικείους του εκφράζω τα θερμά μου συλλυπητήρια.

Κ. Χατζηδάκης: «Η πνευματική παρακαταθήκη του Στέλιου Ράμφου θα μείνει πάντα ζωντανή»
Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Κωστής Χατζηδάκης, αποχαιρετώντας τον Στέλιο Ράμφο, υπενθυμίζει την «ασυνήθιστη παρέμβαση» του μεγάλου φιλοσόφου στο συνέδριο της ΝΔ το 2017. Σε ανάρτησή του, ο κ. Χατζηδάκης αναφέρει: «Έφυγε ο κορυφαίος Έλληνας διανοητής Στέλιος Ράμφος. Ένας ξεχωριστός, σύγχρονος φιλόσοφος. Ανάμεσα στις πνευματικές του αναζητήσεις, η συσχέτιση της σύγχρονης δημιουργίας με την ελληνορθόδοξη παράδοση. Από παλιά καθηγητής στο Παρίσι, με ευρείες γνώσεις, ξεκάθαρη σκέψη, αιχμηρό λόγο όποτε χρειαζόταν, παρεμβατικότητα και έμφαση στην Ελλάδα. Είχα εντυπωσιαστεί από την πρώτη φορά που τον άκουσα ως φοιτητής τη δεκαετία του ’80. Τον καλέσαμε σε μια ασυνήθιστη παρέμβαση στο συνέδριο της Νέας Δημοκρατίας το 2017. Μπορούσε με έναν εντυπωσιακό τρόπο να συνδυάζει τον πνευματικό του πλούτο με τις σύγχρονες πολιτικές και κοινωνικές συζητήσεις. Η πνευματική παρακαταθήκη του Στέλιου Ράμφου θα μείνει πάντα ζωντανή. Ειλικρινή συλλυπητήρια στους οικείους του».

Συλλυπητήρια δήλωση ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής για τον θάνατο του Στέλιου Ράμφου
Ο Τομέας-Δίκτυο Πολιτισμού του ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής και η Υπεύθυνη Κ.Τ.Ε. Πολιτισμού – Βουλευτής Λακωνίας κα Νάγια Γρηγοράκου αποχαιρετούν τον σπουδαίο διανοούμενο Στέλιο Ράμφο. Ο πολυγραφότατος και πολυσχιδής αυτός στοχαστής ασχολήθηκε με ζητήματα φιλοσοφίας, ψυχολογίας, ιστορίας και θρησκείας, θέτοντας πάντα την Ελλάδα στο επίκεντρο. «Εγκλωβιζόμαστε στις αδυναμίες και τις εξαρτήσεις μας. Απουσιάζει η κουλτούρα ανεξαρτησίας, κατά την οποία τα κενά δεν καλύπτονται από κομπίνες αλλά με δημιουργικότητα. Η δυσκολία μας έχει να κάνει με τη ροπή μας προς την ευκολία. Μας ενδιαφέρουν οι δικαιολογίες για τις ατυχίες μας», έλεγε. Με θάρρος εξέφραζε πάντα την άποψή του, πραγματοποιώντας αιχμηρές παρεμβάσεις για τον δημόσιο βίο και τα τεκταινόμενα στη χώρα μας. Η προσωπικότητα και η σκέψη του θα λείψουν, όμως το έργο του θα παραμείνει για πάντα επίκαιρο, τοποθετώντας τον ανάμεσα στους κορυφαίους της πνευματικής μας ζωής. Ειλικρινή συλλυπητήρια στους οικείους του.

Ν. Κεραμέως: Με βαθιά συγκίνηση αποχαιρετώ τον Στέλιο Ράμφο
«Με βαθιά συγκίνηση αποχαιρετώ τον Στέλιο Ράμφο», αναφέρει η υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Νίκη Κεραμέως, στο μήνυμά της σε μέσο κοινωνικής δικτύωσης. Στην ανάρτησή της, η κ. Κεραμέως επισημαίνει: «Υπάρχουν άνθρωποι που, όταν φεύγουν, αφήνουν πίσω τους κάτι πολύ μεγαλύτερο από το έργο τους. Αφήνουν τον τρόπο που έκαναν ολόκληρες γενιές να σκέφτονται. Ο Στέλιος Ράμφος ήταν ένας τέτοιος άνθρωπος. Είχα τη μεγάλη τύχη να τον γνωρίζω προσωπικά και να έχω μαζί του μοναδικές συζητήσεις, ειδικά για θέματα παιδείας, που μένουν ανεξίτηλα χαραγμένες. Ήταν από εκείνες τις συζητήσεις που δεν τελείωναν, όταν έφευγες, αλλά συνέχιζαν διυλισμένα μέσα σου. Τον αποχαιρετώ με βαθιά συγκίνηση. Θερμά συλλυπητήρια στους οικείους του. Καλό ταξίδι!»

Ο Ευάγγελος Βενιζέλος για τον Στέλιο Ράμφο
Στην αγαπημένη του Κύθνο, στα Ποτάμια, έμαθα ότι ο Στέλιος Ράμφος έφυγε από τη ζωή, αναζητώντας επίμονα τις απαντήσεις στα ερωτήματα που διαμόρφωσαν το ταυτοτικό ζήτημα του νέου ελληνισμού, διαπλάθοντας ταυτόχρονα τη δική του φιλοσοφική ιδιοσυστασία. Κινήθηκε σε όλο το φάσμα, από τις θεωρίες της ιστορικής αιτιότητας έως τη δική του πρόσληψη της πλατωνικής φιλοσοφίας, από τον Παπαδιαμάντη και την πατερική θεολογία έως την αντίσταση στον αντιμνημονιακό λαϊκισμό και την ανάδειξη της ανάγκης του εκσυγχρονισμού του κράτους και της κοινωνίας. Είχαμε τη χαρά της φιλοξενίας του στον Κύκλο Ιδεών και κυρίως των ιδιωτικών συνομιλιών με την παρέα της Κύθνου. Τον αποχαιρετώ με σεβασμό και αγάπη, θυμίζοντας μια φράση του: «Προσπαθώ να κάνω αυτό που ζητώ να κάνουν όλοι, να αρχίσω από εμένα, να ψάξω την ιστορία μας. Το θέμα μου είναι αποκλειστικά η Ελλάδα. Στοιχεία αυτού του πολιτισμού και της κουλτούρας μπορεί να είναι ο Πλάτων, ο Αριστοτέλης, οι Πατέρες της Εκκλησίας, σημερινά θέματα, όλα ανεξαιρέτως».