Aqua Montis: 123 εκατομμύρια ευρώ για αντιπλημμυρικά έργα ορεινής υδρονομίας σε Θεσσαλία και Φθιώτιδα

Ένα νέο, εκτεταμένο πρόγραμμα έργων ορεινής υδρονομίας, με την ονομασία Aqua Montis, συνολικού ύψους περίπου 123 εκατομμυρίων ευρώ, τίθεται σε εφαρμογή για την ενίσχυση της αντιπλημμυρικής προστασίας της Θεσσαλίας και της Φθιώτιδας. Η χρηματοδότηση προέρχεται από το ΕΣΠΑ 2021-2027 και το Πράσινο Ταμείο.

Μετά από συντονισμένη συνεργασία μεταξύ του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρου Παπασταύρου, και του Αναπληρωτή Υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Νίκου Παπαθανάση, εγκρίθηκε η δημόσια δαπάνη ύψους 96.103.914,96 ευρώ από το Πρόγραμμα «Περιβάλλον και Κλιματική Αλλαγή» του ΕΣΠΑ 2021-2027. Η χρηματοδότηση αυτή αφορά την πράξη «Έργα ορεινής υδρονομίας στην Περιφέρεια Θεσσαλίας – Aqua Montis».

Παράλληλα, έργα συνολικού προϋπολογισμού 26.556.721,59 ευρώ, που εστιάζουν στις ορεινές λεκάνες αρμοδιότητας του Δασαρχείου Βόλου, έχουν ήδη συμβασιοποιηθεί από τη Γενική Γραμματεία Δασών του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ), με χρηματοδότηση από το Πράσινο Ταμείο.

Το πρόγραμμα περιλαμβάνει την υλοποίηση περίπου 1.300 έργων ορεινής υδρονομίας, όπως φράγματα βάρους, μονά και διπλά φράγματα, καθώς και προφράγματα. Αυτά τα έργα θα υλοποιηθούν στο Υδατικό Διαμέρισμα της Θεσσαλίας, καλύπτοντας τις διοικητικές περιοχές της Περιφέρειας Θεσσαλίας και της Περιφερειακής Ενότητας Φθιώτιδας.

Οι παρεμβάσεις σχεδιάζονται με βάση τις «λύσεις βασισμένες στη φύση» (nature-based solutions), με κύριο στόχο την ουσιαστική αναβάθμιση της αντιδιαβρωτικής και αντιπλημμυρικής προστασίας στις ορεινές περιοχές. Αυτό αναμένεται να συμβάλει καθοριστικά στην αποτροπή ή τον περιορισμό των καταστροφικών συνεπειών από ακραία καιρικά φαινόμενα, όπως τα πρόσφατα Daniel και Elias, που έπληξαν την περιοχή τον Σεπτέμβριο του 2023.

Τα έργα θα αναπτυχθούν στις ορεινές λεκάνες των δασαρχείων Αγιάς, Λάρισας, Μουζακίου, Τρικάλων και Λαμίας. Σύμφωνα με το ΥΠΕΝ, οι παρεμβάσεις στοχεύουν:

• Στην πρόληψη πλημμυρικών και κατολισθητικών φαινομένων στα πεδινά, μέσω της συγκράτησης των υδάτων και των φερτών υλικών στον ορεινό χώρο.
• Στην αναβάθμιση των υφιστάμενων έργων ορεινής υδρονομίας, ενισχύοντας την αποτελεσματικότητά τους και προσαρμόζοντάς τα στα νέα κλιματικά δεδομένα.
• Στην προστασία των ορεινών οικοσυστημάτων μέσω αναδασώσεων και φυτοτεχνικών ενισχύσεων, συμβάλλοντας στη διατήρηση και συνοχή των δασών, καθώς και στη σταθερότητα των εδαφών.
• Στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας στην κλιματική αλλαγή της ευρύτερης περιοχής του υδατικού διαμερίσματος Θεσσαλίας.

Οι προτεινόμενες παρεμβάσεις, όπως φράγματα, αναβαθμοί, τοίχοι αντιστήριξης και προστασίας πρανών, καθώς και έργα καθαρισμού και διευθέτησης κοιτών χειμάρρων, θα ρυθμίζουν την απορροή, θα περιορίζουν τη διάβρωση και θα ενισχύουν την ανθεκτικότητα των ορεινών περιοχών, προστατεύοντας παράλληλα τα ορεινά οικοσυστήματα.

Στην πεδινή ζώνη, αναμένεται μείωση της πλημμυρικής αιχμής, προστασία των εδαφών από αποθέσεις και διαβρώσεις, διασφάλιση της βιωσιμότητας των κατάντη αντιπλημμυρικών έργων, μείωση των φερτών υλικών στις πεδινές κοίτες, αύξηση της διάρκειας ζωής των ταμιευτήρων και μείωση του κόστους συντήρησης των εγγειοβελτιωτικών έργων. Συνεπώς, τα έργα αυτά θα συμβάλουν αποφασιστικά στη θωράκιση των περιοχών από πλημμυρικά φαινόμενα, στην αποκατάσταση του οικοσυστήματος μετά τις καταστροφές των Daniel και Elias, και στην προστασία της ανθρώπινης ζωής και των υποδομών.

Είναι αξιοσημείωτο ότι η Γενική Διεύθυνση Δασών και Δασικού Περιβάλλοντος του ΥΠΕΝ ολοκλήρωσε σε εξαιρετικά σύντομο χρονικό διάστημα τις προκαταρκτικές μελέτες για όλες τις ορεινές λεκάνες του Aqua Montis. Σήμερα, υπάρχουν συγκεκριμένες χρηματοδοτήσεις, ώριμες διαδικασίες και σαφή επόμενα βήματα για την υλοποίηση των έργων.

Υπενθυμίζεται ότι για τις ορεινές λεκάνες εντός της περιοχής ευθύνης του Δασαρχείου Βόλου, το έργο, προϋπολογισμού 26.556.721,59 ευρώ και χρηματοδοτούμενο από το Πράσινο Ταμείο, έχει ήδη συμβασιοποιηθεί από τη Γενική Γραμματεία Δασών του ΥΠΕΝ. Η ΕΕΣΥΠ Α.Ε. (πρώην ΤΑΙΠΕΔ Α.Ε.) παρέχει την τεχνογνωσία για την ανάθεση των διαδικασιών, καθιστώντας το συνολικό έργο υψηλά ώριμο. Αυτό σηματοδοτεί ένα ακόμα αποφασιστικό βήμα για την ολοκλήρωση της αντιπλημμυρικής προστασίας της Θεσσαλίας και της Φθιώτιδας.

Ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, τόνισε: «Η Θεσσαλία χρειάζεται ουσιαστική θωράκιση απέναντι στα ακραία καιρικά φαινόμενα. Με το Aqua Montis, συνολικού ύψους 123 εκατομμυρίων ευρώ, προχωράμε σε περίπου 1.300 έργα ορεινής υδρονομίας στη Θεσσαλία και τη Φθιώτιδα, παρεμβαίνοντας στον ορεινό χώρο, πριν τα νερά και τα φερτά υλικά φτάσουν στις πεδινές περιοχές. Η επιλογή μας είναι σαφής: δεν περιμένουμε τα ακραία φαινόμενα για να δράσουμε. Επενδύουμε στην πρόληψη, στην προστασία της ανθρώπινης ζωής και των υποδομών, και στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας των τοπικών κοινωνιών. Με εξασφαλισμένη χρηματοδότηση, ώριμες μελέτες και έργα που ήδη συμβασιοποιούνται, περνάμε από τον σχεδιασμό στην πράξη. Θωρακίζουμε σήμερα τη Θεσσαλία απέναντι στις προκλήσεις του αύριο».

Ο Αναπληρωτής Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Νίκος Παπαθανάσης, δήλωσε: «Με το εκτεταμένο πρόγραμμα έργων ορεινής υδρονομίας, συνολικού ύψους περίπου 123 εκατομμυρίων ευρώ, με χρηματοδότηση από το ΕΣΠΑ 2021-2027 και το Πράσινο Ταμείο, η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη υλοποιεί μια ακόμα δράση με στόχο τη θωράκιση της χώρας, και ειδικότερα περιοχών όπως η Θεσσαλία, απέναντι στις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης. Η εξέλιξη αυτή αποτελεί ταυτόχρονα, ακόμα μια έμπρακτη απόδειξη για τον ρόλο και το κοινωνικό-αναπτυξιακό αποτύπωμα των ευρωπαϊκών πόρων που εξασφαλίσαμε. Οι πόροι του ΕΣΠΑ και του Ταμείου Ανάκαμψης – όπως και αυτοί από το Αναπτυξιακό Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων και το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης – αφορούν το σύνολο της κοινωνίας, αφορούν στην ασφαλή και ισχυρή Ελλάδα του 2030 που με σχέδιο και αποφασιστικότητα δημιουργούμε.»